Μια ένοπλη επίθεση εξωτερικής προέλευσης εναντίον μιας από την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία θα θεωρείται ότι έχει διαπραχθεί εναντίον και των τριών. Οι άλλες δύο χώρες θα παράσχουν άμεση βοήθεια, ενώ το εύρος της υποστήριξης θα καθοριστεί από κοινού από τα μέρη. Η αποχώρηση από τη συμφωνία θα είναι δυνατή μόνο μετά από 10 χρόνια.
Η Συμφωνία της Μέκκας, η οποία θεωρεί ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον μιας από τις χώρες – Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία – ισοδυναμεί με επίθεση εναντίον και των τριών, εγκρίθηκε από το Τουρκικό Κοινοβούλιο με 279 ψήφους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η συμφωνία, η οποία δεν επιτρέπει την αποχώρηση κατά τα πρώτα 10 χρόνια, προβλέπει την άμεση παροχή βοήθειας στη χώρα που δέχεται επίθεση, την κοινή παραγωγή στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και την ανταλλαγή πληροφοριών.
Η Ολομέλεια της ΤBMM ενέκρινε την Πέμπτη, 5 Νοεμβρίου, το νομοσχέδιο που θεωρεί σκόπιμη την επικύρωση της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία υπογράφηκε μεταξύ της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβίας.
Από τους 398 βουλευτές που συμμετείχαν στην ψηφοφορία, 279 ψήφισαν υπέρ και 119 κατά. Το AK Parti, το MHP και το CHP υποστήριξαν την πρόταση.
Η συμφωνία υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου στη Μέκκα από τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον Πρωθυπουργό του Πακιστάν Σαχμπάζ Σερίφ και τον Πρίγκιπα Διάδοχο και Πρωθυπουργό της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Η πρόταση, η οποία υποβλήθηκε στο ΤBMM στις 21 Οκτωβρίου, εγκρίθηκε από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων στις 27 Οκτωβρίου. Η Ολομέλεια ενέκρινε το πρώτο άρθρο στις 4 Νοεμβρίου. Οι συζητήσεις, οι οποίες διακόπηκαν λόγω απουσίας της Επιτροπής, ολοκληρώθηκαν την επόμενη μέρα με την ψηφοφορία επί των δύο υπόλοιπων άρθρων και του συνόλου της πρότασης.
Μια επίθεση εναντίον μιας χώρας θα θεωρείται ότι έχει γίνει εναντίον και των τριών
Η συμφωνία των 16 άρθρων, η οποία ορίζει την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία ως «βασικά μέρη», θεσπίζει μια υποχρέωση αμοιβαίας συνδρομής παρόμοια με την αρχή της κοινής άμυνας του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με το πρώτο άρθρο, όταν απειλείται η κυριαρχία, η εδαφική ακεραιότητα ή τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα μιας από τις χώρες, τα συμβαλλόμενα μέρη θα χρησιμοποιήσουν «όλα τα απαραίτητα μέσα» για την εξουδετέρωση της απειλής.
Το δεύτερο άρθρο ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο θα ενεργήσουν τα τρία κράτη σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης από άλλη χώρα ή ομάδα χωρών. Μια τέτοια επίθεση θα θεωρείται ότι έχει διαπραχθεί εναντίον όλων των μερών. Οι άλλες δύο χώρες θα παράσχουν άμεση υποστήριξη στη χώρα που δέχεται την επίθεση, αξιοποιώντας στο έπακρο τις δυνατότητες βοήθειας που μπορούν να προσφέρουν.
Η στρατιωτική βοήθεια εμπίπτει επίσης σε αυτό το πλαίσιο. Τα μέρη, στο πλαίσιο του δικαιώματος νόμιμης άμυνας που αναγνωρίζεται στο άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, θα συμφωνήσουν ως προς το είδος και την έκταση της βοήθειας, αξιολογώντας τις συγκεκριμένες ανάγκες.
Ποιος θα αποφασίσει για την αποστολή τουρκικών στρατιωτικών;
Η συζήτηση στη Γενική Συνέλευση επικεντρώθηκε στο πώς η δέσμευση για κοινή άμυνα θα επιβάλλει στην Τουρκία την υποχρέωση αποστολής στρατιωτικών υπό ποιες προϋποθέσεις.
Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του CHP, Φαίκ Οζτράκ, δήλωσε ότι υποστηρίζουν την περιφερειακή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και ότι θα ψηφίσουν υπέρ. Ο Οζτράκ τόνισε ότι η συμφωνία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για την εμπλοκή των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων σε στρατιωτικές επιχειρήσεις αβέβαιου αποτελέσματος και ζήτησε να διαφυλαχθεί η αρμοδιότητα του Κοινοβουλίου για την αποστολή στρατιωτικών.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, Φουάτ Οκτάι, δήλωσε από την πλευρά του ότι η Τουρκία δεν θα εμπλακεί σε σύγκρουση παρά τη θέλησή της και ότι για την αποστολή τουρκικών στρατιωτικών στο εξωτερικό με σκοπό τη συμμετοχή σε σύγκρουση απαιτείται η έγκριση σχετικού ψηφίσματος από τη Βουλή.
Το άρθρο 92 του Συντάγματος παρέχει αυτή την εξουσία στο ΤBMM. Η εξαίρεση που προβλέπεται στο ίδιο άρθρο για περιπτώσεις που απαιτούνται από διεθνείς συμφωνίες αποτέλεσε επίσης ένα από τα θέματα της συζήτησης στο Κοινοβούλιο.
Τα κόμματα «Yeni Parti», «DEM Parti», «İYİ Parti» και «Yeni Yol» επέστησαν την προσοχή στην αβεβαιότητα σχετικά με τις στρατιωτικές υποχρεώσεις που θα αναλάβει η Τουρκία και στον κίνδυνο εμπλοκής της σε περιφερειακές συγκρούσεις.
Οι βουλευτές έθεσαν το ζήτημα του είδους της βοήθειας που θα μπορούσε να ζητηθεί από την Άγκυρα σε περίπτωση σύγκρουσης της Σαουδικής Αραβίας με τους Χούσι στο Υεμέν ή κλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας.
Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ δήλωσε ότι η Τουρκία στοχεύει στην αποτροπή ενδεχόμενων επιθέσεων των Χούσι και ότι δεν υπάρχουν σχέδια για εμπλοκή σε σύγκρουση μαζί τους.
Το Κόμμα «İYİ» επέκρινε επίσης το γεγονός ότι, ακόμη και αν αλλάξουν οι συνθήκες ασφάλειας, δεν θα μπορούν να αποσυρθούν από τη συμφωνία κατά τα πρώτα 10 χρόνια.
Το Κόμμα DEM διαμαρτυρήθηκε για τις στρατιωτικές υποχρεώσεις, το εύρος των οποίων δεν έχει αποσαφηνιστεί. Το Κόμμα «Yeniden Refah» ζήτησε επίσης να διευκρινιστεί με μεγαλύτερη σαφήνεια ποιες ευθύνες θα αναλάβει η Τουρκία.
Κοινές ασκήσεις, παραγωγή όπλων και υλικοτεχνική υποστήριξη
Σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 7 της συμφωνίας, οι τρεις χώρες θα υποστηρίξουν την ανταλλαγή τεχνολογίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, τα κοινά έργα έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και την κοινή παραγωγή. Το άρθρο 6, από την άλλη, προβλέπει την προώθηση κοινών ασκήσεων, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και αμοιβαίας ανταλλαγής προσωπικού, τόσο σε καιρό πολέμου όσο και ειρήνης, ώστε οι ένοπλες δυνάμεις να μπορούν να ενεργούν από κοινού.
Η συνεργασία καλύπτει επίσης τον εξοπλισμό που θα χρειαστούν οι στρατοί στο πεδίο της μάχης. Σύμφωνα με το άρθρο 10, τα μέρη θα παρέχουν το ένα στο άλλο όπλα, πυρομαχικά, καύσιμα, ανταλλακτικά και άλλο στρατιωτικό εξοπλισμό, σε καιρό πολέμου, ειρήνης και άλλων έκτακτων καταστάσεων, στο μέτρο που το επιτρέπουν οι δυνατότητες και η συμβατότητα του εξοπλισμού τους.
Καταπολέμηση της τρομοκρατίας και ανταλλαγή πληροφοριών
Σύμφωνα με το άρθρο 4, τα μέρη θα συζητούν τακτικά θέματα διεθνούς ασφάλειας. Οι τρεις χώρες θα αξιολογούν από κοινού τις απειλές και θα καθορίζουν τα μέτρα που θα λάβουν, είτε ξεχωριστά είτε από κοινού. Το άρθρο 5 προβλέπει την ενίσχυση της συνεργασίας σε επιχειρήσεις που διεξάγονται κατά κάθε μορφής τρομοκρατίας. Σύμφωνα με το ένατο άρθρο, οι χώρες θα ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω ασφαλών καναλιών που θα συμφωνήσουν. Κατά την ανταλλαγή αυτή, θα τηρούνται οι αρχές της προστασίας των δεδομένων και του απορρήτου.
Η γραμματεία θα εδρεύει στη Σαουδική Αραβία, ενώ ο πρώτος γενικός γραμματέας θα προέρχεται από το Πακιστάν
Την εφαρμογή της συμφωνίας θα διαχειρίζεται η Στρατηγική Επιτροπή Πολιτικής και Άμυνας, η οποία θα αποτελείται από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των τριών χωρών, καθώς και από τους αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων. Σύμφωνα με το όγδοο άρθρο, η επιτροπή θα συνεδριάζει δύο φορές το χρόνο και θα αξιολογεί επίσης τη συμμετοχή νέων χωρών. Για την αποδοχή νέων μελών θα απαιτείται η έγκριση των τριών ιδρυτικών χωρών.
Η έδρα της γραμματείας της επιτροπής θα βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία. Στη θέση του γενικού γραμματέα, την οποία θα αναλαμβάνουν εκ περιτροπής οι τρεις χώρες για τριετή θητεία, θα διοριστεί αρχικά ένας πολίτης του Πακιστάν. Τα μέρη θα αναγνωρίζουν τη συμφωνία ως νομική βάση για τις κοινές δραστηριότητές τους και θα μπορούν να προτείνουν, όταν κρίνεται απαραίτητο, πρόσθετες νομικές ρυθμίσεις. Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες που έχουν υπογραφεί στο παρελθόν θα εξακολουθήσουν να ισχύουν.
Δεν θα υπάρχει δυνατότητα αποχώρησης από τη συμφωνία κατά τα πρώτα 10 έτη
Το πρώτο άρθρο του νόμου τριών άρθρων που εγκρίθηκε από την Τουρκική Βουλή των Αντιπροσώπων κρίνει σκόπιμη την επικύρωση της συμφωνίας. Τα άλλα δύο άρθρα ρυθμίζουν την έναρξη ισχύος του νόμου την ημέρα της δημοσίευσής του και την εκτέλεση των διατάξεών του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Η ίδια η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ την ημέρα που θα παραδοθεί το τελικό έγγραφο επικύρωσης στη γραμματεία της επιτροπής, αφού ολοκληρωθούν οι διαδικασίες επικύρωσης από τις τρεις χώρες.
Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών Λεβέντ Γκουμρούκτζου είχε ενημερώσει την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της ΤBMM στις 27 Οκτωβρίου ότι το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία είχαν ολοκληρώσει τις εσωτερικές διαδικασίες επικύρωσης.
Σύμφωνα με το άρθρο 16 της συμφωνίας, η ρύθμιση περί κοινής άμυνας θα έχει αόριστη διάρκεια. Τα μέρη θα μπορούν να αποσυρθούν μόνο μετά την παρέλευση 10 ετών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος, κατόπιν γραπτής γνωστοποίησης μέσω διπλωματικών διαύλων προς τις άλλες δύο χώρες τουλάχιστον τρεις μήνες νωρίτερα.
Σε περίπτωση αποχώρησης, τα κοινά έργα για τα οποία είχε επιτευχθεί προηγουμένως συμφωνία και τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη θα συνεχιστούν. Η υποχρέωση προστασίας των εμπιστευτικών πληροφοριών και εγγράφων θα παραμείνει επίσης σε ισχύ.
Τι περιλαμβάνει το νομοσχέδιο;
Το νομοσχέδιο που συζητείται στην Τουρκική Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελείται από τρία άρθρα. Το πρώτο άρθρο κρίνει σκόπιμη την έγκριση της Συμφωνίας της Μέκκας που υπογράφηκε μεταξύ της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβίας.
Τα άλλα δύο άρθρα ρυθμίζουν την έναρξη ισχύος του νόμου την ημέρα της δημοσίευσής του και την εφαρμογή των διατάξεών του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Οι λεπτομέρειες της αμυντικής συνεργασίας περιλαμβάνονται στη συμφωνία των 16 άρθρων που επισυνάπτεται στο νομοσχέδιο.
Σύμφωνα με τη συμφωνία, οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση που θα κατευθύνεται από το εξωτερικό εναντίον μιας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται ότι έχει διαπραχθεί εναντίον όλων. Τα μέρη θα παρέχουν βοήθεια στη χώρα που δέχεται την επίθεση, ενώ η στρατιωτική υποστήριξη θα συγκαταλέγεται μεταξύ των επιλογών. Ωστόσο, το εύρος και η φύση της βοήθειας που θα παρασχεθεί θα καθοριστούν, μετά από αξιολόγηση των αναγκών, ανάλογα με τις δυνατότητες των χωρών.
Στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης επισημαίνεται ότι η διάταξη περί κοινής άμυνας δεν θα εφαρμόζεται αυτόματα και ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται κατόπιν διαβούλευσης.
Το κείμενο καλύπτει επίσης την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την κοινή εκπαίδευση και τις ασκήσεις, την ανάπτυξη τεχνολογίας και την παραγωγή στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, την ανταλλαγή πληροφοριών καθώς και την υλικοτεχνική υποστήριξη. Προβλέπεται η σύσταση επιτροπής αποτελούμενης από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των χωρών, καθώς και τους αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων.
Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών έγκρισης από τις τρεις χώρες. Κατά τα πρώτα 10 έτη μετά την έναρξη ισχύος της, δεν θα είναι δυνατή η αποχώρηση από τη συμφωνία. Στο τέλος αυτής της περιόδου, η χώρα που επιθυμεί να αποχωρήσει θα πρέπει να γνωστοποιήσει την απόφασή της γραπτώς τουλάχιστον τρεις μήνες νωρίτερα.