Πολύτιμοι λίθοι, νομίσματα, αλλά και σκεύη και καλλυντικά: Μια ντουλάπα στο σπίτι του Κορνήλιου Μάξιμου ζωντανεύει την καθημερινότητα των γυναικών της Πομπηίας πριν από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.
Βγηκε ξανά στο φως η ντουλάπα μιας γυναίκας της αρχαίας Πομπηίας. Χάρη στη δουλειά των αρχαιολόγων κατέστη δυνατό να αποκαλυφθεί το εσωτερικό ενός επίπλου όπου φυλάγονταν τα καθημερινά αντικείμενα στην οικία IX 11, 7, ή οικία του Cornelius Maximus, στην κεντρική περιοχή της πόλης που θάφτηκε από τον Βεζούβιο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Χαζεύοντας αυτά τα αντικείμενα, μοιάζει σχεδόν να ανασυντίθεται η ζωή μιας γυναίκας της Πομπηίας, πριν από την καταστροφή του χώρου το 79 μ.Χ. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται εργαλεία μακιγιάζ (τσιμπιδάκι, δοχείο ανάμειξης), ένα γυάλινο βαλσαμωτήριο, ένα θυμιατήριο για να γεμίζει το σπίτι ευωδιές, μια χάλκινη λυχνία, μαζί με μολύβδινους ζυγοστάθμους, προφανώς χρησιμοποιημένους σε εμπορική δραστηριότητα πώλησης και τοποθετημένους σε ένα μικρό ξύλινο κιβώτιο, από το οποίο σώζονται ίχνη.
Τι υπήρχε στη ντουλάπα της γυναίκας της Πομπηίας
Βρέθηκαν επίσης δοχεία και κατσαρόλες από μπρούντζο, γυαλί και κεραμικό· αντικείμενα καθημερινής χρήσης, αλλά ίσως και φορτωμένα με αναμνήσεις, όπως ένα εκλεπτυσμένο μικρό κανάτι διακοσμημένο με φολίδες κουκουναριού. Υπάρχει ακόμη ένα κολιέ αποτελούμενο από τουλάχιστον είκοσι τέσσερα μικροσκοπικά αντικείμενα από φαγιανς, οστό, υαλώδη πάστα και κρύσταλλο βράχου, όλα με τρύπα ανάρτησης, που απεικονίζουν θεότητες (αναγνωρίζονται ο Bes και ο Ερμής), πόδια και χέρια, κουκουνάρια και τσαμπιά.
Όπως εξηγούν οι ειδικοί, τα κολιέ θεωρούνταν κατά καιρούς «μαγικά» αντικείμενα για ξόρκια και φίλτρα· στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για τα λεγόμενα crepundia, δηλαδή κυριολεκτικά «κουδουνίστρες»: περιδέραια με φυλαχτά που δίνονταν στα παιδιά για να τα προστατεύουν, αλλά και για να ακούγονται όταν κινούνταν.
Συχνά συνέβαινε να τα κρατούν και ενήλικες, συνήθως σε μικρά κουτιά ή, όπως εδώ, σε υφασμάτινα σακουλάκια μέσα σε ντουλάπες, προφανώς ως αναμνήσεις μιας παιδικής ηλικίας από την οποία συχνά δεν απέμενε κάτι άλλο. Ο ρωμαϊκός κόσμος χαρακτηριζόταν από μεγάλη γεωγραφική κινητικότητα σε όλα τα επίπεδα, από τους δούλους έως τους πλούσιους εμπόρους, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να ζουν μακριά από συγγενείς και γονείς και από τους τόπους των παιδικών τους χρόνων.
Ο μικρός θησαυρός που κρυβόταν στη ντουλάπα
Ένα ακόμη μυστικό που έκρυβε η ντουλάπα που εντοπίστηκε στις ανασκαφές είναι τα νομίσματα: είναι 38, όλα χάλκινα, φυλαγμένα σε μια «cistella», ένα μικρό δοχείο από φυτικό υλικό, κατασκευασμένο με τεχνική πλεξίματος, του οποίου αναλύθηκαν τα υπολείμματα που ανακτήθηκαν κατά την ανασκαφή. Η παρουσία των νομισμάτων, ιδίως, υποδηλώνει ότι η ιδιοκτήτρια ή οι ιδιοκτήτες δεν πρόλαβαν να πάρουν μαζί τους τα αντικείμενα αξίας, οικονομικής ή συναισθηματικής.
Αν βρίσκονταν στην πόλη τη στιγμή της καταστροφής, θα προσπάθησαν να διαφύγουν. Αν κατάφεραν να φύγουν, δεν θα επέστρεψαν πια στο σημείο για να σκάψουν στο υπέδαφος αναζητώντας τα υπάρχοντά τους, όπως άλλοι, των οποίων τα ίχνη έχουν αποκαλύψει πρόσφατες ανασκαφές. Ίσως όμως να μην τα κατάφεραν και να ανήκουν σε εκείνους που, όπως θυμίζει ο ιστορικός Τάκιτος, πέθαναν χωρίς κληρονόμο και των οποίων τα αγαθά θα χρησιμοποιούνταν για την ανασύσταση της Πομπηίας, που τελικά δεν έγινε ποτέ. Πρόκειται για ερωτήματα που μάλλον θα μείνουν αναπάντητα.
Ανασυντίθεται η ανθρώπινη διάσταση του παρελθόντος της Πομπηίας
«Η Πομπηία δεν είναι μόνο ένας τόπος μεγάλων έργων τέχνης: είναι και ένας τόπος όπου τα πιο συνηθισμένα αντικείμενα αναδεικνύουν την ανθρώπινη διάσταση του παρελθόντος. Η αξία αυτής της ανακάλυψης έγκειται στη δυνατότητα να διαβάσουμε μαζί τα διαφορετικά ίχνη μιας ζωής: τις προσωπικές συνήθειες, την εργασία, τις αναμνήσεις», δηλώνει ο διευθυντής του Αρχαιολογικού Πάρκου, Gabriel Zuchtriegel.
«Δεν μπορούμε να ανασυνθέσουμε με βεβαιότητα την ταυτότητα όσων ζούσαν στο σπίτι, αλλά αυτά τα θραύσματα μας φέρνουν πιο κοντά στην καθημερινότητά τους», προσθέτει ο διευθυντής.
Τι γνωρίζουμε για την Οικία του Κορνήλιου Μάξιμου
Η ανασκαφή επέτρεψε να φωτιστούν ορισμένες πτυχές του σπιτιού όπου βρισκόταν η ντουλάπα. Η πρόσοψη της κατοικίας, που έχει αποδοθεί με επιφυλάξεις σε πρόσωπο με το όνομα Cornelius Maximus, βάσει επιγραφών που σήμερα δεν είναι πλέον ορατές, είχε ήδη ανασκαφεί το 1912. Μόλις τώρα, όμως, ερευνήθηκε τμήμα των χώρων στο πίσω μέρος, στο πλαίσιο του μεγάλου έργου αποκατάστασης και προσβασιμότητας της γειτονικής Insula dei Casti Amanti.
Παρότι η γνώση μας για την οικία παραμένει αποσπασματική, υπάρχουν ορισμένα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία: αφενός, οι εκλεπτυσμένες τοιχογραφίες τέταρτου στιλ στον χώρο με τη ντουλάπα, που αποδίδονται στο εργαστήριο της Via di Castricio, μαρτυρούν ένα συγκεκριμένο επίπεδο διαβίωσης, σε αρμονία με την κεντρική θέση της οικίας, η οποία βλέπει σε έναν από τους κύριους δρόμους της αρχαίας πόλης.
Αφετέρου, τη στιγμή της έκρηξης βρίσκονταν σε εξέλιξη διάφορες εργασίες, που θα επηρέαζαν σημαντικά την καθημερινή διαβίωση. Σε αυτό προστίθεται η ανακάλυψη τουλάχιστον δύο σκελετών ποντικών, που βρέθηκαν μέσα σε έναν αμφορέα σε πατάρι. Σύμφωνα με τις αναλύσεις του εργαστηρίου του Πάρκου, ανήκαν πιθανότατα στο γένος Apodemus sylvaticus, γνωστό και ως «αγριοπόντικας».
Ποντίκια αυτού του είδους ζουν συνήθως σε φυσικά περιβάλλοντα και κήπους και από εκεί εισβάλλουν συχνά σε σοφίτες και χώρους αποθήκευσης ανθρώπινων κατοικιών αναζητώντας τροφή. Τα δύο άτομα που βρέθηκαν στην Πομπηία δεν ήταν πλήρως ώριμα, όπως δείχνει ο βαθμός ανάπτυξης των σκελετών τους – 117 απειροελάχιστα θραύσματα – των τρωκτικών.
Η ανακάλυψη προστίθεται σε άλλες ενδείξεις της παρουσίας τρωκτικών σε άλλα περιβάλλοντα γύρω από τον Βεζούβιο, όπως για παράδειγμα στα υπηρετικά διαμερίσματα της προαστιακής έπαυλης της Civita Giuliana ή στις αποχετεύσεις της Ερκολάνο, και αποτυπώνει την εικόνα μιας αστικής κοινωνίας που πάλευε και με ανεπιθύμητους επισκέπτες.