Η ΕΕ εξέφρασε λύπη για την καταδίκη του Πορτογάλου Άου Καμ Σαν σε 12,5 χρόνια καθειρξη για εγκλήματα κατά της κρατικής ασφάλειας. Η Πορτογαλία επίσης καταδίκασε την απόφαση του δικαστηρίου της πρώην αποικίας που ελέγχεται πλέον από την Κίνα.
Σε 12 χρόνια και έξι μήνες κάθειρξη καταδικάστηκε ο Αου Καμ Σαν, πρώην βουλευτής υπέρ της δημοκρατίας στο Μακάο, στην πρώτη δίκη που συνδέεται με τον νόμο για την εθνική ασφάλεια, που εισήγαγε η Κίνα το 2009.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η δίκη του 69χρονου ακτιβιστή διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών, με αυτεπάγγελτο συνήγορο διορισμένο από το δικαστήριο, γεγονός που προκάλεσε σοβαρές ανησυχίες για την αμεροληψία της διαδικασίας, τόσο από την οικογένεια όσο και από τη διεθνή κοινότητα.
Σε ανοικτή επιστολή, η σύζυγος του Αου, Βιρτζίνια Τσενγκ, έγραψε ότι περίμενε οι αρχές να επιτρέψουν τουλάχιστον στην οικογένεια να ανταλλάσσει επιστολές με τον Αου και να τον επισκέπτεται τακτικά, χωρίς όρους.
«Από μια δίκη κεκλεισμένων των θυρών σε μια δημόσια ετυμηγορία, τι είδους διαδικασία είναι αυτή; Είναι μια πολιτική δίκη και μια αβάσιμη δίωξη, που αποσκοπεί στη διαπόμπευση κάποιου», ανέφερε η Βιρτζίνια Τσενγκ.
Η κόρη του ζευγαριού δήλωσε στο πρακτορείο Associated Press από το Λονδίνο ότι ένας από τους δικηγόρους που προσέλαβε η οικογένεια εμποδίστηκε να επισκεφθεί τον πελάτη του και ότι η απόφαση του δικαστηρίου θέτει όρια στο τι μπορούν να κάνουν οι πολίτες του Μακάο και στα δικαιώματά τους, λέγοντας ότι «είναι ένα πολύ τρομακτικό κεφάλαιο» που αρχίζει. «Δεν αισθάνομαι πια ότι το Μακάο είναι ένας ασφαλής χώρος. Και αυτό είναι πολύ επώδυνο», είπε.
Ο Μάικλ Πόλακ, ο δικηγόρος που είχε προσληφθεί από την οικογένεια για να υπερασπιστεί τον Αου, κάλεσε την Πορτογαλία και την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) να απαιτήσουν να επιτραπεί στον πελάτη του, Πορτογάλο πολίτη, να αποχωρήσει από το Μακάο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) εξέφρασε την Παρασκευή τη λύπη της για τη δικαστική απόφαση, αναφέροντας ότι η καταδίκη «του πρώην βουλευτή του Μακάο και πολίτη της ΕΕ Αου Καμ Σαν» επιβεβαιώνει τη διάβρωση του πολιτικού πλουραλισμού και της ελευθερίας της έκφρασης.
«Αυτή η πρώτη καταδίκη βάσει του Νόμου για τη Διασφάλιση της Εθνικής Ασφάλειας του Μακάο, από την υιοθέτησή του το 2009, επιβεβαιώνει τη διάβρωση του πολιτικού πλουραλισμού και της ελευθερίας της έκφρασης στην Ειδική Διοικητική Περιοχή», αναφέρει η ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα την Παρασκευή. «Λυπούμαστε που η πρόσβαση του κοινού, του Τύπου και των διπλωματών περιορίστηκε», πρόσθεσε η ΕΕ.
Την Παρασκευή, το πορτογαλικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι είχε διαμηνύσει στις κινεζικές αρχές τη θέση «αποδοκιμασίας» και «σοβαρής ανησυχίας για την καταδίκη του Πορτογάλου πολίτη Αου Καμ Σαν», όπως ανέφερε η πορτογαλική διπλωματία μέσω του πρακτορείου ειδήσεων Lusa.
Κατηγορείται για ανατροπή της εξουσίας
Μετά τη σύλληψή του, στις 30 Ιουλίου 2025, ο Αου Καμ Σαν πέρασε σχεδόν έναν χρόνο κρατούμενος σε καθεστώς απομόνωσης.
Σε ακροαματική διαδικασία κεκλεισμένων των θυρών τον Σεπτέμβριο φέτος, το Πρωτοδικείο Μακάο (Tribunal Judicial de Base - TJB) έκρινε τον ακτιβιστή υπέρ της δημοκρατίας ένοχο για ανατροπή της κρατικής εξουσίας, παραβίαση του απορρήτου και για επαφή με οργανώσεις, ομάδες ή άτομα εκτός της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής Μακάο (RAEM) με σκοπό την τέλεση πράξεων που έθεταν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια του κράτους.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο της Εισαγγελίας, ο 69χρονος παρείχε βοήθεια και συνεργάστηκε με «εχθρικές οργανώσεις» εκτός Μακάο επί μακρό χρονικό διάστημα για τη συλλογή και διάδοση πολιτικών απόψεων γεμάτων ιδέες που αποσκοπούσαν στην ανατροπή της κρατικής εξουσίας και ψευδών πληροφοριών. Η κατηγορία αναφέρει ακόμη ότι συνωμότησαν για να υποκινήσουν μίσος μεταξύ των κατοίκων του Μακάο κατά της κεντρικής κυβέρνησης της Κίνας, με σκοπό να ανατρέψουν και να υπονομεύσουν το θεμελιώδες σύστημα της χώρας.
Κατά την ανάγνωση του σκεπτικού της απόφασης, που εκφωνήθηκε δημόσια την Παρασκευή, 6 Νοεμβρίου, το δικαστήριο υποστήριξε ότι ο Αου Καμ Σαν άσκησε το δικαίωμά του στην υπεράσπιση μέσω αυτεπάγγελτου συνηγόρου, διορισμένου από το δικαστήριο και εγκεκριμένου από τον ίδιο τον κατηγορούμενο.
Το Πρωτοδικείο Μακάο δήλωσε ακόμη ότι «αν και ο κατηγορούμενος έχει λευκό ποινικό μητρώο και έχει ομολογήσει τη διάπραξη σημαντικού μέρους των εγκληματικών πράξεων**,** η αλήθεια είναι ότι ο βαθμός δόλου του είναι εξαιρετικά υψηλός, ενώ τόσο η απαξία του εγκλήματος όσο και οι συνέπειες που θα μπορούσαν να προκύψουν είναι πολύ σοβαρές».
Σύμφωνα με έναν Πορτογάλο δικηγόρο που ασκεί τη δικηγορία στο Μακάο, στη δίκη που διεξήχθη τον Σεπτέμβριο δεν αποκαλύφθηκαν συγκεκριμένες λεπτομέρειες, όπως ποιες ήταν οι εμπλεκόμενες οργανώσεις και ποιες πληροφορίες τους είχε παράσχει ο Αου. Ο Ζόρζε Μενέζες τόνισε ότι η απόφαση που εκδόθηκε αυτή την Παρασκευή ανέφερε πως ο Αου είχε αναγνωρίσει ορισμένα γεγονότα, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει τους ανθρώπους να πιστέψουν ότι είχε ομολογήσει τα εγκλήματα.
«Απ’ όσο βλέπω, δεν δήλωσε ένοχος. Διαφορετικά θα το έλεγαν. Γι’ αυτό είναι παραπλανητικό και λυπηρό», είπε ο δικηγόρος στην Associated Press. «Παραβιάζει την αξιοπρέπειά του», υπογράμμισε.
Ποιος είναι ο Αου Καμ Σαν
Ο Αου είναι καθηγητής που έγινε βουλευτής και υπηρέτησε στην νομοθετική συνέλευση, η οποία κυριαρχείται από υποστηρικτές του Πεκίνου, επί 20 χρόνια, προτού παραιτηθεί το 2021. Ο ίδιος είπε ότι μπήκε στην πολιτική επειδή έβλεπε πολλά κοινωνικά προβλήματα στην καθημερινή ζωή που απαιτούσαν από τους ανθρώπους να εκφράζονται δημόσια.
Ο πρώην βουλευτής θεωρούνταν μετριοπαθής ακτιβιστής υπέρ της δημοκρατίας. Υπήρξε ένας από τους διοργανωτές της εκδήλωσης μνήμης στο Μακάο για την καταστολή του 1989 στην πλατεία Τιενανμέν, στο Πεκίνο. Ανέφερε ότι το κίνημα υπέρ της δημοκρατίας στην Τιενανμέν, το 1989, τον ένωσε με φίλους που μοιράζονταν τις ίδιες ιδέες και ότι αργότερα αισθάνθηκε πως το Μακάο χρειαζόταν ανθρώπους που θα προωθούσαν μια ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία.
Πριν από τη σύλληψή του, ο Αου ήταν μια σπάνια φωνή στο Μακάο που επέκρινε τακτικά τα κυβερνητικά μέτρα και τις πολιτικές εξελίξεις στο Facebook και σε συνεντεύξεις, αν και πολλοί θεωρούσαν τις επικρίσεις του μετριοπαθείς.
Ο δικηγόρος Ζόρζε Μενέζες πρόσθεσε ότι η υπόθεση του Αου χρησιμοποιήθηκε για να σταλεί μήνυμα στους κατοίκους του Μακάο, ξεκαθαρίζοντας ότι αφορά οποιονδήποτε αμφισβητεί τις αρχές.
Το Γραφείο Υποθέσεων Χονγκ Κονγκ και Μακάο του Πεκίνου ανέφερε ότι η απόφαση του Πρωτοδικείου Μακάο έδειξε τη σταθερή αποφασιστικότητα του Μακάο να διασφαλίσει την εθνική ασφάλεια, προσθέτοντας ότι λειτουργεί επίσης ως υπενθύμιση ότι οι πολίτες πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση απέναντι στους κινδύνους, ακόμη και σε περιόδους σταθερότητας.
Ένα μήνυμα κατά των «εξωτερικών δυνάμεων»
Η υπόθεση μπορεί επίσης να στείλει μήνυμα στο Χονγκ Κονγκ, καθώς το Μακάο είναι «ένα είδος εργαστηρίου» για το χρηματοπιστωτικό κέντρο σε καταστάσεις όπως αυτή, ανέφερε ακόμη ο δικηγόρος. Σύμφωνα με την Associated Press, αρκετοί επικριτές ανέφεραν ότι η υπόθεση Αου Καμ Σαν αντανακλά την έμφαση που δίνει το Πεκίνο στην ασφάλεια και την μη ανοχή στη διαφωνία, παρότι το κίνημα υπέρ της δημοκρατίας στο Μακάο δεν υπήρξε ποτέ τόσο επιδραστικό όσο στο γειτονικό Χονγκ Κονγκ.
Το Μακάο είναι πρώην πορτογαλική αποικία που, όπως και το Χονγκ Κονγκ, λειτουργεί ως Ειδική Διοικητική Περιοχή (RAEM) από την επιστροφή του στην κινεζική κυριαρχία το 1999. Στην Κοινή Διακήρυξη που υπέγραψαν το Πεκίνο και η Λισαβόνα στις 13 Απριλίου 1987, συμφωνήθηκε η διατήρηση του κοινωνικού συστήματος και των θεμελιωδών ελευθεριών έκφρασης, συνάθροισης και ένωσης στο Μακάο («μία χώρα, δύο συστήματα (πηγή στα Πορτογαλικά)») για διάστημα 50 ετών από την ημερομηνία της μετάβασης.
Σε απάντηση στις αντιδράσεις της ΕΕ και του πορτογαλικού υπουργείου Εξωτερικών, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι αντιτίθεται σθεναρά στο να χρησιμοποιούν οποιεσδήποτε εξωτερικές δυνάμεις μεμονωμένες υποθέσεις ως πρόσχημα για να παρέμβουν στις υποθέσεις του Μακάο.