Για να λάβουν σύνταξη στο 70% του μισθού τους, εργαζόμενοι με μέσο εισόδημα ίσως χρειαστεί να αποταμιεύουν πάνω από 1.000€ μηνιαία στην Ελβετία και πάνω από 600€ στη Γερμανία. Το Euronews Business συγκρίνει τις εκτιμήσεις για γυναίκες και άνδρες στην Ευρώπη.
Σε 22 από τις 30 ευρωπαϊκές χώρες που εξέτασε ο ΟΟΣΑ, εκτιμάται ότι οι υποχρεωτικές συντάξεις θα υπολείπονται του στόχου του οργανισμού για το συνταξιοδοτικό εισόδημα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στην έκθεση Pensions Outlook 2026 ο ΟΟΣΑ υπολογίζει πόσα επιπλέον θα έπρεπε να αποταμιεύουν, σε όλη τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, εργαζόμενοι με μέσο μισθό ώστε να συνταξιοδοτηθούν με εισόδημα ίσο με το 70% των μικτών αποδοχών τους.
Τη μεγαλύτερη υστέρηση ως ποσοστό των αποδοχών εμφανίζει η Λιθουανία, με 20,7%, ενώ η Ελβετία έχει την υψηλότερη εκτιμώμενη μηνιαία πρόσθετη εισφορά, πάνω από 1.000 ευρώ τον μήνα για άνδρες με μέσο μισθό.
Ο ΟΟΣΑ αποκαλεί αυτό το έλλειμμα «χάσμα εισφορών». Πρόκειται για το επιπλέον ποσοστό του εισοδήματος που θα έπρεπε να κατευθύνεται σε ένα προαιρετικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, πέρα από τις υποχρεωτικές εισφορές, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος.
Το πόσο εισόδημα χρειάζονται οι άνθρωποι στη συνταξιοδότηση εξαρτάται εν μέρει από το τι προσδοκούν να δαπανούν. «Δεν υπάρχει ένας καθολικός στόχος συνταξιοδοτικού εισοδήματος. Αντί να χρησιμοποιούνται ποσοστά αναπλήρωσης ως στόχοι, θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται δείκτες κατανάλωσης, δηλαδή επίπεδα δαπανών-στόχοι για την επίτευξη συγκεκριμένων τρόπων ζωής στη συνταξιοδότηση», δήλωσε στο Euronews Business η αναλύτρια πολιτικής στον ΟΟΣΑ Στεφανί Παγιέ.
Ο ΟΟΣΑ υπολογίζει τα χάσματα εισφορών, τα οποία στους άνδρες εργαζόμενους με μέσες αποδοχές κυμαίνονται από 0,4% στην Τουρκία έως 20,7% στη Λιθουανία. Τα ποσοστά είναι κατά κανόνα τα ίδια για τις γυναίκες. Ωστόσο στην Πολωνία και στην Ουγγαρία το χάσμα για τις γυναίκες είναι υψηλότερο κατά 8,6 και 2,9 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα.
Διψήφιο είναι το χάσμα σε πολλές χώρες: στην Ιρλανδία (19,4%), στην Πολωνία (17,3%), στην Κροατία (15,7%), στη Σλοβενία (12,5%), στη Λετονία (12,3%), στην Εσθονία (12,2%), στην Ελβετία (12,1%), στη Γερμανία (11,1%), στο Βέλγιο (10,7%) και στην Ισλανδία (10%).
«Όταν τα χάσματα είναι μεγάλα, αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι συχνά έχουν αποταμιεύσει λιγότερα από όσα χρειάζονται, επομένως δεν θα έχουν αρκετά για να διατηρήσουν ένα καλό βιοτικό επίπεδο στη συνταξιοδότηση», δήλωσε στο Euronews Business ο καθηγητής Ίεν Κλάχερ από το Πανεπιστήμιο του Λιντς.
Στις άλλες μεγάλες οικονομίες, το χάσμα είναι 9,1% στο Ηνωμένο Βασίλειο και 6,2% στη Γαλλία.
Μικρότερο είναι στη Βουλγαρία (4,4%), στη Σλοβακία (3,9%) και στη Σουηδία (2,2%). Η Τουρκία έχει το μικρότερο θετικό χάσμα, 0,4%.
Στην Αυστρία, στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στο Λουξεμβούργο, στην Ολλανδία, στην Πορτογαλία και στην Ισπανία, εκτιμάται ότι οι υποχρεωτικές συντάξεις ανδρών με μέσο μισθό θα καλύψουν τον στόχο του ΟΟΣΑ για το συνταξιοδοτικό εισόδημα.
Πόσα επιπλέον θα έπρεπε να αποταμιεύουν κάθε μήνα οι εργαζόμενοι;
Το Euronews Business εφάρμοσε τα ποσοστά χάσματος εισφορών του ΟΟΣΑ στους μέσους μικτούς μισθούς του 2025. Το ίδιο ποσοστό μπορεί να αντιστοιχεί σε πολύ διαφορετικά ποσά, ανάλογα με το ύψος των αποδοχών των εργαζομένων.
Με βάση τους μέσους μικτούς μισθούς του 2025, η εκτιμώμενη πρόσθετη εισφορά για τους άνδρες κυμαίνεται από περίπου 5 ευρώ τον μήνα στην Τουρκία έως 1.084 ευρώ στην Ελβετία.
Το ποσό ξεπερνά τα 500 ευρώ τον μήνα στην Ιρλανδία (974 ευρώ), στην Ισλανδία (716 ευρώ), στη Γερμανία (617 ευρώ), στο Βέλγιο (556 ευρώ) και στη Νορβηγία (532 ευρώ).
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας άνδρας με μέσο μισθό θα έπρεπε να αποταμιεύει περίπου 494 ευρώ τον μήνα για να φτάσει στο σημείο αναφοράς του ΟΟΣΑ. Το ποσό είναι 238 ευρώ στη Γαλλία, 64 ευρώ στη Σλοβακία, 68 ευρώ στη Βουλγαρία, 91 ευρώ στη Σουηδία, 111 ευρώ στη Ρουμανία, 129 ευρώ στην Ουγγαρία και 360 ευρώ στην Πολωνία.
Ακόμη και μια σχετικά μικρή μηνιαία εισφορά μπορεί να αποτελεί βάρος όπου οι μισθοί είναι χαμηλότεροι. Οι μέσες μικτές μηνιαίες αποδοχές το 2025 κυμάνθηκαν από 1.549 ευρώ στην Τουρκία έως 8.957 ευρώ στην Ελβετία. Ήταν 5.558 ευρώ στη Γερμανία, 5.445 ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο, 4.195 ευρώ στη Σουηδία, 3.830 ευρώ στη Γαλλία, 2.078 ευρώ στην Πολωνία και 1.772 ευρώ στην Ουγγαρία.
Σε αυτά τα επίπεδα μισθών, ένα συνταξιοδοτικό εισόδημα ίσο με το 70% των αποδοχών θα αντιστοιχούσε σε περίπου 1.084 ευρώ τον μήνα στην Τουρκία και 6.270 ευρώ στην Ελβετία.
Γιατί διαφέρουν τα χάσματα εισφορών;
Η Παγιέ ανέφερε ότι οι διαφορές συνδέονται άμεσα με το πόσο εισόδημα μπορούν να αναμένουν οι εργαζόμενοι από τις υποχρεωτικές συντάξεις. Ο δείκτης αναπλήρωσης μετρά το συνταξιοδοτικό εισόδημα ως ποσοστό των αποδοχών ενός εργαζομένου πριν από τη συνταξιοδότηση.
«Χαμηλότερος δείκτης αναπλήρωσης από το υποχρεωτικό συνταξιοδοτικό σύστημα σημαίνει ότι θα πρέπει να συνεισφέρετε περισσότερα σε προαιρετική βάση για να φτάσετε στον στοχευόμενο δείκτη αναπλήρωσης», δήλωσε.
Η καθηγήτρια Τράουτε Μάγερ από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον συνέδεσε το μεγάλο χάσμα εισφορών της Πολωνίας με τις περικοπές των κρατικών συντάξεων μετά τη μετάβαση από τον κρατικό σοσιαλισμό σε οικονομία της αγοράς. Απέδωσε το μεγάλο χάσμα της Ιρλανδίας στα παραδοσιακά χαμηλά επίπεδα υποχρεωτικών συντάξεων της χώρας ως φιλελεύθερου κράτους πρόνοιας. Ως λόγο για το μικρότερο χάσμα της Σουηδίας ανέφερε τις ισχυρές δημόσιες συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις, που έχουν τις ρίζες τους στη σοσιαλδημοκρατική διακυβέρνηση.
«Τα χαμηλά χάσματα μπορεί επίσης να σημαίνουν ότι μόνο οι επίσημοι εργαζόμενοι προστατεύονται, αφήνοντας πολλούς εκτός υποχρεωτικής κάλυψης, όπως στην Τουρκία», ανέφερε.
Η αγοραστική δύναμη του χρήματος στη συνταξιοδότηση
Ο καθηγητής Λάουρι Λέπικ από το Πανεπιστήμιο του Ταλίν σημείωσε ότι ένα μικρό χάσμα εισφορών λέει ελάχιστα για το τι μπορεί να αγοράσει μια υποχρεωτική σύνταξη σε χώρες όπως η Τουρκία.
Ο Κλάχερ πρόσθεσε ότι «το χάσμα εισφορών από μόνο του δεν δίνει ξεκάθαρη εικόνα, καθώς ο άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η αγοραστική δύναμη του χρήματος στη συνταξιοδότηση».
Το συνταξιοδοτικό εισόδημα διαφέρει σημαντικά στην Ευρώπη. Το 2023, οι δαπάνες της ΕΕ για συντάξεις γήρατος ανήλθαν κατά μέσο όρο σε περίπου 1.440 ευρώ τον μήνα ανά δικαιούχο, σύμφωνα με την Eurostat.
Το ποσό αυτό αφορά άτομα που ήδη λαμβάνουν σύνταξη, συμπεριλαμβανομένων όσων είχαν μικρότερη εργασιακή διαδρομή. Το σημείο αναφοράς του ΟΟΣΑ αφορά εργαζόμενους που εισέρχονται τώρα στην αγορά εργασίας και στη συνέχεια διανύουν ολόκληρη την εργασιακή τους καριέρα.
Φτώχεια στη συνταξιοδότηση
Η Μάγερ επισήμανε τον κίνδυνο φτώχειας στη συνταξιοδότηση.
«Η έρευνα δείχνει σταθερά ότι οι προαιρετικές αποταμιεύσεις για τη σύνταξη είναι ανεπαρκείς, ιδίως μεταξύ των χαμηλόμισθων. Οι άνθρωποι υποτιμούν τις μελλοντικές τους ανάγκες, δίνουν προτεραιότητα στις τρέχουσες υποχρεώσεις, δεν εμπιστεύονται τα ιδιωτικά σχήματα ή δεν έχουν τη δυνατότητα να αποταμιεύσουν», ανέφερε στο Euronews Business.
Τι μπορεί να αλλάξει μέχρι να συνταξιοδοτηθούν οι εργαζόμενοι;
Το χάσμα εισφορών είναι ένας δείκτης μελλοντικής προοπτικής. Δεν μας λέει τίποτα για τους σημερινούς συνταξιούχους. «Βασίζεται στους αναμενόμενους δείκτες αναπλήρωσης για εργαζόμενους που εισέρχονται σήμερα στην αγορά εργασίας, με την υπόθεση ότι οι κανόνες του συνταξιοδοτικού συστήματος θα παραμείνουν ίδιοι έως ότου αυτοί οι εργαζόμενοι συνταξιοδοτηθούν», εξήγησε η Παγιέ.
Οι προβολές ενσωματώνουν αλλαγές που έχουν ήδη θεσπιστεί, συμπεριλαμβανομένων των προγραμματισμένων αυξήσεων στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Ο καθηγητής Μάρεκ Γκόρα από την Οικονομική Σχολή της Βαρσοβίας ανέφερε ότι περαιτέρω αλλαγές θα μπορούσαν να επηρεάσουν το πόσο χρειάζεται να αποταμιεύουν οι εργαζόμενοι. Κατά την άποψή του, η αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης θα μείωνε την ανάγκη για πρόσθετες αποταμιεύσεις, ενώ οι χαμηλότεροι δείκτες αναπλήρωσης θα την αύξαναν.
«Ως αποτέλεσμα, η πραγματική ανάγκη για προαιρετικές πρόσθετες συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις είναι λιγότερο ξεκάθαρη από ό,τι υποδηλώνουν οι εκτιμήσεις», σημείωσε.
Πώς λειτουργεί το χάσμα εισφορών;
Η Παγιέ έδωσε το παράδειγμα ενός εργαζομένου με μέσες αποδοχές, του οποίου η υποχρεωτική σύνταξη αναμένεται να αντικαταστήσει το 50% των αποδοχών του. Με βάση τις παραδοχές του παραδείγματος, η καταβολή περίπου 9% των αποδοχών σε ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, από την ηλικία των 22 ετών έως τη συνταξιοδότηση, θα κάλυπτε τα υπόλοιπα 20 ποσοστιαία σημεία.
Ας πάρουμε έναν εργαζόμενο που κερδίζει 3.000 ευρώ τον μήνα λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση. Ο στόχος του 70% θα του έδινε μικτό συνταξιοδοτικό εισόδημα 2.100 ευρώ τον μήνα. Αν η υποχρεωτική του σύνταξη κατέβαλλε 1.500 ευρώ τον μήνα, το κενό θα ήταν 600 ευρώ τον μήνα.
Με μισθό 3.000 ευρώ, μια εισφορά 9% αντιστοιχεί σε 270 ευρώ τον μήνα. Ο εργαζόμενος θα αποταμίευε το ίδιο ποσοστό των αποδοχών σε όλη την καριέρα του, οπότε το ποσό σε ευρώ θα ήταν χαμηλότερο όταν κέρδιζε λιγότερα. Με βάση τις παραδοχές του παραδείγματος, αυτές οι εισφορές και οι επενδυτικές τους αποδόσεις θα παρείχαν τα επιπλέον 600 ευρώ τον μήνα στη συνταξιοδότηση.