Ο Δήμος της Κέας προσπαθεί να διαφυλάξει και να αναδείξει τις «καθοικιές», τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια που κάποτε χρησιμοποιούσαν οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι του νησιού
Κάθε καλοκαίρι, τα ελληνικά νησιά προσελκύουν εκατομμύρια επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Όμως τα τελευταία χρόνια τις Κυκλάδες επιλέγουν και αρκετοί τουρίστες που δεν αγαπούν μόνο τον ήλιο και τη θάλασσα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πολλοί διαλέγουν να ταξιδέψουν το Φθινόπωρο και την Άνοιξη. Πρόκειται για ανθρώπους που αγαπούν την πεζοπορία και ενδιαφέρονται για την αρχαιολογία και την αρχιτεκτονική.
Η Κέα, γνωστή και ως Τζια (Cea στα Λατινικά) είναι νησί των δυτικών Κυκλάδων και περά από την ιστορία της και την φυσική της όμορφια, έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα.
Χαρακτηρίζεται ως η «πύλη των Κυκλάδων», αφού βρίσκεται πολύ κοντά στην Αθήνα. Απέχει 16 μόλις ναυτικά μίλια από το λιμάνι του Λαυρίου.
Η Ιούλιδα, είναι η Χώρα, η πρωτεύουσα και μια από τις τέσσερις ιστορικές πόλεις του νησιού. Eίναι η μόνη που βρίσκεται στην ενδοχώρα, αφού ήταν το εμπορικό κέντρο της Κέας. Η αρχιτεκτονική της Ιουλίδας διαφοροποιείται από τα τυπικά κυκλαδίτικα πρότυπα, αφού φέρει στοιχεία αστικής και νεοκλασικής αρχιτεκτονικής. Το ιστορικό δημάρχειο που χτίστηκε το 1092, σχεδίασε ο Ερντ Τσίλερ. Η Ρένα Βελισσαροπούλου είναι δήμαρχος Κέας από το 2019.
«Βλέπουμε τα μικρά δρομάκια, τις καμάρες και τα πέτρινα κτίρια και βλέπουμε και χρώματα στους τοίχους. Πραγματικά, η Τζιά πάντα είχε χρώματα. Επί καθεστώτος Μεταξά (1936 -1940) επιβλήθηκε το άσπρο και το μπλε και το άσπρο κυρίως για λόγους υγιεινής. Η Τζιά όμως έχει χρώμα και αυτό το βλέπουμε κάθε φορά που έχουμε ένα παλιό κτίριο, που μπορούμε να δούμε το σοβά του. Εκεί, σχεδόν πάντα βρίσκουμε χρώμα» δήλωσε η Ρένα Βελισσαροπούλου.
Η Κέα έχει περίπου 2.500 μόνιμους κατοίκους. Παρά την τουριστική ανάπτυξη, το νησί έχει καταφέρει να διατηρήσει τον παραδοσιακό του χαρακτήρα. Η Ιουλίδα είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές δύο λόφων (του Κάστρου και των Μύλων). Το 1978 έλαβε καθεστώς προστατευόμενου παραδοσιακού οικισμού.
Η ξεχωριστή αρχιτεκτονική ταυτότητα, οφείλεται και σε ένα πολύ ξεχωριστό πέτρωμα που σχηματίζεται στο νησί.
«Υπήρχε και ο μίλτος, ένα πέτρωμα του οποίου η εξόρυξη γινόνταν στις τρυποσπηλιές, σε ένα εξαιρετικό σπήλαιο στην περιοχή του Οτζιά. Το χρώμα αυτό είναι το γκρενά, το μπορντό, σαν το χρώμα που έχουμε στην Κνωσό, ενώ στο παρελθόν γινόταν εξαγωγές αυτού του πετρώματος στην Αθήνα» δήλωσε η Ρένα Βελισσαροπούλου.
Φεύγοντας από τη Χώρα της Κέας και καθώς οδηγείτε στις πλαγιές του νησιού, θα συναντήσετε κάποια παραδοσιακά πέτρινα κτίσματα. Τα περισσότερα δεν κατοικούνται. Ορισμένα έχουν υποστεί ήπιες παρεμβάσεις, ενώ κάποια έχουν μετατραπεί σε τουριστικά καταλύματα.
Η διάσωση τους είναι σημαντική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ιστορίας της Κέας.
«Η καθοικιά είναι η έδρα, η θέση, του αγρότη και του κτηνοτρόφου του νησιού, η οποία ήταν στην εξοχή. Γιατί το σπίτι του ήταν στην Ιουλίδα. Όλοι οι αγρότες που είχαν καθοικιές, είχαν και ένα σπίτι στην πρωτεύουσα. Συνήθως το σπίτι ήταν προίκα της γυναίκας και η καθοικιά ανήκε στον άντρα» δήλωσε στο euronews o Ντίνος Βρεττός.
Κατά κανόνα, οι αγρότες δεν έχτιζαν στις κορυφές των λόφων ώστε να αποφεύγουν τους δυνατούς βοριάδες. Όμως δεν έχτιζαν ούτε χαμηλά στις ρεματιές για να μην ταλαπωρηθούν από την καλοκαιρινή ζέστη
O Ντίνος Βρεττός, πλέον είναι κτηνοτρόφος. Όμως για 25 χρόνια εργάστηκε ως τεχνίτης πέτρας, ενώ για πέντε χρονια συμμετείχε στην ανασκαφική ομάδα του αρχαίου θεάτρου της Καρθαίας.
Με τη βοήθεια του γνωρίσαμε ένα από τα παραδοσιακά σπίτια που αν δεν χρησιμοποιείται πια, διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της «τζιωτικης καθοικιάς».
«Παίρνοντας πέτρες από τις αρχαίες κατασκευές έφτιαχναν τις καθοικιές. Με τα χρόνια, η τέχνη άλλαζε χέρια, έτσι την έμαθα και εγώ. Δυστυχώς ότι ήταν σε αυτή τη μορφή, έχει αλλάξει χέρια, έχει πουληθεί. Συνήθως τις καθοικιές τις αγοράζουν ξένοι, όχι Έλληνες, κυρίως ξένοι που όμως προσπαθούν να τις διατηρήσουν όπως τις βρήκαν» δήλωσε στο euronews ο Ντίνος Βρεττός.
Στην περιοχή του Μυλοπόταμου κατά μήκος της ρεματιάς και κοντά στην πηγή της Φλέας, βρίσκονταν χτισμένοι 11 νερόμυλοι. Από αυτούς ένας χρησιμοποιείται ως κατοικία, ενώ ένας λειτουργεί μόνο για τους επισκέπτες του νησιού.
Οι νερόμυλοι πιθανότατα υπήρχαν από την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Λειτουργούσαν μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ μέχρι και τη δεκαετία του ‘80 σταδιακά εγκαταλείφθηκαν. Ο Σάββας Μιχαήλ θεωρεί πως έχει χρέος να διατηρήσει ζωντανή την ιστορία του τόπου.
«Η τεχνολογία έχει προοδεύσει πάρα πολύ. Η νεολαία και τα παιδιά που γεννιούνται τώρα, δεν έχουν ιδέα για τη ζωή στο παρελθόν. Άρα προσπαθούμε να φέρουμε τους νέους κοντά στην παράδοση, ώστε να γνωρίζουν τι κληρονομήσαμε. Ακόμα και αν δεν τους χρησιμοποιούμε πια, είναι σημαντικό να διατηρήσουμε ''ζωντανό'' έστω και έναν» υποστηρίζει ο Σάββας Μιχαήλ, συνταξιούχος αεροπορίας.
Στα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων κυριαρχεί το άσπρο και το μπλε. Όμως στην Ιουλίδα συναντά κανείς έντονα χρώματα, όπως το κίτρινο και βεβαίως την κόκκινη μίλτο της Κέας, μια ορυκτή ερυθρή βαφή, που ήταν πολύτιμη στην αρχαιότητα. Όταν επισκεφθείτε το νησί, αναζητείστε τις καθοικιές, τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια που αντέχουν στον χρόνο.
