Πάνω από 40% των ρωσικών θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου περνά από τη Βαλτική, παρά τις δυτικές κυρώσεις. Παλαιότερα η Ρωσία χρησιμοποιούσε ξένες σημαίες, τώρα όμως το Κρεμλίνο φαίνεται να επιστρέφει στη δική του.
Εδώ και χρόνια, τα πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας στη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική παρακάμπτουν τις κυρώσεις. Με ξένη σημαία προσπαθούν να περάσουν απαρατήρητα. Ωστόσο, η Ρωσία απομακρύνεται πλέον όλο και περισσότερο από αυτή τη στρατηγική και επιστρέφει σε μεγαλύτερο βαθμό στα πλοία υπό ρωσική σημαία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Η Ρωσία αναγκάζεται να συνδέσει ξανά το όνομά της με αυτά τα πλοία, επειδή όλο και πιο συχνά πλοία του σκιώδους στόλου σταματούνται. Η Ρωσία προσπαθεί έτσι να αυξήσει το όριο που απαιτείται για να ληφθούν μέτρα εναντίον αυτών των πλοίων », εξηγεί ο πολιτικός επιστήμονας και εμπειρογνώμονας σε θέματα θαλάσσιας ασφάλειας Γιόχανες Πέτερς σε συνέντευξή του στο Euronews.
«Από στρατηγική άποψη, αποτελεί ήττα για τη Ρωσία το γεγονός ότι αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη δυνατότητα να αρνείται κάθε σχέση», συνεχίζει ο Πέτερς. Όταν ένα πλοίο πλέει υπό μη ρωσική σημαία, η Ρωσία μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν έχει καμία σχέση με αυτό το πλοίο και έτσι προσπαθεί να παρακάμψει τις κυρώσεις.
Με την επιστροφή στη ρωσική σημαία, το Κρεμλίνο προσπαθεί να θέσει τα πλοία «υπό κρατική προστασία» και να εξασφαλίσει έτσι μια σημαντική πηγή εσόδων, σύμφωνα με τον Peters. Διότι, υπό ξένη σημαία, «η Ρωσία δεν έχει, από καθαρά νομική άποψη, καμία σχέση με αυτά τα πλοία». Μέχρι τώρα, τα ρωσικά πολεμικά πλοία μπορούσαν μεν να συνοδεύουν τα δεξαμενόπλοια, αλλά δεν υπήρχε νομική βάση για παρέμβαση.
Τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού χρηματοοικονομικού ομίλου S&P Global, η Ρωσία εξήγαγε 4,1 εκατομμύρια βαρέλια (Σημείωση της σύνταξης: ένα βαρέλι πετρελαίου αντιστοιχεί σε περίπου 159 λίτρα) αργού πετρελαίου την ημέρα δια θαλάσσης, δηλαδή περίπου 651,9 εκατομμύρια λίτρα. Αυτό αποτελεί αύξηση κατά 8% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και κατά 3% σε σχέση με πέρυσι – και αυτό παρά τις κυρώσεις. Σε ισοδύναμη ποσότητα, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 650 εκατομμύρια λίτρα αργού πετρελαίου την ημέρα. Μεταξύ των μεγαλύτερων αγοραστών συγκαταλέγονται η Κίνα και η Ινδία.
Συνολικά, η Ρωσία εισέπραξε τον Σεπτέμβριο περίπου 5,01 δισεκατομμύρια ευρώ από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, όπως ανέφερε το ανεξάρτητο ρωσικό διαδικτυακό μέσο ενημέρωσης «The Bell». Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση κατά 22% σε σχέση με πέρυσι. Τα έσοδα από τον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου είναι επιτακτικά απαραίτητα για τη Μόσχα, καθώς από τις αρχές του 2022 το Κρεμλίνο διεξάγει έναν δαπανηρό και μεγάλης κλίμακας πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας.
Η απειλητική στάση της Ρωσίας
Με την επιστροφή στη ρωσική σημαία, το Κρεμλίνο προσπαθεί να θέσει τα πλοία «υπό κρατική προστασία» και να εξασφαλίσει έτσι μια σημαντική πηγή εσόδων, σύμφωνα με τον Peters. Διότι, υπό ξένη σημαία, «η Ρωσία δεν έχει, από καθαρά νομική άποψη, καμία σχέση με αυτά τα πλοία». Μέχρι τώρα, τα ρωσικά πολεμικά πλοία μπορούσαν μεν να συνοδεύουν τα δεξαμενόπλοια, αλλά δεν επιτρεπόταν να παρέμβουν.
Με ρωσική σημαία, αυτό θα είναι και πάλι δυνατό. «Πρόκειται πρωτίστως για ένα κλίμα απειλής που δημιουργεί η Ρωσία», εξηγεί ο Peters. Συνολικά, «η Ρωσία θέλει να δημιουργήσει αβεβαιότητα». Η Μόσχα ελπίζει ότι, χάρη στην αλλαγή σημαίας, τα πλοία θα καθυστερούν πιο σπάνια.
Πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια τέτοια απειλητική εικόνα, φάνηκε πρόσφατα στα ανοικτά της Ρούγκεν: το δεξαμενόπλοιο «Sled», μήκους σχεδόν 190 μέτρων, παρέμεινε για λίγο ακινητοποιημένο μεταξύ της Ρούγκεν και του δανικού νησιού Møn – φορτωμένο με ρωσικό αργό πετρέλαιο. Το ίδιο το πλοίο έπλεε υπό τη σημαία των Μπαχαμών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του τηλεοπτικού σταθμού NDR, η Ομοσπονδιακή Αστυνομία παρατήρησε δύο ρωσικά πολεμικά πλοία στην περιοχή, τα οποία ενδεχομένως συνόδευαν το δεξαμενόπλοιο, μεταξύ των οποίων και το πολεμικό πλοίο «Aleksandr Shabalin» από το Καλίνινγκραντ. Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν το «Sled» ανήκει πράγματι στον ρωσικό «σκιώδη στόλο».
Σχεδόν το ένα πέμπτο πλέει και πάλι υπό ρωσική σημαία
Σύμφωνα με την ουκρανική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών, περισσότερο από το 40% των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου δια θαλάσσης πραγματοποιείται μέσω της Βαλτικής Θάλασσας, όπως ανέφερε τον Μάρτιο το UATV, το κρατικό ουκρανικό τηλεοπτικό δίκτυο εξωτερικού.
Κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους 2026, η Ρωσία ενέταξε στο δικό της μητρώο 84 δεξαμενόπλοια που φέρεται να ανήκουν στον «σκιώδη στόλο», όπως δημοσίευσε το ουκρανικό ερευνητικό ινστιτούτο «Kyiv School of Economics Institute». Στα τέλη του 2024, το ποσοστό των πλοίων υπό ρωσική σημαία στις παραδόσεις του «σκιώδους στόλου» ανερχόταν σε 4,3%. Μέχρι τις αρχές του 2026, το ποσοστό αυτό είχε αυξηθεί στο 19,5%.
Το πλαίσιο του «σκιώδους στόλου» αποτελούν οι δυτικές κυρώσεις: μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει ανώτατο όριο τιμών για το ρωσικό πετρέλαιο. Οι δυτικές ναυτιλιακές εταιρείες και οι ασφαλιστές επιτρέπεται να το μεταφέρουν μόνο εάν πωλείται σε χαμηλή τιμή. Επιπλέον, η ΕΕ έχει επιβάλει απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού αργού πετρελαίου.
Η Ρωσία προσπαθεί να παρακάμψει τις κυρώσεις, βασιζόμενη στα δικά της πλοία, τα οποία εν μέρει πλέουν υπό ξένες σημαίες. Επιπλέον, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις σε 673 πλοία που φέρεται να ανήκουν στον «σκιώδη στόλο». Δεν επιτρέπεται πλέον να προσεγγίζουν λιμάνια της ΕΕ. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν επιτρέπεται πλέον να τους παρέχουν υπηρεσίες.