Τα μοντερνιστικά κτίρια της Τασκένδης συνδυάζουν νέες αρχιτεκτονικές ιδέες με τοπικά υλικά, μοτίβα και σχεδιασμό με επίγνωση του κλίματος. Δέκα εμβληματικά κτίσματα εντάχθηκαν πλέον σε μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η αρχιτεκτονική της Τασκένδης αποτυπώνει πολλά στρώματα της ιστορίας της πόλης. Μετά τον σεισμό του 1966, μια νέα γενιά δημόσιων κτιρίων εισήγαγε σύγχρονες φόρμες, πειραματικά υλικά και σχεδιασμούς προσαρμοσμένους στο θερμό κλίμα της πόλης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πολλά από αυτά τα κτίρια εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σήμερα. Μουσεία, αίθουσες συναυλιών, ένα τσίρκο και σταθμοί του μετρό συνεχίζουν να επιτελούν τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν, ενώ η αρχιτεκτονική τους αξία έχει πλέον αναγνωριστεί ευρύτερα.
Δέκα μοντερνιστικά ορόσημα αυτής της περιόδου έχουν πλέον ενταχθεί σε τόπο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Αρχιτεκτονική διαμορφωμένη από το κλίμα της Τασκένδης
Η μοντερνιστική αρχιτεκτονική που αναπτύχθηκε στην Τασκένδη απέκτησε δικό της χαρακτήρα, ενσωματώνοντας στοιχεία της τοπικής αρχιτεκτονικής και της αστικής ζωής.
Σύμφωνα με τον Saidaziz Ishankhodjaev, αναπληρωτή πρόεδρο του Art and Culture Development Foundation, οι αρχιτέκτονες που ήρθαν στην Τασκένδη μετά τον σεισμό του 1966 έφεραν μαζί τους διαφορετικές προσεγγίσεις, προσαρμόζοντας τα σχέδιά τους στις τοπικές συνθήκες.
Αυλές, διακοσμητικά μοτίβα και αρχιτεκτονικές λύσεις που συνδέονται με τα παραδοσιακά ουζμπεκικά κτίρια έγιναν μέρος ορισμένων μοντερνιστικών έργων.
Ένα παράδειγμα είναι το State Museum of History, όπου η αρχιτεκτονική συνδυάζει μια έντονη γεωμετρική φόρμα με χαρακτηριστικά σχεδιασμένα για το κλίμα της Τασκένδης.
Ένα μουσείο σχεδιασμένο για την πόλη
Το State Museum of History σχεδιάστηκε το 1968 από τους αρχιτέκτονες Rozanov και Shestopalov. Η εξωτερική επένδυση από λευκό μάρμαρο, η υπερυψωμένη θέση του και η ιδιαίτερη μορφή του το καθιστούν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα κτίρια στο κέντρο της Τασκένδης.
Η Jannat Ismailova, διευθύντρια του State Museum of History, αναφέρει ότι το κτίριο σχεδιάστηκε με βάση τις τοπικές συνθήκες.
Τα διακοσμητικά κιγκλιδώματα βοηθούν στην προστασία του κτιρίου από τον έντονο θερινό ήλιο, ενώ η μεγάλη κλίμακα και η κεντρική είσοδος του προσδίδουν ισχυρή παρουσία στον γύρω αστικό χώρο.
Στο κτίριο ενσωματώθηκε και η τοπική μαστορική. Σκαλιστές ξύλινες πόρτες κατασκευάστηκαν από τεχνίτες από την Kokand, ενώ στο εσωτερικό χρησιμοποιήθηκε παραδοσιακό σκαλιστό γύψινο διακοσμητικό, γνωστό ως ganch.
Το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1970 ως Lenin Museum. Το 1992, το State Museum of History of Uzbekistan εγκαταστάθηκε εκεί και εξακολουθεί να λειτουργεί στο ίδιο κτίριο.
Μεγάλο μέρος της αρχικής δομής έχει παραμείνει ανέπαφο, γεγονός που καθιστά το μουσείο σημαντικό δείγμα της μοντερνιστικής αρχιτεκτονικής της Τασκένδης.
Ένα μουσείο χτισμένο γύρω από την τέχνη
Το Uzbekistan State Museum of Arts προσφέρει ένα ακόμη παράδειγμα για το πώς η αρχιτεκτονική αναπτύχθηκε με επίκεντρο τον σκοπό του κτιρίου.
Η κατασκευή ξεκίνησε το 1967 και ολοκληρώθηκε το 1974. Σε αντίθεση με τα μουσεία που στεγάζονται σε προσαρμοσμένα κτίρια, αυτό το κτίσμα σχεδιάστηκε εξαρχής ως μουσείο, με εκθεσιακούς χώρους και αποθήκες ενταγμένους στο αρχικό σχέδιο.
Η Olga Udovenko, επικεφαλής του Department of Uzbek Folk Applied Arts του μουσείου, λέει ότι το κτίριο θεωρήθηκε εξαιρετικά ασυνήθιστο για την Τασκένδη όταν δημιουργήθηκε.
Η αρχική εξωτερική του όψη χρησιμοποιούσε πειραματικά πάνελ, σχεδιασμένα να περιορίζουν το άμεσο ηλιακό φως και να βοηθούν στη διατήρηση κατάλληλων συνθηκών για τα έργα τέχνης. Το υλικό αντικαταστάθηκε αργότερα, αλλά ερευνητές εξετάζουν σήμερα τρόπους αποκατάστασης της αρχικής εμφάνισης του κτιρίου.
Στο εσωτερικό, το κεντρικό αίθριο περιβάλλεται από επίπεδα εκθεσιακών χώρων διατεταγμένα γύρω από τον χώρο. Μεγάλο μέρος του εσωτερικού έχει παραμείνει αναλλοίωτο.
Η διατήρηση του κτιρίου έχει ενταχθεί σε μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς τα μοντερνιστικά κτίρια μπορούν να ανταποκρίνονται στις σημερινές τεχνικές απαιτήσεις χωρίς να χάνουν τον αρχικό τους αρχιτεκτονικό χαρακτήρα.
Ένα παλάτι χτισμένο για τη δημόσια ζωή
Ο μοντερνισμός διαμόρφωσε επίσης χώρους σχεδιασμένους για μεγάλες δημόσιες συγκεντρώσεις.
Το People’s Friendship Palace φιλοξενεί εδώ και δεκαετίες συναυλίες, παραστάσεις, συνέδρια και άλλες μεγάλες εκδηλώσεις. Η αρχιτεκτονική του ενσωματώνει διακοσμητικά στοιχεία εμπνευσμένα από τις τοπικές παραδόσεις, με μοτίβα και λεπτομέρειες τύπου ganch ενσωματωμένα στο κτίριο.
Το παλάτι διαθέτει 3.816 θέσεις, ενώ η μεγάλη σκηνή του σχεδιάστηκε για να υποδέχεται σημαντικές παραστάσεις και εκδηλώσεις.
Ο διευθυντής του, Isroil Gulomov, λέει ότι το κτίριο σχεδιάστηκε έχοντας ως αναφορά την τοπική αρχιτεκτονική, με στοιχεία που θα μπορούσαν να προστατεύουν το εσωτερικό από τις μεταβολές της θερμοκρασίας στην Τασκένδη.
Το αποτέλεσμα είναι ένας δημόσιος χώρος όπου ο αρχιτεκτονικός διάκοσμος συνδέεται στενά με την πρακτική του λειτουργία.
Ένα τσίρκο με ξεχωριστή μορφή
Ένα ακόμη ορόσημο της περιόδου σχεδιάστηκε ειδικά για παραστάσεις τσίρκου.
Η κατασκευή του Uzbek State Circus ξεκίνησε το 1968 και ολοκληρώθηκε το 1976. Το κυκλικό κτίριο περιλαμβάνει χώρους παραστάσεων και εκπαίδευσης.
Ο θόλος και οι εξωτερικές λεπτομέρειες σχεδιάστηκαν με αναφορές στη χαρακτηριστική εικόνα της παλιάς Τασκένδης.
Το κτίριο βρίσκεται αυτή την περίοδο σε φάση αποκατάστασης, με τις αρχές να σχεδιάζουν να διατηρήσουν την υπάρχουσα αρχιτεκτονική του όψη και τα ιστορικά στοιχεία.
Για τον Rustam Majidov, επικεφαλής του Uzbek State Circus, η αποκατάσταση αναμένεται να βελτιώσει τις συνθήκες για τους καλλιτέχνες, διατηρώντας παράλληλα το ίδιο το κτίριο.
Μοντερνισμός κάτω από τη γη
Η μοντερνιστική αρχιτεκτονική της Τασκένδης εκτείνεται και κάτω από τους δρόμους.
Ο σταθμός μετρό Kosmonavtlar αξιοποιεί το θέμα της εξερεύνησης του διαστήματος στον σχεδιασμό του. Τα χρώματα, οι τοίχοι και τα πορτρέτα του αντανακλούν τη γοητεία για την επιστήμη και το διάστημα που διαμόρφωσε το καλλιτεχνικό του concept.
Ο Rustam Shafikov, επικεφαλής του Electric Train Depot, λέει ότι κάθε σταθμός του Tashkent Metro έχει το δικό του αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό concept.
Το ίδιο το μετρό έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με τις πρώτες του δεκαετίες. Το δίκτυο έχει επεκταθεί, με νέες γραμμές και σταθμούς να προστίθενται τα τελευταία χρόνια. Η επιβατική κίνηση έχει επίσης αυξηθεί, ξεπερνώντας πλέον το ένα εκατομμύριο διαδρομές την ημέρα.
Ωστόσο, σταθμοί όπως ο Kosmonavtlar διατηρούν τον αρχικό τους καλλιτεχνικό χαρακτήρα, ενώ εξυπηρετούν ένα σύγχρονο δίκτυο μεταφορών.
Διατήρηση ενός ζωντανού κομματιού της πόλης
Η αναγνώριση από την UNESCO έχει στρέψει μεγαλύτερη προσοχή στο πώς θα πρέπει να διαχειρίζονται αυτά τα κτίρια στο μέλλον.
Για τον Saidaziz Ishankhodjaev, η διατήρηση δεν αφορά μόνο τη συντήρηση των προσόψεων. Τα κτίρια πρέπει να παραμένουν ασφαλή, λειτουργικά και κατάλληλα για σύγχρονη χρήση, ενώ και το γύρω αστικό περιβάλλον χρειάζεται προσεκτικό σχεδιασμό.
Αυτό περιλαμβάνει την αξιολόγηση της στατικής και των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, της πυρασφάλειας και των τρόπων με τους οποίους τα κτίρια μπορούν να προσαρμόζονται χωρίς να χάνουν την αρχιτεκτονική τους ταυτότητα.
Περισσότερα από πενήντα χρόνια αφότου η μοντερνιστική αρχιτεκτονική της Τασκένδης άρχισε να διαμορφώνεται, πολλά από τα ορόσημά της παραμένουν ενεργά τμήματα της ζωής της πόλης.
Η σημασία τους βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αρχιτεκτονική, κλίμα, τοπική μαστορική και δημόσια χρήση συναντήθηκαν σε μια συγκεκριμένη περίοδο της ανάπτυξης της Τασκένδης. Η αναγνώριση από την UNESCO προσφέρει σε αυτή την αρχιτεκτονική κληρονομιά ένα νέο επίπεδο προστασίας, ενώ η συνεχής χρήση της τη διατηρεί ζωντανή στην καθημερινότητα των κατοίκων.