Μερτς και Τακαΐτσι συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία σε σπάνιες γαίες, τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγούς και άμυνα – Κοινό μέτωπο για τη μείωση των οικονομικών εξαρτήσεων και την προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων, με φόντο τις εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν
Πρόκειται για συνάντηση κορυφαίων εκπροσώπων των δύο χωρών που εξακολουθούν να είναι η τρίτη και η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου: Στο πρώτο του ταξίδι στην Ιαπωνία ως καγκελάριος, ο Φρίντριχ Μερτς συναντήθηκε με την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μπροστά στον ραγδαίο τεχνολογικό μετασχηματισμό και την αυξανόμενη ανησυχία για οικονομικό εξαναγκασμό, ο οποίος επηρεάζει ολοένα περισσότερο την παγκόσμια ασφάλεια και ευημερία, η Τακαΐτσι και ο Μερτς δημοσίευσαν κοινές δηλώσεις για την οικονομική ασφάλεια και τις τεχνολογίες του μέλλοντος. Στόχος τους είναι να ενισχύσουν και να κατευθύνουν τη συνεργασία των δύο χωρών σε αυτούς τους τομείς.
Αιχμές κατά της Κίνας και των ΗΠΑ
Παρότι η Κίνα και οι ΗΠΑ δεν αναφέρονται ρητά ούτε στην κοινή δήλωση ούτε σε άλλες τοποθετήσεις, το μήνυμα έμοιαζε να περιέχει έμμεση κριτική και προς τις δύο χώρες. Τόσο το Πεκίνο όσο και η Ουάσινγκτον έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιήσει την οικονομική τους πολιτική ως μέσο πίεσης απέναντι σε εταίρους και αντιπάλους.
«Οι δύο αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων εξέφρασαν τη βαθιά ανησυχία τους για την ολοένα συχνότερη χρήση οικονομικού εξαναγκασμού, όπως μέσω αυθαίρετων περιορισμών στις εξαγωγές και αντίμετρων σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Επιπλέον απέρριψαν παρεμβάσεις και πρακτικές εκτός των κανόνων της αγοράς, που οδηγούν σε υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα και στρεβλώσεις της αγοράς και έτσι υπονομεύουν την οικονομική μας ασφάλεια και ανθεκτικότητα», αναφέρεται στην κοινή τους δήλωση.
Για να μην μπορούν οικονομικές εξαρτήσεις να μετατρέπονται σε όπλο πίεσης, Ιαπωνία και Γερμανία θέλουν να εντείνουν τη συνεργασία τους στην παρακολούθηση και αξιολόγηση των αλυσίδων εφοδιασμού. Παράλληλα εξετάζουν στενότερη συνεργασία σε κλάδους-κλειδιά, όπως οι κρίσιμες πρώτες ύλες, τα ημιαγωγά, οι μπαταρίες, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, η βιομηχανική τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, τα φάρμακα και η αιολική ενέργεια.
Στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών, ο Μερτς και η Τακαΐτσι χαιρέτισαν την υπογραφή κοινής δήλωσης προθέσεων. Ταυτόχρονα ανακοίνωσαν ότι θα διευρύνουν τις πηγές εφοδιασμού και θα βελτιώσουν την ανταλλαξιμότητα των σπάνιων γαιών στις αυτοκινητοβιομηχανίες των δύο χωρών.
Η Ιαπωνία αντιμετωπίζει ελλείψεις στις παραδόσεις σπάνιων γαιών, αφότου η Κίνα περιόρισε τις εξαγωγές ορισμένων σημαντικών πρώτων υλών. Είχαν προηγηθεί δηλώσεις της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι στο κοινοβούλιο τον Νοέμβριο. Τότε είχε αναφέρει ότι η Ιαπωνία θα μπορούσε, σε περίπτωση κρίσης γύρω από την Ταϊβάν, να επέμβει στρατιωτικά. Το Πεκίνο θεωρεί τη δημοκρατικά διοικούμενη νήσο ως τμήμα της δικής του επικράτειας.
Επιπλέον, η Τακαΐτσι και ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συμφώνησαν να θεσπίσουν έναν υψηλού επιπέδου διάλογο για θέματα τεχνητής νοημοσύνης και να συνεργαστούν στενότερα στην προστασία από κυβερνοεπιθέσεις. Και οι δύο αυτοί τομείς αποκτούν αυξανόμενη σημασία για την ιαπωνική κυβέρνηση, καθώς το κυβερνοέγκλημα που αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη αυξάνεται σημαντικά στη χώρα.
Στην κοινή τους δήλωση ο Μερτς και η Τακαΐτσι εξέφρασαν ανησυχία για την κατάσταση στη Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας και στη Νότια Κινέζικη Θάλασσα. Απέρριψαν μονομερείς προσπάθειες να αλλάξει η υφιστάμενη κατάσταση μέσω βίας ή εξαναγκασμού, όπου κι αν συμβαίνουν στον κόσμο. Παράλληλα υπογράμμισαν τη σημασία της ειρήνης και της σταθερότητας στα στενά της Ταϊβάν και τάχθηκαν υπέρ μιας ειρηνικής διευθέτησης των διενέξεων μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν.
Κοινοί στόχοι Ιαπωνίας και Γερμανίας
Μπροστά στην κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, Γερμανία και Ιαπωνία θέλουν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με συμμάχους και ομοϊδεάτες χώρες. Και οι δύο πλευρές επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στην ελευθερία, τη δημοκρατία, το δίκαιο εμπόριο, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Και η στρατιωτική συνεργασία στον Ινδοειρηνικό πρόκειται να διευρυνθεί περαιτέρω. Ενδεικτικό είναι η πρώτη συμμετοχή γερμανικών ενόπλων δυνάμεων στο ιαπωνο-αμερικανικό στρατιωτικό γυμνάσιο «Keen Sword» φέτος. Οι ασκήσεις, που διαρκούν έως την Πέμπτη, διεξάγονται σε αρκετές τοποθεσίες στην Ιαπωνία, κυρίως στον θαλάσσιο και εναέριο χώρο γύρω από την Οκινάουα, όπου η Κίνα έχει εντείνει τη στρατιωτική της δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια.
Κατά τη συνάντησή του με την Τακαΐτσι, ο Μερτς έθεσε επίσης ζήτημα πιθανής γερμανικής συμμετοχής στο Global Combat Air Programme (GCAP). Ιαπωνία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιταλία αναπτύσσουν στο πλαίσιο του προγράμματος από κοινού ένα μαχητικό αεροσκάφος νέας γενιάς. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Γερμανία ενδιαφέρεται να ενταχθεί, αφότου το γαλλογερμανικό εγχείρημα για κοινό μαχητικό αεροσκάφος οδηγήθηκε σε αδιέξοδο τον Ιούνιο. Παραμένει ωστόσο ασαφές αν το Τόκιο είναι ανοικτό σε διεύρυνση. Το GCAP βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με σημαντικές προκλήσεις. Ο Καναδάς είχε ενταχθεί τον Ιούλιο αρχικά ως παρατηρητής – η πρώτη διεύρυνση του προγράμματος πέρα από τα τρία ιδρυτικά κράτη.
Σε οικονομικό φόρουμ στο Τόκιο, ο καγκελάριος Μερτς τάχθηκε, το πρωί της Τετάρτης, υπέρ της δημιουργίας μιας νέας πολιτικής συμμαχίας για την ενίσχυση ενός εμπορίου βασισμένου σε κανόνες. Η συμμαχία θα πρέπει να υπερασπίζεται και να εξελίσσει το εμπόριο που στηρίζεται σε διεθνείς συμφωνίες. Παράλληλα θα μπορούσε «να δίνει πολιτικές ώθησεις και να αντιδρά από κοινού, όταν η τάξη που βασίζεται σε κανόνες τίθεται σε κίνδυνο».
Η Γερμανία σχεδιάζει έως το 2029 να επενδύσει δύο δισ. ευρώ στην τεχνητή νοημοσύνη και την αιχμή της τεχνολογίας. Η Ιαπωνία προγραμματίζει έως το 2040 περίπου 18 δισ. ευρώ ιδιωτικών επενδύσεων σε αυτούς τους τομείς.
Η διαφοροποίηση των εταίρων ακόμη στην αρχή στη Γερμανία
Στην Ιαπωνία ο Μερτς επισκέφθηκε επίσης το start-up Kyoto Fusioneering. Θεωρείται πρότυπο της γερμανοϊαπωνικής συνεργασίας στην υψηλή τεχνολογία χάρη στη σύμπραξη με τη Siemens Energy. Στόχος της συνεργασίας είναι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνική σύντηξη.
Η ιαπωνική κυβέρνηση στηρίζει τη στρατηγικής σημασίας βιομηχανία ημιαγωγών με εκτεταμένες κρατικές επιδοτήσεις. Επιπλέον, η Ιαπωνία βασίζεται στον κρατικό οργανισμό JOGMEC, ο οποίος βοηθά τις εταιρείες στην αξιοποίηση κρίσιμων πρώτων υλών και συμβάλλει στη διασφάλιση του εφοδιασμού με μέταλλα και σπάνιες γαίες, όπως αναφέρει η WirtschaftsWoche.
Η Γερμανία προσανατολίζεται στις οδηγίες της ΕΕ, σύμφωνα με τις οποίες έως το 2030 δεν θα πρέπει πάνω από το 65 τοις εκατό των κρίσιμων πρώτων υλών να προέρχεται από την Κίνα. Όμως η διαφοροποίηση των εταίρων – δηλαδή η μείωση της εξάρτησης από το Πεκίνο –, που αποτελεί δηλωμένο στόχο της ασιατικής περιοδείας του καγκελαρίου, βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα.
Την Πέμπτη, στο τέλος της ασιατικής περιοδείας του καγκελαρίου, η Νότια Κορέα είναι ο τελευταίος σταθμός του ταξιδιού. Στη συνάντησή του στη Σεούλ αναμένεται να τεθούν επί τάπητος, πέρα από τις διμερείς οικονομικές σχέσεις, και ζητήματα ασφάλειας καθώς και η συνεργασία σε τεχνολογίες του μέλλοντος, όπως η τεχνητή νοημοσύνη.
Η κοινωνία: Ιαπωνία έναντι Γερμανίας
Ενώ περίπου το 55 τοις εκατό των Ιαπώνων ηλικίας 65 έως 69 ετών εργάζονται, στη Γερμανία το αντίστοιχο ποσοστό είναι σήμερα μόλις 23 τοις εκατό.
Στην Ιαπωνία, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, εργάζεται το 75,9 τοις εκατό των γυναικών, ποσοστό σχεδόν ίδιο με της Γερμανίας (74,2 τοις εκατό), αλλά ο δείκτης γεννήσεων είναι ακόμη χαμηλότερος: 1,14 παιδιά ανά γυναίκα στην Ιαπωνία, έναντι 1,38 παιδιών τελευταία στη Γερμανία.
Ενώ το 1980 μόλις περίπου 4,5 τοις εκατό των γυναικών 50 ετών δεν είχαν παντρευτεί ποτέ, το ποσοστό τους είχε φτάσει το 2020 ήδη στο 17,8 τοις εκατό. Και στις νεότερες γυναίκες, όμως, η επιφυλακτικότητα αυξάνεται: Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2026, το 21,5 τοις εκατό των άγαμων γυναικών ηλικίας 18 έως 34 ετών δεν ήθελαν ποτέ να παντρευτούν. Ως λόγοι αναφέρονται, μεταξύ άλλων, η επιθυμία για προσωπική ελευθερία, περισσότερος χρόνος για προσωπικά ενδιαφέροντα και οικονομική ανεξαρτησία.