Το Μουσείο Μπενάκη στην οδό Πειραιώς φιλοξενεί την πρώτη αναδρομική έκθεση του ζωγράφου και ακαδημαϊκού Αλέκου Λεβίδη, με έργα που εκτείνονται από το 1961 έως σήμερα
Το Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς φιλοξενεί αυτή την περίοδο την πρώτη μεγάλη αναδρομική του Αλέκου Λεβίδη. Η έκθεση καλύπτει το σύνολο της καλλιτεχνικής πορείας του ζωγράφου και ακαδημαϊκού από το 1961 έως σήμερα. Πίνακες, σχέδια, τοιχογραφίες, σκηνογραφίες, ζωγραφική για βιβλία, εγκαταστάσεις και σημειωματάρια αναδεικνύουν το εύρος, την ποικιλομορφία και την πληθωρική δημιουργία του, τα τελευταία 65 χρόνια. Την επιμέλεια έχει ο ίδιος ο καλλιτέχνης σε συνεργασία με την σύντροφό του, Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το Euronews συνάντησε στο Μουσείο Μπενάκη την Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη και μίλησε μαζί της γι’ αυτό το εκθεσιακό εγχείρημα, που ετοιμαζόταν πολλά χρόνια:
Σε αυτή την έκθεση προσπαθήσαμε, πέρα από το να συγκεντρώσουμε έργα από διαφορετικές κατηγορίες δουλειάς του, να δείξουμε την κουζίνα της ζωγραφικής, δηλαδή τη ζωγραφική διαδικασία, από τη στιγμή που ο Αλέκος Λεβίδης συλλαμβάνει μια ιδέα, μέχρι τη στιγμή που αυτή η σκέψη υλοποιείται σε έναν πίνακα. Αυτό μπορεί να περάσει για παράδειγμα μέσα από εικαστικά σημειωματάρια. Τα εικαστικά σημειωματάρια έχουν παίξει για εκείνον πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Πάντα κυκλοφορεί με ένα σημειωματάριο στην τσέπη του, στο οποίο μπορεί να σημειώσει από το φάρμακο που του έδωσε γιατρός ή έναν λογαριασμό που πρέπει να πληρώσει εκείνη την ημέρα, μέχρι το να κάτσει να κάνει ένα σχέδιο κάποιου που βλέπει στο λεωφορείο ή αυτό που του έμεινε από μια επίσκεψη σε ένα μουσείο. Αυτά τα σημειωματάρια έχουν δηλαδή μέσα όλη την καθημερινή σκέψη του, που τον οδηγεί στην ποιητική διαδικασία της ζωγραφικής.
Εκτός από αυτά, προσπαθήσαμε να συγκεντρώσουμε σχέδια και να δείξουμε πώς ένα σχέδιο που μπορεί να έχει γίνει τη δεκαετία του '60, το ίδιο μοτίβο να ξαναβγαίνει στη ζωγραφική του το 2000, ή το 2010. Και βεβαίως μικρότερα αντικείμενα, όπως ζωγραφιστά κουτιά, μακέτες εξωφύλλων βιβλίων που είναι μια πολύ σοβαρή πτυχή της δουλειάς του. Έχει ζωγραφίσει γύρω στα 200 εξώφυλλα βιβλίων. Εμείς εκθέτουμε εδώ ενδεικτικά γύρω στα 80. Παρουσιάζουμε επίσης τοιχογραφίες σε σπίτια, θεατρικά σκηνικά, με εξέχον το σκηνικό για την Αντιγόνη του Σοφοκλή που είχε σκηνοθετήσει ο Λευτέρης Βογιατζής και εγκαταστάσεις. Σημαντικότερη είναι η εγκατάσταση για την Παλμύρα το 2016, που είχε στηθεί στο Μουσείο Μπενάκη, στο κτήριο της οδού Κουμπάρη, την εποχή που η ISIS είχε αποκεφαλίσει τον επικεφαλής αρχαιολόγο της Παλμύρας. Οπότε ξαναστήσαμε αυτή την εγκατάσταση και αποτελεί και αυτή μέρος αυτής της έκθεσης».
Μέσα από το στήσιμο της έκθεσης και την παρουσίαση φωτίζονται οι εσωτερικές σχέσεις των έργων και οι συνδέσεις που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια της συνολικής δημιουργίας. Ο θεατής έχει λοιπόν την ευκαιρία να κάνει τη δική του επίσκεψη σε ένα ποιητικό σύμπαν, σε μια πλούσια ζωγραφική πορεία, με οδηγό τον ίδιο τον καλλιτέχνη και τα κείμενά του, που βρίσκονται στους τοίχους των αιθουσών:
«Είναι ένας ζωγράφος σε μεγάλο βαθμό παραστατικός. Έχει επηρεαστεί από ζωγράφους των προηγούμενων γενιών στην Ελλάδα, αλλά έχει εξίσου επηρεαστεί και από τον διεθνή μοντερνισμό. Αλλά δεν έχει μείνει μόνο εκεί. Ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς του έχει να κάνει και με τη διαδικασία του κολάζ και με τη διαδικασία που μοιάζει με κολάζ, χωρίς να είναι κολάζ, δηλαδή είναι κανονική ζωγραφική, αλλά μοιάζει με μια σύνθεση κολάζ. Έχει δημιουργήσει έναν κόσμο δικό του, ο οποίος συνδυάζει τον μύθο, τη μεγάλη ιστορία και τη μικρή ιστορία.
Δεν θα έλεγα ότι περιέχει μέσα στοιχεία νοσταλγίας. Γιατί τι είναι η νοσταλγία; Είναι ο πόνος για την επιστροφή. Ο Λεβίδης δεν αναζητάει κάποια επιστροφή, απλώς συνθέτει αυτά τα οποία έχει ο ίδιος χωνέψει σαν προσωπική ιστορία, σαν γενικότερη μεγάλη ιστορία, όπως ο ίδιος τα έχει μιλήσει και τα έχει επεξεργαστεί μέσα του και μαζί με αυτά ζυμώνει ιστορίες που θέλει να αφηγηθεί εκείνος. Αυτό δεν είναι η ποιητική του καλλιτέχνη; Αυτό δεν είναι η δημιουργία ενός εικαστικού ή ενός λογοτέχνη, ενός ποιητή;
Οπότε κάθε έργο πρέπει να το δούμε σαν ένα ποίημα με την κυριολεκτική σημασία της λέξης. Ο καθένας μπορεί να διαβάσει ο,τι ο ίδιος βλέπει και ο,τι ο ίδιος μπορεί να ερμηνεύσει ή να αναγνώσει μέσα από τη δική του ποιητική. Δεν υπάρχει μια συνταγή. Θέλει να μας αφήσει ανοιχτά πεδία για να βρούμε μια χαραμάδα και να μπούμε εμείς μέσα στο έργο και να μπορέσουμε να το δούμε με τα δικά μας μάτια».
Ο Αλέκος Λεβίδης πραγματοποίησε την πρώτη ατομική του έκθεση στην γκαλερί «Ώρα» το 1982. Από τότε μέχρι σήμερα ακολούθησαν άλλες 29 ατομικές εκθέσεις ζωγραφικής στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και συμμετοχές σε πολλές ομαδικές εκθέσεις. Στην τωρινή αναδρομική εκτίθενται συνολικά πάνω από 500 έργα, υπό τον τίτλο «Αλέκος Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Δια βίου παιχνίδι»:
«Ο τίτλος της έκθεσης προκύπτει από τις σκέψεις του ίδιου του καλλιτέχνη ότι έχει αντιμετωπίσει τη ζωγραφική σε όλη του τη ζωή, με τον ίδιο τρόπο που τα παιδιά αντιμετωπίζουν το παιχνίδι. Το παιχνίδι όμως όχι σαν κάτι ελαφρύ και χαζοχαρούμενο, αλλά σαν κάτι που απαιτεί μεγάλη σοβαρότητα, αφοσίωση, δόσιμο, φαντασία, δημιουργικότητα και φέρνει πίσω στον άνθρωπο που "παίζει", πολύ μεγάλη απόλαυση. Κοιτάζοντας πίσω λοιπόν, ο Αλέκος, ιδίως σε μια ώριμη ηλικία, βλέπει ότι αυτή η διαδικασία από τότε που ξεκίνησε, από τα 5 του, τα 6 του, τα 7 του μέχρι σήμερα, ήταν μια γόνιμη και απολαυστική διαδικασία. Όπως ορίζεται το παιχνίδι για τα παιδιά».
Ποια ήταν όμως τα πρώτα βήματα, οι αρχικές επιρροές και πώς μπήκε στον κόσμο της τέχνης;
«Είχε την τύχη να γεννηθεί και να μεγαλώσει σε ένα σπίτι με βιβλιοθήκες, πίνακες, ταξίδια, επισκέψεις σε μουσεία, οπότε ήρθε σε επαφή με τον πολιτισμό και με την τέχνη. Άρχισε να τον ενδιαφέρει και να πειραματίζεται ο ίδιος ζωγραφίζοντας. Ένας από τους λόγους που ζωγράφιζε πολύ, ήταν γιατί η μητέρα του ήταν υπερπροστατευτική μαζί του. Είχε χάσει έναν γιο πριν λίγα χρόνια, οπότε είχε μια ευαισθησία ως προς το τι θα τον αφήνει να κάνει εκτός σπιτιού. Άρα πέρναγε πολλές ώρες μέσα στο σπίτι ζωγραφίζοντας και απολαμβάνοντας τον μαγικό κόσμο της ζωγραφικής.
Ως έφηβος συνέχισε να τον ενδιαφέρει πολύ η τέχνη. Έχασε τον πατέρα του πολύ νωρίς, τη χρονιά που τελείωνε σχολείο. Η οικογενειακή απόφαση ήταν να σπουδάσει αρχιτεκτονική, γιατί χωρίς να υπάρχει από την οικογένεια κάποια αρνητική στάση προς τη ζωγραφική - αντιθέτως του καλλιεργούσαν το ταλέντο του αυτό - υπήρχε το γνωστό μοτίβο: οι οικογένειες πίστευαν ότι για να βγάλεις το ψωμί σου, πρέπει να κάνεις κάτι πιο χειροπιαστό από τη ζωγραφική.
Οπότε, ενώ είχε κάνει μαθήματα με τον Μαλάμο και τον Κοντόπουλο, όντας ήδη μαθητής του σχολείου, πήγε για ένα χρόνο στο Παρίσι και έκανε κάποια μαθήματα θεάτρου και σκηνοθεσίας. Μεταπήδησε στην αρχιτεκτονική και σπούδασε κανονικά από την αρχή μέχρι το τέλος Αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Εκεί είχε πάλι την τύχη να βρίσκεται πολύ κοντά με τη σχολή του, η Σχολή Καλών Τεχνών. Έφευγε λοιπόν από την αρχιτεκτονική και πήγαινε στη Σχολή Καλών Τεχνών. Έκανε και εκείνος πολλές ώρες μοντέλο με μια πλούσια παραγωγή έργων.
Βραβεύτηκε μάλιστα για την απόδοσή του στο σχέδιο. Ένας αρχιτέκτονας βραβεύτηκε από τη Σχολή Καλών Τεχνών! Έτσι, ίσως να πίστεψε και ίδιος ακόμα περισσότερο στον εαυτό του. Πάντως δεν σταμάτησε να ζωγραφίζει ούτε μέρα. Τελειώνοντας τις σπουδές και επιστρέφοντας στην Ελλάδα, δεν άφησε ποτέ εντελώς τη ζωγραφική.
Η αλήθεια είναι ότι για μερικά χρόνια άνοιξε ένα βιβλιοπωλείο και τον απορροφούσε αρκετά. Ήταν το βιβλιοπωλείο Στροφή στη στοά του Κεντρικού. Αυτό δεν κράτησε όμως πάρα πολλά χρόνια. Έκλεισε μέσα στη δεκαετία, στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Από τότε επιδόθηκε σαν αυτοδίδακτος ζωγράφος στη μελέτη της ανθρώπινης μορφής. Δούλεψε με μοντέλο και παρήγαγε αρκετά έργα. Από εκεί ξεκίνησε η πιο σοβαρή ενασχόληση με τη ζωγραφική, που τον οδήγησε στη χρήση του χρώματος, γιατί μέχρι τότε δεν είχε πειραματιστεί με το χρώμα. Το αγαπούσε, αλλά φοβόταν να το χρησιμοποιήσει. Οπότε εκεί γύρω στα τέλη της δεκαετίας του '70 και στις αρχές του '80 άρχισε να πειραματίζεται με το χρώμα και μπήκε κανονικά στη ζωγραφική».
Τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του χώρου ανέλαβαν σε συνεργασία ο ίδιος ο ζωγράφος, ο σκηνογράφος Παύλος Θανόπουλος και η συνεπιμελήτρια της έκθεσης. Η αναδρομική έκθεση του Αλέκου Λεβίδη στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς διαρκεί μέχρι τις 14 Φεβρουαρίου.
