Η λογιστική τρύπα της Ueno Bank εξατμίζει δημόσια κεφάλαια, αφήνει χιλιάδες πολίτες χωρίς πρόσβαση στις καταθέσεις τους και ωθεί την Παραγουάη στη μεγαλύτερη θεσμική κρίση της εδώ και χρόνια.
Ένα ξαφνικό λευκό «πάγωμα» στην οθόνη αιφνιδίασε σχεδόν τα τρία εκατομμύρια πελάτες της Ueno Bank τα ξημερώματα της Τρίτης 3 Νοεμβρίου. Γύρω στις 03:24, η εφαρμογή της παραγουανής τράπεζας, βασικός παίκτης του συστήματος που διαχειρίζεται κρατικά κεφάλαια πολλών εκατομμυρίων και έχει αναπτυχθεί με ιλιγγιώδη ρυθμό στα τρία χρόνια ζωής της, σταμάτησε να εμφανίζει τους λογαριασμούς των χρηστών και έδειχνε ένα μόνο μήνυμα: «Δεν μπορούμε να εμφανίσουμε το υπόλοιπο».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την ίδια στιγμή, η Κεντρική Τράπεζα της Παραγουάης (Banco Central del Paraguay - BCP) δημοσίευε ένα σκληρό ανακοινωθέν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: η τράπεζα τίθεται υπό αναγκαστική διαχείριση και ανοίγει η διαδικασία εκκαθάρισής της. Ο λόγος για την ενεργοποίηση αυτής της «διαδικασίας εξυγίανσης» σε βάρος της Ueno Bank ήταν ένας ευρύτερος χρηματοπιστωτικός συναγερμός, αφού είχε εντοπιστεί κρίσιμη κατακρήμνιση στον δείκτη φερεγγυότητάς της, ο οποίος έπεσε κάτω από το 50%.
Άμεσο ήταν το αντίκτυπο και προκάλεσε έναν πολιτικό σεισμό χωρίς προηγούμενο για την κυβέρνηση του Σαντιάγο Πένια. Από την Τρίτη, πλήθος αγανακτισμένων χρηστών έχει κατακλύσει τις γύρω περιοχές της κεντρικής έδρας στην Ασουνσιόν και των 75 υποκαταστημάτων της χώρας με σκοπό να σώσουν τα χρήματά τους.
Η εικόνα μπροστά από τα καταστήματα, κλειστά και φυλασσόμενα από φρουρούς, έχει μετατραπεί σε σκηνή απόλυτης έντασης και απόγνωσης. Η αγωνία έξω από τα υποκαταστήματα μεταφράζεται σε καθημερινές, αβάσταχτες ανάγκες. Υπήρξαν άνθρωποι που, με δάκρυα στα μάτια, ικέτευαν να αποσύρουν τα χρήματά τους για να πληρώσουν τα φάρμακα ενός βαριά άρρωστου παιδιού· λίγα χιλιόμετρα παραπέρα, η απόγνωση ενός εργάτη οικοδομής ήταν η ίδια, καθώς, χωρίς πρόσβαση στις οικονομίες του, δεν θα είχε ούτε για να αγοράσει φαγητό για τα παιδιά του εκείνη την ημέρα.
Το φάντασμα του «κοραλίτο»
Η τράπεζα συγκέντρωνε περίπου 850 εκατ. δολάρια (περίπου 758 εκατ. ευρώ) σε δημόσιους πόρους, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαίων του Ινστιτούτου Κοινωνικής Ασφάλισης που στηρίζουν τις συντάξεις και την υγειονομική κάλυψη των εργαζομένων. Το φάντασμα ενός «κοραλίτο» στα πρότυπα της Αργεντινής άναψε αμέσως τον συναγερμό στον πληθυσμό. «Ποιος θα λογοδοτήσει για τις οικονομίες μιας ολόκληρης ζωής; Θα υπάρχει ατιμωρησία;», έγραφαν τα πλακάτ των διαδηλωτών που συνέχιζαν την πίεση έξω από τα γραφεία.
Ολόκληρη η χώρα κράτησε την ανάσα της ενόψει της συνέντευξης Τύπου της Κεντρικής Τράπεζας της Παραγουάης (BCP). Η επίσημη επιβεβαίωση ήταν κατηγορηματική: «Προχωρήσαμε στο κλείσιμο της τράπεζας· ούτε η εφαρμογή, ούτε οι κάρτες, ούτε οποιαδήποτε υπηρεσία είναι ενεργή από σήμερα», τόνισε η Λιάνα Καμπαγιέρο, μέλος του διοικητικού συμβουλίου. Μάταια προσπάθησαν οι αρχές να κατευνάσουν τα πνεύματα υπενθυμίζοντας ότι ο νόμος προβλέπει ταμείο εγγύησης για την επιστροφή σε κάθε πελάτη έως 75 κατώτατους μισθούς (περίπου 228 εκατ. γκουαρανί ή 37.700 δολάρια, περίπου 33.620 ευρώ)· η καχυποψία και η δυσπιστία είχαν ήδη κατακλύσει πλήρως τον δρόμο.
Πολιτική δίκη σε βάρος του Πένια και δικαστικός κλοιός
Η πολιτική αντιπολίτευση δείχνει την ηγεσία της BCP ως συνένοχη, διά της παράλειψης, στην απάτη, όμως η χαριστική βολή στοχεύει απευθείας τον αρχηγό του κράτους. Ο Σαντιάγο Πένια βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα: κατόπιν αιτήματος 35 βουλευτών, η Βουλή των Αντιπροσώπων θα συνεδριάσει αύριο σε έκτακτη συνεδρίαση για να ψηφίσει την έναρξη μιας πολιτικής δίκης σε βάρος του. Η βιωσιμότητα της διαδικασίας θα εξαρτηθεί από τη συγκέντρωση 53 ψήφων στη Κάτω Βουλή και, στη συνέχεια, από τη στήριξη των δύο τρίτων της Γερουσίας.
Το κείμενο της κατηγορίας αποδίδει στον Πένια «κακή εκτέλεση των καθηκόντων του», στηριγμένη σε βαριές κατηγορίες που εκτείνονται από σύγκρουση συμφερόντων και την υποτιθέμενη υπεξαίρεση αποθεματικών μέχρι τη θεσμική θωράκιση της Κεντρικής Τράπεζας. Μέσα στη δίνη, ο πρόεδρος ακύρωσε όλη την επίσημη ατζέντα του την Τετάρτη και επέλεξε τη σιωπή μέχρι αργά το απόγευμα, όταν επανεμφανίστηκε ψηφιακά για να ανακοινώσει την απομάκρυνση του επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας και να ζητήσει από τα δικαστήρια να αποδώσουν ευθύνες.
Ο δικαστικός κλοιός έκλεισε την Τετάρτη με τη σύλληψη οκτώ ανώτερων στελεχών της τράπεζας, μεταξύ των οποίων και του διευθύνοντος συμβούλου της, Μιγκέλ Βάσκες. Παράλληλα, οι παράπλευρες συνέπειες δεν άργησαν να πλήξουν την πραγματική οικονομία: η Ένωση Εισαγωγέων και Εμπόρων προειδοποίησε για άμεση πτώση 35% στις πωλήσεις των μεγάλων εμπορικών καταστημάτων της χώρας. Με τα χρήματα μπλοκαρισμένα και απρόσιτα, η εσωτερική κατανάλωση πάγωσε από τη μια μέρα στην άλλη.
Ποδόσφαιρο, διαφήμιση και μια αναπόφευκτη κατάρρευση
Σε μια χώρα λίγο πάνω από έξι εκατομμύρια κατοίκους, η εφαρμογή της Ueno Bank ξεπερνούσε κατά πολύ τον στενό χρηματοπιστωτικό χώρο. Ιδιοκτησία του επιδραστικού Ομίλου Βάσκες και αναγνωρίσιμη από τη χαρακτηριστική της φλουό πράσινη αισθητική, η τράπεζα καυχιόταν ότι είχε θάψει τη βαριά γραφειοκρατία της παραδοσιακής αγροκτηνοτροφικής δημοκρατίας. Η παρουσία της ήταν πανταχού παρούσα στα μέσα ενημέρωσης και στο σπονσόρισμα των σημαντικότερων ποδοσφαιρικών συλλόγων της χώρας, όπως η Σέρο Πορτένιο και η Ολίμπια, καθώς και του εμβληματικού σταδίου Ντεφενσόρες ντελ Τσάκο.
Μόλις λίγες ημέρες πριν, η τράπεζα διαφήμιζε ένα φιλόδοξο σχέδιο κεφαλαιοποίησης ύψους 100 εκατ. δολαρίων. Ωστόσο, πίσω από τη διαφημιστική βιτρίνα και τη σπορ χορηγία, η Διεύθυνση Εποπτείας Τραπεζών ήρθε αντιμέτωπη με μια σκληρή και μη βιώσιμη λογιστική πραγματικότητα: η τράπεζα αποδείχθηκε ανίκανη να καλύψει το νόμιμο αποθεματικό 70 εκατ. δολαρίων (62,427 εκατ. ευρώ) που της απαιτούσε η κεντρική τράπεζα. Η χρηματοπιστωτική κατάρρευση ήταν ζήτημα αριθμών, η επακόλουθη έκρηξη, καθαρής πολιτικής «πυρίτιδας».
Οικονομολόγος με τεχνοκρατικό προφίλ και πρώην στέλεχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ο Σαντιάγο Πένια ανέβηκε στην εξουσία το 2023 με την υπόσχεση να μετατρέψει τη χώρα σε μαγνήτη για ξένα κεφάλαια. Παρότι υπό τη διακυβέρνησή του η Παραγουάη έχει παρουσιάσει έναν από τους πιο ισχυρούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στη Νότια Αμερική, η αιφνίδια τραπεζική κατάρρευση τον έχει φέρει στο πιο κρίσιμο σημείο της θητείας του.