Η απαγόρευση χρήσης των social media για ανήλικους κάτω των 15 στη Γαλλία έχει ήδη καταπέσει στο δικαστήριο, ενώ στην Αυστραλία κρίνεται τώρα δικαστικά. Μια νέα ευρωπαϊκή συμμαχία ποντάρει σε άλλη λύση: τη δημιουργία νέων πλατφορμών
Σχέδια για τη δημιουργία ευρωπαϊκών εναλλακτικών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης των μεγάλων τεχνολογικών ομίλων ανακοίνωσε συμμαχία περισσότερων από 150 οργανώσεων, σε μια πρωτοβουλία που στηρίζουν οι Βρυξέλλες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η κίνηση αυτή έρχεται ως εναλλακτική στις προσπάθειες ορισμένων κυβερνήσεων να απαγορεύσουν στα παιδιά την πρόσβαση στις υφιστάμενες πλατφόρμες, προσέγγιση που ήδη συναντά εμπόδια στα δικαστήρια.
Αυτή την εβδομάδα η κυβέρνηση της Αυστραλίας υπερασπίστηκε, ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας, την πρώτη στον κόσμο απαγόρευση κατοχής λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από άτομα κάτω των 16 ετών.
Η πλατφόρμα Reddit και η οργάνωση δικαιωμάτων Digital Freedom Project υποστηρίζουν ότι η απαγόρευση παραβιάζει μια σιωπηρή συνταγματική ελευθερία της πολιτικής επικοινωνίας. Η απαγόρευση έχει οδηγήσει στο κλείσιμο πέντε εκατομμυρίων λογαριασμών από τον Δεκέμβριο, οι υπουργοί όμως παραδέχονται ότι δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο ήλπιζαν, καθώς πολλά παιδιά καταφέρνουν να παρακάμπτουν τους ελέγχους ηλικίας.
Παρόμοια μάχη έχει ήδη χάσει η Γαλλία. Τον Αύγουστο, το Συνταγματικό Συμβούλιο της ακύρωσε τον πυρήνα της απαγόρευσης για τους κάτω των 15 ετών, κρίνοντας ότι ήταν υπερβολικά γενική και ότι δεν προέβλεπε επαρκείς εγγυήσεις για τους ελέγχους ηλικίας στους οποίους θα υποβάλλονταν όλοι οι χρήστες, συμπεριλαμβανομένων των ενηλίκων.
Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει ζητήσει από την κυβέρνηση να καταρτίσει μια πιο περιορισμένη εκδοχή.
Παρά ταύτα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προχωρούν. Η Ελλάδα σχεδιάζει απαγόρευση για τους κάτω των 15 ετών από τον Ιανουάριο του 2027 και η Δανία από τον Ιούλιο του 2027. Η Ισπανία συζητά όριο για τους κάτω των 16 ετών, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να θεσπίσει τη δική του απαγόρευση μέσα στο επόμενο έτος.
Τον Σεπτέμβριο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε το «Kids Act», που θα απαγόρευε στους κάτω των 13 ετών να διατηρούν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και θα περιόριζε την πρόσβαση για τους 13χρονους και 14χρονους.
Η προσέγγιση που «χαιρετίζουν» οι Βρυξέλλες
Την Τετάρτη, μια διαφορετική προσέγγιση προτάθηκε στο Βερολίνο. Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Ένωση (European Social Association), με τη στήριξη περισσότερων από 150 οργανώσεων, ανάμεσά τους και η πλατφόρμα Mastodon, έκανε την εμφάνισή της για να συντονίσει ανοιχτά, αποκεντρωμένα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης, που θα ελέγχουν οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι.
«Η Ευρώπη χρειάζεται ένα ανοιχτό, διαλειτουργικό και με επίκεντρο τις κοινότητες κοινωνικό υπόβαθρο, που να αντανακλά τις δημοκρατικές της αξίες και να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον», δήλωσαν οι συμπροεδρεύοντες Μάικλ Φόστερ και Μπιόρν Στάσεν.
Η ιδέα έχει ήδη εξασφαλίσει κάποια στήριξη στις Βρυξέλλες. Η "Στρατηγική Ανοιχτού Κώδικα" της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο, αναφέρει τα αποκεντρωμένα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως έναν από τους τέσσερις τομείς στους οποίους θα στηρίξει ευρωπαϊκές εναλλακτικές, μαζί με τις υπηρεσίες cloud, τα εργαλεία γραφείου και το ασφαλές ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.
«Χαιρετίζουμε βεβαίως την ανάπτυξη ευρωπαϊκών πλατφορμών μέσων κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε στο Euronews Next ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Τόμας Ρενιέ.
«Η Στρατηγική Ανοιχτού Κώδικα έχει στόχο την ανάπτυξη κυρίαρχων λύσεων, τη μείωση των τεχνολογικών εξαρτήσεων και την κλιμάκωση των εναλλακτικών ανοικτού κώδικα σε τομείς όπως το cloud, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), οι τεχνολογίες διαδικτύου, η κυβερνοασφάλεια και οι ημιαγωγοί».
Ο Ρενιέ ανέφερε επίσης ότι αποστολή της Επιτροπής είναι η στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων και επιχειρηματικών επιταχυντών, χωρίς όμως να παρουσιάσει συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία ή έργα για τα κοινωνικά δίκτυα.
«Χαμένοι» στο δίκτυο
Οι δύο προσεγγίσεις ενδέχεται να συγκρουστούν. Η απαγόρευση στην Αυστραλία κατονομάζει 10 μεγάλες εμπορικές πλατφόρμες, από το TikTok έως το YouTube. Ο γαλλικός νόμος που ακυρώθηκε είχε πολύ ευρύτερο πεδίο εφαρμογής, καλύπτοντας κάθε υπηρεσία όπου οι χρήστες συνδέονται ή μοιράζονται περιεχόμενο. Σε αυτόν τον ορισμό θα μπορούσαν να υπαχθούν και κοινοτικά δίκτυα όπως το Mastodon.
Η Επιτροπή αναφέρει ότι το «Kids Act» αποφεύγει την υπερβολική ευρύτητα του γαλλικού νόμου. Εγκυκλοπαίδειες, εκπαιδευτικές πλατφόρμες και ψηφιακά ειδησεογραφικά μέσα εξαιρούνται, ενώ περιεχόμενο που μπορεί να προβληθεί χωρίς λογαριασμό θα παραμείνει προσβάσιμο.
«Όλες οι διαδικτυακές υπηρεσίες θα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι ασφαλείς για ανηλίκους», είπε ο Ρενιέ. «Αντιστρέφουμε το βάρος της απόδειξης».
Σύμφωνα με την πρόταση, τα παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα μπορούν να διατηρούν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι γονείς θα μπορούν να δημιουργούν περιορισμένους «μίνι λογαριασμούς» για 13χρονους και 14χρονους, με πλήρεις λογαριασμούς από τα 15.
Η Επιτροπή δεν διευκρίνισε αν οι κανόνες θα εφαρμόζονται στα αποκεντρωμένα δίκτυα με τον ίδιο τρόπο όπως στις μεγάλες πλατφόρμες.
Ένα ακόμη εμπόδιο είναι οι έλεγχοι ηλικίας. Οι τεχνολογικοί κολοσσοί μπορούν να χρηματοδοτήσουν συστήματα επαλήθευσης, όμως οι υπηρεσίες που λειτουργούν από εθελοντές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες. Η ΕΕ αναπτύσσει μια δωρεάν εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας, με σεβασμό στην ιδιωτικότητα, την οποία η Επιτροπή αναμένει να διαθέσει μέχρι το τέλος του έτους.
Κοινό έδαφος
Και οι δύο πλευρές συμφωνούν ολοένα και περισσότερο ότι το πρόβλημα βρίσκεται στον τρόπο που σχεδιάζονται οι πλατφόρμες, όχι μόνο στο ποιοι τις χρησιμοποιούν.
Πέρα από τα όρια ηλικίας, το «Kids Act» στοχεύει σε εθιστικά χαρακτηριστικά, όπως το "ατελείωτο σκρολάρισμα", οι μηχανισμοί επιβράβευσης και οι ειδοποιήσεις αργά τη νύχτα. Πλατφόρμες που παραβιάζουν τους κανόνες αντιμετωπίζουν πρόστιμα έως και 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους. Αυτή την εβδομάδα, μια βουλευτής από την Ολλανδία πρότεινε επίσης την απαγόρευση «επιβλαβών εθιστικών στοιχείων σχεδιασμού».
Είτε η Ευρώπη επιλέξει τις απαγορεύσεις, την οικοδόμηση εναλλακτικών ή έναν συνδυασμό των δύο, οι ίδιες οι πλατφόρμες φαίνεται πως οδεύουν προς αλλαγή.