Με νέους κανόνες, η υπηρεσία συνόρων της ΕΕ θα μπορεί να μεταφέρει μετανάστες μεταξύ τρίτων χωρών, επεκτείνοντας τη δράση της πέρα από την Ευρώπη και διευκολύνοντας απελάσεις από κέντρα επιστροφής.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία συνοριοφυλακής Frontex αναμένεται να αποκτήσει νέες αρμοδιότητες για την επιστροφή παράτυπων μεταναστών από μία τρίτη χώρα σε μια άλλη, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο την ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης πέρα από τα σύνορα της Ένωσης, σύμφωνα με αρκετούς αξιωματούχους της ΕΕ που μίλησαν στο Euronews υπό τον όρο της ανωνυμίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι μεταρρυθμίσεις, τις οποίες θα παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την Τρίτη, θα παραχωρήσουν στη Frontex πιο διευρυμένες επιχειρησιακές αρμοδιότητες εκτός εδάφους της ΕΕ, σε μια κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Σήμερα τα στελέχη της Frontex μπορούν να βοηθούν τις εθνικές αρχές στην επιστροφή παράτυπων μεταναστών από χώρες της ΕΕ στις χώρες καταγωγής τους, καθώς και να περιπολούν τα εξωτερικά σύνορα και τις ακτογραμμές του μπλοκ.
Με βάση τους νέους κανόνες, η υπηρεσία με έδρα τη Βαρσοβία θα μπορεί επίσης να στηρίζει τις αρχές τρίτων χωρών, όπως κυβερνήσεις της Βόρειας Αφρικής, στην επιστροφή πολιτών από την Κεντρική Αφρική στις χώρες καταγωγής τους, προτού καν επιχειρήσουν να φτάσουν στις ευρωπαϊκές ακτές.
«Όσο περισσότερους ανθρώπους επιστρέφεις πριν [φτάσουν στην Ευρώπη], τόσο λιγότερους χρειάζεται να επιστρέψεις μετά», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ στο Euronews.
Οι αξιωματούχοι της Frontex θα μπορούν επίσης να συμμετέχουν σε απελάσεις από τα κέντρα επιστροφής, τα οποία μια πρόσφατα εγκριθείσα νομοθεσία επιτρέπει στα κράτη μέλη να δημιουργούν σε τρίτες χώρες. Πέντε κυβερνήσεις της ΕΕ βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης για τη δημιουργία του πρώτου τέτοιου κέντρου, που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027.
Οι μετανάστες των οποίων οι αιτήσεις ασύλου ή το δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ έχουν απορριφθεί και που φιλοξενούνται σε αυτά τα κέντρα αναμένεται τελικά να επιστραφούν στις χώρες καταγωγής τους. Η εμπλοκή της Frontex θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για την πραγματοποίηση των τελικών μεταφορών.
«Δεν είναι πια μόνο μια υπηρεσία που στηρίζει τις χώρες της ΕΕ στα σύνορά τους. [...] Είναι μια υπηρεσία απελάσεων, που δρα ολοένα περισσότερο μακριά από τα πραγματικά σύνορα της ΕΕ», δήλωσε σε ενημέρωση προς τους δημοσιογράφους ενόψει της μεταρρύθμισης η Josephine Solanki, ερευνήτρια στο think tank Transnational Institute με έδρα το Άμστερνταμ.
Πολλές ΜΚΟ και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ζητούν κάθε επέκταση της εντολής της Frontex να συνοδεύεται από ισχυρότερους μηχανισμούς εποπτείας και λογοδοσίας για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των μεταναστών. Υποστηρίζουν ότι η υπηρεσία έχει ήδη συνδεθεί με παραβιάσεις δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια επιχειρήσεών της εντός Ευρώπης.
Κάθε συνεργασία με τρίτη χώρα θα απαιτεί, ωστόσο, μια ειδική συμφωνία με τη συγκεκριμένη χώρα, αντίστοιχη με τη «συμφωνία καθεστώτος» που έχει ήδη συνάψει η Frontex με αρκετές μη χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Αλβανία, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία.
Οι συμφωνίες αυτές επιτρέπουν την ανάπτυξη στελεχών της Frontex για την εκτέλεση συγκεκριμένων αποστολών, όπως κοινές επιχειρήσεις και ταχείες παρεμβάσεις στα σύνορα στο έδαφος των χωρών εταίρων.
Η ΕΕ βρίσκεται αυτή την περίοδο σε διαπραγματεύσεις για συμφωνία με τη Σενεγάλη. Παράλληλα, ένας σύνδεσμος αξιωματικός της Frontex για τη Σενεγάλη, του οποίου η διευρυμένη εντολή καλύπτει επίσης τη Μαυριτανία και τη Γκάμπια, διορίστηκε το 2023 στο πλαίσιο άτυπων «εργασιακών διευθετήσεων».
Η μεταρρύθμιση θα εισαγάγει επίσης μια δύναμη ταχείας αντίδρασης, που θα αναπτύσσεται σε περιπτώσεις αιφνίδιων, μαζικών αφίξεων παράτυπων μεταναστών, καθώς και μια διαδικτυακή μονάδα επιτήρησης με αποστολή την παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για την αποτροπή μαζικών μετακινήσεων.
Στόχος είναι να αποφευχθούν καταστάσεις όπως η μαζική είσοδος στη Θέουτα τον περασμένο Ιούλιο, όταν περίπου 90.000 μετανάστες πέρασαν μαζικά το σύνορο μεταξύ Μαρόκου και του ισπανικού θύλακα.
Η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδια για θέματα ασφάλειας Henna Virkkunen και ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Magnus Brunner αναμένεται να παρουσιάσουν τη μεταρρύθμιση μετά την εβδομαδιαία συνεδρίαση του Σώματος των επιτρόπων την Τρίτη.
Η Frontex αναμένεται επίσης να λάβει 12 δισ. ευρώ στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, διπλασιάζοντας τη μέχρι τώρα χρηματοδότησή της.