Η σύνθεση των ουκρανικών και ρωσικών αντιπροσωπειών στις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι δείχνει τι μπορεί να συζητηθεί μυστικά, καθώς οι διαπραγματεύσεις με αμερικανική μεσολάβηση ξαναρχίζουν μετά από εννέα μήνες.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι θα επιστρέψουν στις 10-11 Νοεμβρίου η Ουκρανία και η Ρωσία, εννέα μήνες μετά τον τελευταίο γύρο συνομιλιών με μεσολάβηση των ΗΠΑ. Η σύνθεση των αντιπροσωπειών τους δίνει ενδείξεις για το τι ελπίζει να πετύχει κάθε πλευρά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ουκρανία παραμένει σε μεγάλο βαθμό με την ίδια ομάδα που συμμετείχε στους προηγούμενους γύρους, σηματοδοτώντας συνέχεια στην προσπάθειά της για κατάπαυση του πυρός ως πρώτο βήμα προς μια ευρύτερη συμφωνία ειρήνης.
Η Μόσχα, την ίδια ώρα, στέλνει υψηλόβαθμους στρατιωτικούς και διπλωμάτες, μεταξύ των οποίων τον υφυπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ, ο οποίος συνέβαλε στη σύνταξη των ευρέων ρωσικών αιτημάτων ασφαλείας προς το ΝΑΤΟ λίγο πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η συμμετοχή του ενισχύει το ενδεχόμενο το Κρεμλίνο να θέλει να διευρύνει τις διαπραγματεύσεις πέρα από την Ουκρανία, στη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης, ιδίως μετά την υπόδειξη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από την Ουκρανία.
Ουκρανία: Συνέχεια στην προσπάθεια για κατάπαυση του πυρός
Επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας θα είναι και πάλι ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Εξωτερικής Πληροφόρησης Ρουστέμ Ουμέροφ, ο οποίος έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα.
Μαζί του θα βρίσκονται ο Κίριλο Μπουντάνοφ, επικεφαλής του γραφείου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Νταβίντ Αραχάμια, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του προεδρικού κόμματος «Υπηρέτης του Λαού», και ο Σέρχιι Κισλίτσια, πρώτος αναπληρωτής επικεφαλής του προεδρικού γραφείου.
Ο Αραχάμια βρέθηκε επίσης την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον, συμμετέχοντας σε συνάντηση στον Λευκό Οίκο που φιλοξένησε η Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ Μελάνια Τραμπ την Πέμπτη, μετά την ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός στην ρωσικά κατεχόμενη Ολέσκι.
Όλοι οι τέσσερις είχαν συμμετάσχει και σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων, προσφέροντας συνέχεια καθώς το Κίεβο επιδιώκει να εξασφαλίσει κατάπαυση του πυρός και να διαπραγματευτεί εγγυήσεις απέναντι σε νέα ρωσική επίθεση.
Η Ουκρανία έχει επανειλημμένα δηλώσει την ετοιμότητά της να εξετάσει διαφορετικές μορφές κατάπαυσης του πυρός, επιμένοντας ωστόσο ότι κάθε ευρύτερη συμφωνία πρέπει να προστατεύει την κυριαρχία της και να παρέχει αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας.
Η σχεδόν αμετάβλητη σύνθεση της διαπραγματευτικής ομάδας δείχνει ότι το Κίεβο σκοπεύει να διατηρήσει αυτή την προσέγγιση και όχι να αναθεωρήσει ουσιωδώς τη θέση του ενόψει της επανέναρξης των συνομιλιών.
Ρωσία: Γνωστό πρόσωπο, με σημαντική προσθήκη
Επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας θα είναι και πάλι ο συνεργάτης του Κρεμλίνου και πρώην υπουργός Πολιτισμού Βλαντιμίρ Μεντίνσκι, ο οποίος έχει εκπροσωπήσει τη Μόσχα σε προηγούμενες διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία.
Ακραιφνής υποστηρικτής της εισβολής, ο Μεντίνσκι επιμελήθηκε ένα τρίτομο εγχειρίδιο, τη «Στρατιωτική Ιστορία της Ρωσίας», που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2025 και παρουσιάζει τον πόλεμο στην Ουκρανία ως συνέχεια του σοβιετικού αγώνα κατά της Ναζιστικής Γερμανίας.
Απευθυνόμενο σε μαθητές, το βιβλίο υποστηρίζει ότι η Ρωσία «αναγκάστηκε» να εισβάλει στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 λόγω της πολιτικής διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και της ανατροπής το 2014 του φιλορωσικού προέδρου της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιανουκόβιτς, την οποία χαρακτηρίζει «πραξικόπημα υποκινούμενο από τη Δύση».
Το τρίτομο βιβλίο παρουσιάζει την Ουκρανία ως «επιθετικό αντιρωσικό προγεφύρωμα» και τονίζει την «ηρωική δράση στο πεδίο της μάχης», ενώ επισημαίνει ιστορικά παράλληλα ανάμεσα στις σύγχρονες ρωσικές στρατιωτικές τακτικές και εκείνες του σοβιετικού στρατού στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον οποίο η Ρωσία αποκαλεί «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο».
Το 2014, όταν η Ρωσία εισέβαλε για πρώτη φορά στην Ουκρανία, ο Μεντίνσκι, τότε υπουργός Πολιτισμού, εξέδωσε κείμενο στο οποίο ανέφερε ότι «η Ρωσία δεν είναι Ευρώπη», υποστηρίζοντας ότι η υπόλοιπη ήπειρος είναι ηθικά κατώτερη.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Μεντίνσκι επιχείρησε να αναδείξει την ανωτερότητα της Ρωσίας έναντι άλλων χωρών. Το 2013 είχε πει ότι η «επιμονή» της Ρωσίας απέναντι σε όλες τις καταστροφές του 20ού αιώνα δείχνει ότι ο ρωσικός λαός «έχει ένα επιπλέον χρωμόσωμα».
Η επιστροφή του υποδηλώνει συνέχεια στην προσέγγιση της Μόσχας στις διαπραγματεύσεις, όμως η προσθήκη υψηλόβαθμων διπλωματών και στρατιωτικών εγείρει ερωτήματα για το εύρος των συζητήσεων.
Μεταξύ αυτών είναι ο υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ, ο οποίος συμμετέχει για πρώτη φορά στις διαπραγματεύσεις για την ειρήνη στην Ουκρανία.
Ο Ριαμπκόφ έχει την εποπτεία των σχέσεων της Ρωσίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και των ζητημάτων ελέγχου εξοπλισμών και μη διάδοσης, περιλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Είχε στενή εμπλοκή στη διατύπωση των ρωσικών αιτημάτων ασφαλείας προς την Ουάσινγκτον και το ΝΑΤΟ τον Δεκέμβριο του 2021, λίγο πριν η Ρωσία εξαπολύσει την πλήρους κλίμακας εισβολή της.
Τα συγκεκριμένα προτάγματα ζητούσαν τον τερματισμό κάθε περαιτέρω διεύρυνσης του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της ένταξης της Ουκρανίας, και περιορισμούς στην στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας στην ανατολική Ευρώπη, επιδιώκοντας ουσιαστικά επιστροφή στις προ του 1997 θέσεις της.
Η Μόσχα ζητούσε επίσης περιορισμούς στα στρατιωτικά γυμνάσια και στις αναπτύξεις πυραύλων, καθώς και περιορισμούς στα πυρηνικά όπλα που σταθμεύουν εκτός της χώρας προέλευσής τους.
Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (Institute for the Study of War - ISW) έχει εκτιμήσει ότι η Μόσχα θα μπορούσε να αξιοποιήσει την εμπειρία του Ριαμπκόφ με αυτά τα αιτήματα για να υπονομεύσει τις προσπάθειες της Ουκρανίας να εξασφαλίσει εγγυήσεις ασφάλειας μετά τον πόλεμο.
Το αμερικανικό ερευνητικό κέντρο ανέφερε επίσης τα διαπραγματευτικά πεπραγμένα άλλων Ρώσων εκπροσώπων, μεταξύ των οποίων ο Μεντίνσκι και ο υφυπουργός Εξωτερικών Μιχαήλ Γκαλουζίν, οι οποίοι έχουν προηγουμένως επιμείνει ότι κάθε διευθέτηση πρέπει να αντιμετωπίσει αυτό που η Μόσχα αποκαλεί «τις βαθύτερες αιτίες» του πολέμου.
Το ISW υποστήριξε ότι η σύνθεση της ρωσικής αντιπροσωπείας δημιουργεί αμφιβολίες για την προθυμία του Κρεμλίνου να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Η συμμετοχή του Ριαμπκόφ έρχεται λίγες ημέρες αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε την Πέμπτη στον Λευκό Οίκο με τον Ρώσο απεσταλμένο Κιρίλ Ντμίτριεφ και άφησε να εννοηθεί ότι μια μελλοντική συμφωνία θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από την Ουκρανία.
«Θα υπάρξει μια συμφωνία. Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα αφορά κάτι περισσότερο από την Ουκρανία», είπε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι θα μπορούσε δυνητικά να περιλαμβάνει το σύνολο της Ευρώπης.
Παρότι ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Μόσχα έχουν διευκρινίσει αν οι ευρύτερες ρυθμίσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ θα βρεθούν στην ατζέντα, οι δηλώσεις του Τραμπ και ο διορισμός του Ριαμπκόφ έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο αυτό το ενδεχόμενο.
Η Ρωσία αποστέλλει επίσης τον Γιούρι Ζιγκαρλόφσκι, αναπληρωτή επικεφαλής της Κύριας Επιχειρησιακής Διεύθυνσης του Γενικού Επιτελείου, η οποία είναι αρμόδια για τον στρατιωτικό σχεδιασμό και τις επιχειρήσεις.
Η ρωσική αντιπροσωπεία συναντήθηκε την Παρασκευή με τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, στο πλαίσιο συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας που αφιερώθηκε εν μέρει στην προετοιμασία των συνομιλιών.
Η παρουσία υψηλόβαθμων στρατιωτικών και διπλωματών δείχνει ότι οι συζητήσεις μπορεί να εκταθούν σε πολιτικά και ζητήματα ασφάλειας, αν και παραμένει ασαφές κατά πόσο η Μόσχα είναι έτοιμη να συμβιβαστεί ως προς τα μακροχρόνια αιτήματά της.