Έρευνα της YouGov δείχνει ότι οι γονείς στη Γαλλία υποτιμούν πόσο τα παιδιά τους χρησιμοποιούν ΤΝ: 40% των 11-12χρονων τη χρησιμοποιούν κάθε εβδομάδα, το γνωρίζει μόνο το 26% των γονιών.
Μια νέα έρευνα της YouGov σε Γάλλους εφήβους και τους γονείς τους ρίχνει φως στις διαφορετικές τους εμπειρίες και στάσεις απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, αποκαλύπτοντας ότι οι γονείς υποτιμούν σε μεγάλο βαθμό τη χρήση της ΤΝ από τα παιδιά τους και δεν νιώθουν ότι έχουν την απαραίτητη στήριξη για να τα βοηθήσουν να καταλάβουν πώς να τη χρησιμοποιούν σωστά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η έρευνα διαπίστωσε ότι, ενώ το 40% των παιδιών 11 έως 12 ετών δηλώνουν πως χρησιμοποιούν εβδομαδιαίως συστήματα τεχνητής νοημοσύνης γενικής χρήσης, μόλις το 26% των γονέων αντιλαμβάνονται ότι τα παιδιά τους το κάνουν – μια κραυγαλέα διαφορά 14 ποσοστιαίων μονάδων. Διαπιστώθηκε επίσης ότι το 42% των γονέων δεν αισθάνονται καθόλου ότι έχουν στήριξη στο να βοηθήσουν τα παιδιά τους να κατανοήσουν πώς να χρησιμοποιούν υπεύθυνα την ΤΝ.
Η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται πλέον σχεδόν σε κάθε πτυχή της ζωής των παιδιών, από τη βοήθεια στα μαθήματα και τις εργασίες μέχρι τους ψηφιακούς συνομιλητές ΤΝ και τις λειτουργίες στα κοινωνικά δίκτυα και τα βιντεοπαιχνίδια.
Παραμένει άγνωστο ποιος θα είναι συνολικά ο αντίκτυπος σε αυτά καθώς μεγαλώνουν, μαθαίνουν και αλληλεπιδρούν με τον κόσμο, όμως η συζήτηση για το ποιος έχει την ευθύνη αλλάζει.
Το 2026 ήταν μια χρονιά-ορόσημο για τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, καθώς η επίδραση των πλατφορμών τους στην ευημερία και την ψυχική υγεία των παιδιών βρέθηκε στο επίκεντρο.
Από τις απαγορεύσεις πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά στην Αυστραλία, μέχρι τον καταιγισμό αγωγών στις ΗΠΑ κατά εταιρειών τεχνολογίας που κατηγορούνται ότι επιδεινώνουν την κρίση ψυχικής υγείας στη χώρα, και την πιο πρόσφατη πρόταση της ΕΕ για τον περιορισμό των πλατφορμών – γνωστή ως EU Kids Act –, οι πολίτες και οι αρχές εξετάζουν ολοένα πιο εξονυχιστικά πώς λειτουργούν οι ψηφιακές πλατφόρμες και πώς μπορεί καλύτερα να τεθούν όρια στην επιρροή τους.
Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η νεολαία της Γαλλίας κατεβαίνει στους δρόμους διαμαρτυρόμενη για την υποβάθμιση των σχολικών υποδομών, τις σοβαρές ελλείψεις εκπαιδευτικών και ένα άδικο σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια, την ώρα που η κυβέρνηση δρομολογεί τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές ΤΝ.
Η με έδρα το Βερολίνο ΜΚΟ Interface ανέθεσε στη YouGov (πηγή στα Αγγλικά) να πραγματοποιήσει νωρίτερα φέτος μια διαδικτυακή έρευνα για τα ζητήματα αυτά, σε σχέση με την έκρηξη της χρήσης πλατφορμών και υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης από παιδιά και εφήβους στη Γαλλία.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία από τις 24 έως τις 30 Ιουνίου φέτος. Συμμετείχαν 1.138 γονείς παιδιών 11–17 ετών και 970 παιδιά ηλικίας 11–17 ετών, απαντώντας σε ερωτηματολόγιο με παραδείγματα από διαφορετικές κατηγορίες ΤΝ.
Μεταξύ των κατηγοριών περιλαμβάνονταν γενετικά συστήματα ΤΝ γενικής χρήσης, όπως το ChatGPT της OpenAI και το Claude της Anthropic, συνομιλητές ΤΝ όπως το Character.AI, γενετική ΤΝ ενσωματωμένη σε κοινωνικά δίκτυα όπως το My AI του Snapchat και φωνητικοί βοηθοί με ΤΝ, όπως η Siri.
Οι συμμετέχοντες στρατολογήθηκαν από το διαδικτυακό πάνελ της YouGov, με γονική συναίνεση για τα παιδιά που έλαβαν μέρος.
Τα παιδιά χρησιμοποιούν περισσότερο την ΤΝ και ξεκινούν νωρίτερα
Αν και η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει πραγματικά στο επίκεντρο τα τελευταία δύο χρόνια, η έρευνα δείχνει πόσο βαθιά έχει ήδη ενσωματωθεί στην καθημερινότητα των παιδιών.
Η χρήση εργαλείων ΤΝ ξεκινά νωρίς: το 56% των ερωτηθέντων ηλικίας 11–12 ετών λένε ότι χρησιμοποιούν τουλάχιστον ένα είδος γενετικού εργαλείου ΤΝ, όπως το ChatGPT, μία φορά την εβδομάδα· το 40% χρησιμοποιεί εβδομαδιαίως συστήματα ΤΝ γενικής χρήσης και το 33% φωνητικούς βοηθούς όπως η Alexa.
Ένα επιπλέον 23% των παιδιών 11–12 ετών δηλώνει ότι χρησιμοποιεί λειτουργίες ΤΝ ενσωματωμένες σε κοινωνικά δίκτυα, όπως το My AI του Snapchat, ενώ το 16% – περίπου ένα στα έξι παιδιά – χρησιμοποιεί συνομιλητές ΤΝ για να συνομιλεί και να ανταλλάσσει μηνύματα.
«Το chatbot ΤΝ είναι επίσης σαν να έχεις έναν φίλο διαθέσιμο 24/7. Δεν κουράζεται και συμφωνεί πάντα μαζί σου», λέει η Jessica Galissaire, ανώτερη ερευνήτρια πολιτικής στην Interface.
Η ερευνήτρια της Interface προσθέτει ότι παιδιά 11–12 ετών δεν θα έπρεπε καν να έχουν πρόσβαση σε ορισμένες πλατφόρμες, σύμφωνα με τους ίδιους τους όρους χρήσης τους, όπως το Character.AI, που απαιτεί τα παιδιά στην ΕΕ να είναι 16 χρονών.
Ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι όσο μικρότερο είναι το παιδί, τόσο περισσότερο οι γονείς του υποτιμούν τη χρήση ΤΝ που κάνει.
Το 56% των παιδιών 11–12 ετών ανέφεραν ότι χρησιμοποιούν τακτικά γενετικά εργαλεία ΤΝ, ενώ οι γονείς εκτιμούν ότι το κάνει μόλις το 44%. Στους 13–15 ετών το ποσοστό είναι 62%, με τους γονείς να το υπολογίζουν σε 52%. Και για τους 16–17 ετών, το 70% χρησιμοποιεί τακτικά ΤΝ, με τους γονείς να πιστεύουν ότι το κάνει το 61% – κάτι που δείχνει ότι το χάσμα μικραίνει με την ηλικία, ωστόσο η χρήση αυξάνεται σταθερά σε όλες τις ομάδες.
Την αύξηση αυτή με την ηλικία αναγνωρίζουν και οι ίδιοι οι έφηβοι, με την έρευνα να δείχνει ότι νιώθουν πως η ΤΝ τους κρατά στις πλατφόρμες περισσότερο απ’ όσο θα ήθελαν.
«Το 92% των χρηστών γενετικής ΤΝ λέει ότι περνά περισσότερο χρόνο από όσο θα ήθελε σε αυτές· αυτό, ξέρετε, παραπέμπει – δεν θέλω να μιλήσω για εξάρτηση – αλλά δείχνει ένα διαδεδομένο αίσθημα ότι ξοδεύουν περισσότερο χρόνο απ’ όσο σκόπευαν», σημειώνει η Galissaire.
Ανάμεσα στις επιμέρους κατηγορίες, οι συνομιλητές ΤΝ (59%) και εκείνοι που είναι ενσωματωμένοι στα κοινωνικά δίκτυα (57%) κατέγραψαν τα υψηλότερα ποσοστά όταν τα παιδιά ρωτήθηκαν αν περνούν μαζί τους περισσότερο χρόνο από ό,τι θα ήθελαν.
Οι γονείς ζητούν βοήθεια
Η έρευνα ανέδειξε επίσης πόσο ευάλωτοι νιώθουν οι γονείς στη Γαλλία όταν προσπαθούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους ώστε να αντιμετωπίζουν την τεχνητή νοημοσύνη και τις προκλήσεις που αυτή συνεπάγεται.
«Μόνο το 32% αισθάνεται ότι έχει επαρκή στήριξη για να βοηθήσει τα παιδιά του να διαχειριστούν τη χρήση ΤΝ, το 26% νιώθει ότι έχει κάποια, αλλά όχι αρκετή στήριξη και το 42% δεν αισθάνεται καθόλου ότι στηρίζεται», λέει η Galissaire, υποστηρίζοντας ότι όσοι είναι πιο ευάλωτοι ή χρησιμοποιούν λιγότερο την ΤΝ αισθάνονται ιδιαίτερα ότι μένουν πίσω.
«Για τους γονείς που δεν έχουν αυτή τη γνώση ή είναι λιγότερο εξοικειωμένοι ψηφιακά ή δεν έχουν τον χρόνο, είναι ακόμη πιο δύσκολο να εφαρμόσουν εργαλεία γονικού ελέγχου και να συζητήσουν με τα παιδιά τους», προσθέτει η ερευνήτρια της Interface.
Όσο για το ποιος θα πρέπει να τους βοηθήσει να εκπαιδεύσουν και να προστατεύσουν τα παιδιά τους όταν χρησιμοποιούν υπηρεσίες και πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, η εικόνα είναι σύνθετη.
Ένα εντυπωσιακό 51% των γονέων δήλωσε ότι οι εκπαιδευτικοί και τα σχολεία πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη, ενώ μόλις το 41% θεωρεί ότι το κύριο βάρος πρέπει να το σηκώσουν οι ίδιες οι εταιρείες πλατφορμών, με τις δημόσιες αρχές να ακολουθούν στο 30% – κάτι που δείχνει ότι οι γονείς θεωρούν πως το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί τόσο από τις κυβερνήσεις και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα όσο και από τις εταιρείες ΤΝ που έχουν τις πλατφόρμες.
Τι γίνεται σήμερα
Τα ευρήματα της έκθεσης γεννούν ερωτήματα για το πόσο αποτελεσματικά θα προστατεύσει το προτεινόμενο Kids Act της ΕΕ τα παιδιά που ήδη χρησιμοποιούν υπηρεσίες ΤΝ από πολύ μικρή ηλικία, ιδίως όταν πολλοί γονείς λένε ότι δεν αισθάνονται πως έχουν αρκετή στήριξη για να τα βοηθήσουν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της τον Σεπτέμβριο, ως έναν τρόπο να ενισχυθεί η λογοδοσία των πλατφορμών και να μεταφερθεί το βάρος στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας προκειμένου να καταστήσουν τις πλατφόρμες τους πιο ασφαλείς για τα παιδιά.
«Σήμερα, τα παιδιά μας έρχονται σε επαφή με τις πιο εξελιγμένες τεχνολογίες που δημιουργήθηκαν ποτέ... Με το Kids Act αντιστρέφουμε το βάρος της απόδειξης – εναπόκειται στις πλατφόρμες να δείξουν ότι είναι εκ κατασκευής ασφαλείς», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Σεπτέμβριο.
Η πρόταση προβλέπει όρια ηλικίας, γονικούς ελέγχους και περιορισμό σε χαρακτηριστικά που θεωρούνται «εθιστικά» και έχουν ενσωματωθεί στα κοινωνικά δίκτυα, τις πλατφόρμες βίντεο και τα chatbots ΤΝ.
Προβλέπει επίσης μια πλήρη, γενικευμένη απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 13 ετών, ενώ τα παιδιά έως 15 ετών θα μπορούν να δημιουργούν «μίνι λογαριασμούς» – περιορισμένα, αυστηρά εποπτευόμενα προφίλ που θα συνδέονται με τον λογαριασμό ενός γονέα.
Ωστόσο, η Galissaire θεωρεί, με βάση τα ευρήματα της έρευνας, ότι οι γονικοί έλεγχοι και οι περιορισμοί ηλικίας δεν θα είναι αρκετοί.
«Είμαι περισσότερο υπέρ της υποχρέωσης των πλατφορμών να είναι ασφαλείς εκ κατασκευής, παρά υπέρ της επιβολής ηλικιακών απαγορεύσεων που είναι δύσκολο να εφαρμοστούν για πολλούς λόγους και δεν φαίνεται να λειτουργούν», λέει.
Προειδοποιεί επίσης ότι οι απαγορεύσεις στα κοινωνικά δίκτυα «δημιουργούν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας, όσο δεν εφαρμόζονται σωστά, επειδή οι γονείς μπορεί να σκέφτονται: εντάξει, υπάρχει απαγόρευση, άρα μπορώ να δώσω ένα τηλέφωνο στα παιδιά μου και να μην παρακολουθώ πλέον τι κάνουν».
Και προσθέτει: «Η ρύθμιση από μόνη της δεν θα αρκεί ποτέ. Η πρόληψη και η ενδυνάμωση πρέπει επίσης να διαδραματίσουν πολύ σημαντικό ρόλο».