Σε 27 ρωσικές περιφέρειες ο ιός HIV εξαπλώνεται ήδη στον γενικό πληθυσμό, όχι μόνο σε ομάδες κινδύνου, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές. Όλο και περισσότεροι μεταδίδουν τον ιό χωρίς να ξέρουν ότι είναι φορείς.
Σε 27 ρωσικές περιοχές καταγράφεται γενικευμένη επιδημία HIV. Αυτό ανακοίνωσαν από το Κεντρικό Ερευνητικό Ινστιτούτο Επιδημιολογίας της Ρωσίας. Οι επιστήμονες κυρήττουν κατάσταση γενικευμένης επιδημίας, όταν ο ιός HIV εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον πληθυσμό και όχι μόνο στις ομάδες κινδύνου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε αυτές τις περιοχές ο HIV διαγιγνώσκεται σε ποσοστό άνω του 1% των εγκύων. Η πιο δύσκολη κατάσταση εντοπίζεται στις περιφέρειες Κεμέροβο, Ιρκούτσκ και Σβερντλόφσκ.
Pαρότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του Κεντρικού Ερευνητικού Ινστιτούτου για την πρόληψη και καταπολέμηση του AIDS, το 2025 στη Ρωσία εντοπίστηκαν 45.000 νέα κρούσματα μόλυνσης (13,4% λιγότερα σε σχέση με το 2024), την ίδια χρονιά καταγράφηκε ρεκόρ μολύνσεων με HIV και ηπατίτιδα σε ιατρικά ιδρύματα, όπως δείχνει έρευνα της εξειδικευμένης διαδικτυακής πύλης «Μεντβέστνικ».
Έξαρση μολύνσεων HIV και ηπατίτιδας σε ιατρικά ιδρύματα
Πρόκειται για τα υψηλότερα ποσοστά των τελευταίων 15 ετών. Κυριαρχούν οι εστίες ιογενούς ηπατίτιδας C και οι μικτές λοιμώξεις HIV συν ηπατίτιδα, ανέφερε η επικεφαλής της Διεύθυνσης επιδημιολογικής ευημερίας του πληθυσμού της Ροσποτρεμπνατζόρ, Ελένα Ιγκόνινα. Το 2025 καταγράφηκαν οκτώ εστίες μόλυνσης σε θεραπευτικά και προληπτικά ιδρύματα της Ρωσικής Ομοσπονδίας, με 104 ασθενείς να έχουν μολυνθεί.
Σύμφωνα με τη Ροσποτρεμπνατζόρ, το 2026 συνεχίζεται η διερεύνηση 11 εστιών μόλυνσης σε δέκα περιφέρειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όπου υπάρχει υποψία διασποράς του HIV και μορφών ηπατίτιδας σε ιατρικούς φορείς. Στη Μόσχα διεξάγεται έρευνα για εστία στην οποία έχουν εντοπιστεί 22 κρούσματα ιογενούς ηπατίτιδας C.
Μία από τις μεγαλύτερες επιβεβαιωμένες εστίες των τελευταίων δύο ετών ήταν η μόλυνση 82 ανθρώπων σε ιατρικό κέντρο στην Καμπαρντίνο-Μπαλκαρία: κατά την παροχή ιατρικής βοήθειας 76 ασθενείς μολύνθηκαν με ιογενή ηπατίτιδα C, ενώ σε έξι διαγνώστηκαν μικτές λοιμώξεις. Σε ογκολογικά νοσοκομεία της περιφέρειας Καμτσάτκα και της Μπουριάτιας μολύνθηκαν με ηπατίτιδα 147 και 42 ασθενείς αντίστοιχα. Άλλες τρεις εστίες ηπατίτιδας C εντοπίστηκαν σε κέντρα αιμοκάθαρσης των περιφερειών Σαμάρα και Κούρσκ, όπου επλήγησαν 26 άνθρωποι.
Κύρια αιτία των μολύνσεων οι ειδικοί θεωρούν τις παραβιάσεις του υγειονομικού και επιδημιολογικού κανονισμού, μεταξύ άλλων τη χρήση ατομικών καθετήρων ή γλυκομέτρων σε πολλούς ασθενείς. Πηγή της λοίμωξης σε τέτοιες περιπτώσεις είναι κυρίως ασθενείς με μη διαγνωσμένες λοιμώξεις.
Εκτιμάται ότι αυτές οι «συστημικές και κατάφωρες παραβιάσεις» στη σημερινή Ρωσία έχουν μόνιμο χαρακτήρα. Παρότι με ταυτόχρονη εξέταση για αντισώματα και RNA της ηπατίτιδας C καλύπτονται επαρκώς οι δότες αίματος, παραγώγων, οργάνων και ιστών, στις υπόλοιπες κατηγορίες που πρέπει να υποβάλλονται σε αυτόν τον έλεγχο (δηλαδή ασθενείς μονάδων αιμοκάθαρσης, αιματολογίας και μεταμοσχεύσεων, άτομα σε επαφή με εστίες ηπατίτιδας, παιδιά έως ενός έτους που έχουν γεννηθεί από μητέρες με HIV, ασθενείς με ανοσοανεπάρκειες) ο έλεγχος για RNA υστερεί σημαντικά.
Επιπλέον, για πρώτη φορά μετά από έξι χρόνια, το 2026 εντοπίστηκαν δύο περιστατικά μόλυνσης με HIV κατά τη μετάγγιση παραγώγων αίματος, πρόσθεσαν στο Κεντρικό Ερευνητικό Ινστιτούτο Επιδημιολογίας της Ροσποτρεμπνατζόρ.
Όταν στα νοσοκομεία εισάγονται μαζικά άνθρωποι με μη διαγνωσμένες λοιμώξεις, δήλωσε στο «Ναστογιάσεγε Βρέμια» (πηγή στα Ρωσικά) ο διεθνής σύμβουλος για τον HIV Αλεξέι Βέρτερ, αυτό σημαίνει ότι «η μολυσματική διεργασία στη χώρα εξελίσσεται λανθάνουσα, κρυφή» και ότι πάρα πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν πως έχουν μολυνθεί.
Παρά τη μείωση της θνησιμότητας, ο αριθμός των μολυσμένων αυξάνεται
Παρά τη μείωση στη Ρωσία της νοσηρότητας και της θνησιμότητας από τον HIV τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των μολυσμένων συνεχίζει να αυξάνεται, επισημαίνουν οι συντάκτες του «Μεντβέστνικ». (πηγή στα Ρωσικά) Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, σε κάθε έναν θάνατο αντιστοιχούν 1,5 νέα κρούσματα, δηλαδή ο αριθμός των ανθρώπων «που ζουν με HIV συνεχίζει να αυξάνεται συνεχώς», εξηγεί η Ναταλία Λάντναγια.
Της υποχώρησης προηγήθηκε μια μακρά περίοδος ανόδου της νοσηρότητας, όμως τα τελευταία τρία χρόνια οι δείκτες νοσηρότητας και θνησιμότητας των ατόμων με HIV μειώνονταν και, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά της δεδομένα, το 2026 αυτή η τάση θα συνεχιστεί. Την ίδια στιγμή, η ειδικός είναι πεπεισμένη ότι δεν πρέπει «να επαναπαυθούν στις δάφνες τους», καθώς «η δυναμική μπορεί να αλλάξει πολύ γρήγορα».
Τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των θανάτων από HIV στη Ρωσία κυμαινόταν μεταξύ 30.000 και 34.000 ετησίως. Πρόκειται για έναν εξαιρετικά υψηλό δείκτη, υπογραμμίζει η επικεφαλής του ερευνητικού τμήματος για την πρόληψη και καταπολέμηση του AIDS του Κεντρικού Ερευνητικού Ινστιτούτου της Ροσποτρεμπνατζόρ: «Από όλες τις χώρες του κόσμου υπάρχουν μόνο 15 κράτη όπου καταγράφονται περισσότερα από 15.000 περιστατικά θανάτων ατόμων με HIV, μεταξύ των οποίων και η Ρωσία». «Τα υψηλότερα ποσοστά νοσηρότητας από HIV ανά 100.000 κατοίκους στην ευρωπαϊκή περιοχή καταγράφονται στη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Βόρεια Μακεδονία», δηλώνει από την πλευρά του ο διευθυντής του Κεντρικού Ερευνητικού Ινστιτούτου Επιδημιολογίας της Ροσποτρεμπνατζόρ, ακαδημαϊκός Βασίλι Ακίμκιν.
Η λοίμωξη HIV έχει ανέβει στην πρώτη θέση μεταξύ των αιτιών θανάτου των Ρώσων σε ηλικία εργασίας. Στους άνδρες 40 έως 49 ετών περισσότερο από το 3% έχει προσβληθεί από τον ιό, διευκρινίζει η Λάντναγια, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας των μολυσμένων στη Ρωσία έχει αυξηθεί τα τελευταία 15 χρόνια από τα 32 στα 44 έτη. Ενδεικτικό είναι επίσης ότι τα δύο τρίτα των νέων περιστατικών μετάδοσης του HIV αποδίδονται σε ετεροφυλοφιλικές επαφές.
Στη Ρωσία ζουν σήμερα περισσότερα από 1.232.000 άτομα με επιβεβαιωμένη διάγνωση HIV, δηλαδή το 0,8% του πληθυσμού της χώρας, προσθέτει ο Ακίμκιν. Η Ροσποτρεμπνατζόρ προειδοποίησε ότι, αν διατηρηθούν οι σημερινές προσεγγίσεις στην πρόληψη και τη θεραπεία, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με HIV στη Ρωσία μπορεί έως το 2030 να φτάσει τα 1,47 εκατ. άτομα, σύμφωνα με το μαθηματικό μοντέλο της υπηρεσίας. Σε αυτό το σενάριο, ο ετήσιος αριθμός νέων κρουσμάτων θα κυμαίνεται μεταξύ 31.000 και 51.000, ενώ οι θάνατοι που λαμβάνει υπόψη το μοντέλο μπορεί να αυξηθούν σε 51.000 τον χρόνο, κάτι που συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη γήρανση του πληθυσμού.
Τα τελευταία επτά χρόνια έχουν αλλάξει και οι βασικές αιτίες θανάτου των παιδιών με HIV: αύξηση του δείκτη θνητότητας σε αυτή την ομάδα ασθενών καταγράφηκε το 2025 σε όλες τις ομοσπονδιακές περιφέρειες, εκτός από την Κεντρική και την Ουραλική.
Σύμφωνα με ανάλυση ορισμένων ρωσικών ΜΜΕ, η Ροσποτρεμπνατζόρ και το υπουργείο Υγείας κάνουν τους υπολογισμούς με διαφορετικό τρόπο. Τα στοιχεία της πρώτης υπηρεσίας θεωρούνται πιο πλήρη: βασίζονται σε εργαστηριακές αναφορές για θετικά τεστ. Τα δεδομένα του υπουργείου στηρίζονται στον αριθμό των ανθρώπων που έχουν εγγραφεί σε ιατρική παρακολούθηση. Έτσι, το συνολικό χάσμα μεταξύ του αριθμού των ανθρώπων με επιβεβαιωμένη διάγνωση (1,23 εκατ. άτομα, σύμφωνα με τη Ροσποτρεμπνατζόρ) και εκείνων που στην πράξη βρίσκονται υπό ιατρικό έλεγχο (846.500, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας) ανέρχεται σε 385.555 ανθρώπους. (πηγή στα Ρωσικά)
600.000 μολυσμένοι μεταδίδουν τον HIV
Μόνο οι μισοί από τους ανθρώπους που ζουν με HIV στη Ρωσία είχαν κατασταλμένο ιικό φορτίο έως τα τέλη του 2025, ανέφερε στο συνέδριο «Επιδημιολογική επιτήρηση της λοίμωξης HIV» η Ναταλία Λάντναγια, την οποία επικαλείται «Μεντβέστνικ». (πηγή στα Ρωσικά) Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι τουλάχιστον 600.000 μολυσμένοι «συνεχίζουν να συμμετέχουν ενεργά στη μετάδοση του ιού», καταλήγει η ειδικός.
Η καταστολή του ιικού φορτίου επιτεύχθηκε πέρυσι στο 77,9% των ανθρώπων με HIV που λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία, και «προς το παρόν δεν καταφέρνουμε να υπερβούμε αυτό το ποσοστό», λέει εκείνη, παρότι τα πρότυπα του ΠΟΥ για τη διατήρηση ελέγχου της επιδημίας είναι 95-95-95, δηλαδή: 95% των ανθρώπων με HIV γνωρίζουν το καθεστώς τους, 95% εξ αυτών λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία, 95% όσων βρίσκονται σε θεραπεία πετυχαίνουν καταστολή της αναπαραγωγής του HIV.
Όσον αφορά την πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα των Ρώσων που ζουν με HIV, πέρυσι το 72% των μολυσμένων βρισκόταν σε τακτική ιατρική παρακολούθηση. Παρά την υψηλή κάλυψη από εξετάσεις για HIV, που την τελευταία δεκαετία αυξήθηκε κατά 75% και έφτασε τα 54 εκατ. τεστ πέρυσι, η αποτελεσματικότητα της δουλειάς μειώνεται. Οι προσεγγίσεις, κατά τον διευθυντή του Κεντρικού Ερευνητικού Ινστιτούτου Επιδημιολογίας της Ροσποτρεμπνατζόρ, πρέπει να τροποποιηθούν με την αύξηση του μεριδίου των ατόμων με τον μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης, τα οποία σήμερα δεν καλύπτονται επαρκώς από τα τεστ. Τώρα το μερίδιό τους έχει μειωθεί σχεδόν στο μισό (πηγή στα Ρωσικά): από 5,8% το 2014 σε 3% το 2023.
Όμως η αποτελεσματικότητα μειώνεται, δηλαδή τα τεστ αυξάνονται, αλλά η αναζήτηση μεταφέρεται όλο και πιο μακριά από εκείνους στους οποίους η πιθανότητα να βρεθεί HIV είναι η μεγαλύτερη.
Κρατική υποχρηματοδότηση
Το γεγονός ότι, παρά τη μείωση της νοσηρότητας, το βάρος της λοίμωξης HIV δεν υποχωρεί, αντανακλάται και στις δαπάνες υγείας, υπογραμμίζει η Λάντναγια. Το 2025 οι δαπάνες που συνδέονται με τη λοίμωξη HIV εκτιμήθηκαν σε 279 δισ. ρούβλια.
Κατά την ειδικό, δεν υπάρχουν λόγοι να αναμένεται βελτίωση της κατάστασης, αντιθέτως είναι πιθανή η ενεργοποίηση της διασποράς του ιού μεταξύ των παραδοσιακά ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού, καθώς και των κατοίκων των περιοχών που συνορεύουν με την Ουκρανία και χαρακτηρίζονται από αυξημένη μετακίνηση πληθυσμών. Σύμφωνα με τη Ροσποτρεμπνατζόρ, είναι επίσης πιθανή η αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας στις ομοσπονδιακές περιφέρειες της Απω Ανατολής, του Νότου και του Βόρειου Καυκάσου.
Για τη διασπορά ιών, μεταξύ των οποίων και ο HIV, στις τάξεις όσων πολεμούν κατά της Ουκρανίας έχουν μιλήσει και αρκετοί μπλόγκερ. Κατά την Αναστασία Κασιεβάροβα, οι ρωσικές αρχές θα πρέπει «να το σκεφτούν σοβαρά: υπάρχει απειλή επιδημίας κοινωνικά επικίνδυνων ασθενειών», καθώς η ηπατίτιδα, ο HIV και η φυματίωση διαδίδονται σήμερα στον στρατό και στις μεθοριακές με το μέτωπο περιοχές, αλλά «στη συνέχεια θα εξαπλωθούν και στο εσωτερικό της Ρωσίας».
The Insider (πηγή στα Ρωσικά) είχε μεταδώσει νωρίτερα ότι, μετά τη ρωσική κατοχή τμημάτων των περιοχών Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ, οι ασθενείς με HIV βρέθηκαν αντιμέτωποι με έλλειψη ζωτικής σημασίας φαρμάκων. Το υπουργείο Υγείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας δεν τους συμπεριέλαβε στις κεντρικές προμήθειες σκευασμάτων και σε ορισμένους ασθενείς χορηγήθηκαν φάρμακα με ληγμένη ημερομηνία.
Το γεγονός ότι μειώνεται ο προϋπολογισμός για την υγεία και όλα τα χρήματα κατευθύνονται στον πόλεμο εξηγεί, κατά τη γνώμη παρατηρητών, μεταξύ άλλων και την έλλειψη αποστειρωμένων αναλώσιμων στα κρατικά νοσοκομεία.
Άλλα ρωσικά ΜΜΕ επισημαίνουν ότι η πλειονότητα των δωρητών που χρηματοδοτούσαν προγράμματα πρόληψης του HIV στον γενικό πληθυσμό και στις ευάλωτες ομάδες έχει αποχωρήσει από τη Ρωσία. Η ίδια η Ρωσική Ομοσπονδία δεν χρηματοδοτεί επαρκώς αυτά τα έργα, αναφέρει το «Ναστογιάσεγε Βρέμια» (πηγή στα Ρωσικά) επικαλούμενο τον αρχισυντάκτη του κουίρ μέσου «Πάρνι+» Γεβγκένι Πισέμσκι. Παρά τον εντοπισμό 45.000 νέων κρουσμάτων HIV το 2025, στο προσχέδιο προϋπολογισμού της Ρωσικής Ομοσπονδίας για το 2027 προβλέπεται η διάθεση πρόσθετων κονδυλίων για φάρμακα μόνο για 30.000 νέους φορείς του ιού. (πηγή στα Ρωσικά)