Η πόλωση και η δυσπιστία πιέζουν την Ευρώπη. Στη Berlin Conference στο Βερολίνο, εκπρόσωποι πολιτισμού και πολιτικής συζητούν πώς δημιουργείται αίσθημα ανήκειν πέρα από συμβάσεις, π.χ. με κόμικς και γελοιογραφίες
Πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα κοινό ευρωπαϊκό «εμείς», όταν πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι δεν εκπροσωπούνται πλέον πολιτικά, κοινωνικά ή συναισθηματικά; Σε αυτό το ερώτημα αφιερώθηκε στις 6 Νοεμβρίου η Berlin Conference, που πραγματοποιήθηκε στο Allianz Forum, δίπλα στην Πύλη του Βρανδεμβούργου στο Βερολίνο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η διάσκεψη αυτή πραγματοποιείται εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Με τίτλο «Europe: The Art of Belonging», που αποδίδεται στα γερμανικά ως «Europa, die Kunst der Zugehörigkeit», συναντήθηκαν εκπρόσωποι από τον χώρο της τέχνης, του πολιτισμού, της πολιτικής και της κοινωνίας των πολιτών.
Τη διοργάνωσαν το ίδρυμα Zukunft Berlin, η πρωτοβουλία του A Soul for Europe, η European Festivals Association και η Ευαγγελική Ακαδημία του Βερολίνου.
Οι διοργανωτές έθεσαν ένα πολιτικά φορτισμένο ερώτημα: Τι κρατά ενωμένες τις κοινωνίες, όταν θεσμοί και συνθήκες από μόνοι τους δεν επαρκούν πλέον; Στο επίκεντρο βρέθηκαν η πόλωση, η κοινωνική αποξένωση και η αυξανόμενη δημοκρατική ανασφάλεια. Η Ευρώπη δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται μόνο ως πολιτικό εγχείρημα, αλλά ως κάτι που οι άνθρωποι βιώνουν στην καθημερινότητά τους.
Ενίσχυση της αίσθησης του ανήκειν σε τοπικό επίπεδο
Πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών σε πόλεις και δήμους θεωρούνται, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες στη διάσκεψη, βασικό στοιχείο όπου η ευρωπαϊκή αίσθηση του ανήκειν παίρνει συγκεκριμένη μορφή. Εκεί γεννιούνται συναντήσεις, συζητήσεις και κοινά εγχειρήματα. Και η τέχνη και ο πολιτισμός καλούνται να κάνουν αυτή την αίσθηση του ανήκειν χειροπιαστή.
Το πρόγραμμα της Berlin Conference περιλάμβανε εργαστήρια, συζητήσεις και συμμετοχικές δράσεις.
Στο επίκεντρο βρέθηκε επίσης η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία. Το Collectif pour un Service Civique Européen αγωνίζεται ώστε να δοθεί σε νέους και νέες ηλικίας από 18 έως 30 ετών η δυνατότητα για μια πανευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία.
Μετά από μια εξάμηνη τοποθέτηση στη δική τους χώρα, θα πρέπει στη συνέχεια να εργάζονται για έξι έως δώδεκα μήνες σε ένα άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, για παράδειγμα σε κοινωνικά, περιβαλλοντικά ή πολιτιστικά έργα.
Η ευρωβουλεύτρια του SPD Σαμπρίνα Ρεπ, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής για τον Πολιτισμό και την Παιδεία, τόνισε τη σημασία του τοπικού επιπέδου. Η Ευρώπη, είπε, είναι χτισμένη πάνω στις αξίες της ελευθερίας, της ειρήνης και της δημοκρατίας. Ακριβώς αυτές οι αξίες όμως βρίσκονται υπό πίεση.
«Γι’ αυτό είναι αυτή την περίοδο ακόμη πιο σημαντικό να στηρίζουμε σε τοπικό επίπεδο τους θεσμούς, να φέρνουμε τους ανθρώπους κοντά», είπε η Ρεπ.
Κατά τη Ρεπ, η Ευρώπη δεν γεννιέται μόνο στις Βρυξέλλες. Καθοριστικό είναι να συναντιούνται οι άνθρωποι στον τόπο όπου ζουν και να μιλούν για το κοινό τους μέλλον.
Αίτημα για χρηματοδότηση του πολιτιστικού βίου
Στη σημασία των δήμων παρέπεμψε και η πολιτικός του SPD Χάικε Ρααμπ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών. Την ίδια ώρα επισήμανε τις χρηματοδοτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές πόλεις και περιφέρειες.
«Η Γερμανία είναι ένα από τα 27 κράτη μέλη και τώρα έχουμε μια μεγάλη πρόκληση. Αυτή είναι το MFF, ο προϋπολογισμός για την Cohesion και ο προϋπολογισμός για το Agora EU. Και χρειαζόμαστε χρήματα και προϋπολογισμό για να διαμορφώσουμε τον πολιτιστικό βίο στις πόλεις μας», ανέφερε η Ρααμπ.
Πρόκειται για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που καθορίζει τις δαπάνες της ΕΕ για μια σειρά ετών. Σε αυτό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, κονδύλια για τον συντονισμό και τη στήριξη της συνοχής μεταξύ των περιφερειών.
Η τέχνη ως γέφυρα
Ένας από τους προσκεκλημένους της διάσκεψης ήταν ο Γάλλος καλλιτέχνης και κινηματογραφιστής Ρομέν Καϊλά. Είναι καλλιτεχνικός διευθυντής της οργάνωσης Européens Sans Frontières. Η ομάδα παράγει ταινίες κινουμένων σχεδίων που έχουν στόχο να φέρουν τις ευρωπαϊκές αξίες και τις κοινωνικές συζητήσεις πιο κοντά σε ένα ευρύ κοινό.
Με το πρότζεκτ του «Caricartoons» ο Καϊλά μετατρέπει πολιτικές γελοιογραφίες διεθνών σκιτσογράφων του Τύπου σε μικρές ταινίες animation. Με αυτόν τον τρόπο, σύνθετα θέματα όπως η μετανάστευση, η κλιματική αλλαγή ή η ελευθερία του Τύπου γίνονται κατανοητά και για τους νέους. Οι ταινίες λειτουργούν πέρα από γλωσσικά σύνορα και έχουν στόχο να προκαλέσουν προβληματισμό.
Τη φετινή χρονιά δημιουργήθηκαν, μεταξύ άλλων, ταινίες για τη φυγή και την προστασία των προσφύγων, για την κλιματική κρίση, καθώς και για την ελευθερία του Τύπου. Συμμετείχαν σκιτσογράφοι από χώρες όπως το Μεξικό, η Συρία, η Αίγυπτος, η Ολλανδία, ο Καναδάς, η Τουρκία και η Ρωσία.
Να γίνει ορατή η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Επίσημος εταίρος της Berlin Conference είναι το ευρωπαϊκό έργο PEGASE. Το συντονίζει το ίδρυμα Fondation Hippocrène και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος του είναι να εξηγήσει με κατανοητό τρόπο στους πολίτες πώς τα κονδύλια της ΕΕ στηρίζουν συγκεκριμένα έργα στην καθημερινή τους ζωή.
Για τον σκοπό αυτό το PEGASE χρησιμοποιεί βίντεο, δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, podcast και δράσεις για νέους. Έτσι η ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής επιδιώκεται να γίνει πιο ορατή και πιο προσιτή. Το έργο εξηγεί επίσης πώς η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση φτάνει, για παράδειγμα, σε πόλεις, περιφέρειες και δήμους και ποια αποτελέσματα έχει εκεί.