Ο κατάλογος των «μη φιλικών» κρατών της Μόσχας θεσπίστηκε τον Μάρτιο 2022 για την εξωτερική οικονομική πολιτική, αλλά τώρα, με διατάγματα και δικαστικές αποφάσεις, επεκτείνεται σε επιμέλεια παιδιών, ταξινόμηση οχημάτων και εξόφληση χρεών.
Ο χαρακτηρισμός από τη Ρωσία των «μη φιλικών χωρών» έχει επεκταθεί πέρα από την εξωτερική οικονομική πολιτική, φτάνοντας πλέον στα εγχώρια δικαστήρια, το οικογενειακό δίκαιο, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και τις οικονομικές υποχρεώσεις, με σειρά διαταγμάτων και δικαστικών αποφάσεων να διευρύνει την εφαρμογή του σε φυσικά πρόσωπα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο κατάλογος των κρατών που η Μόσχα θεωρεί μη φιλικά θεσμοθετήθηκε ως μορφή αντιποίνων με κυβερνητική απόφαση τον Μάρτιο 2022, λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Στον κατάλογο περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ελβετία, η Ουκρανία, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και τα κράτη μέλη της ΕΕ, όλες χώρες που έχουν αντιταχθεί στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας.
Το φθινόπωρο αυτό, η ρωσική κυβέρνηση σχεδόν διπλασίασε τους εισαγωγικούς δασμούς στα οινοπνευματώδη από μη φιλικές χώρες, αυξάνοντας τον συντελεστή από 20% σε 35%, μέτρο που πλήττει κυρίως ευρωπαϊκές και βορειοαμερικανικές επιχειρήσεις παραγωγής.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ ανέφερε ότι η υπαγωγή των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ξένων εταιρειών σε καθεστώς προσωρινής διοίκησης συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι οι χώρες όπου εδρεύουν οι εταιρείες αυτές περιλαμβάνονται στη λίστα.
Το μέτρο έχει επηρεάσει τις δραστηριότητες στη Ρωσία των Nestlé, Auchan, FM Logistic, Leroy Merlin, Metro Cash & Carry, Tarkett, Japan Tobacco International (JTI) και άλλων εταιρειών.
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας επικαλέστηκε τον χαρακτηρισμό των μη φιλικών χωρών σε μια διαμάχη για την επιμέλεια παιδιού, αποφασίζοντας ότι η επιστροφή ενός παιδιού στη Γαλλία θα μπορούσε να αντιβαίνει στα συμφέροντά του, εν μέρει επειδή η Γαλλία περιλαμβάνεται στη λίστα.
Τον Μάρτιο 2025, ο Ρώσος πολίτης Αλεξέι Γερμάκοφ πήρε την κόρη του για διακοπές δύο εβδομάδων στην Τουρκία και τη Σλοβακία με τη συναίνεση της μητέρας της, Ουκρανής πολίτισσας Άννας Τισκόβα, και στη συνέχεια μετέφερε το παιδί στη Ρωσία τον Απρίλιο.
Στη συνέχεια εξασφάλισε τη ρωσική υπηκοότητα για το κορίτσι. Παρά τα διεθνή συμφωνητικά για την επιστροφή παιδιών στη χώρα της συνήθους διαμονής τους, το δικαστήριο αρνήθηκε να διατάξει την επιστροφή της στη Γαλλία.
Ακίνητα και οχήματα σε κίνδυνο
Σχέδιο νόμου που έχει λάβει στήριξη στην Κρατική Δούμα θα επέτρεπε την ταξινόμηση στη Ρωσία οχημάτων που έχουν κλαπεί ή εξαχθεί παράνομα από μη φιλικές χώρες.
Οι υποστηρικτές του μέτρου λένε ότι αντιμετωπίζει νομικά κενά που προκύπτουν από τη διακοπή της συνεργασίας με τα δυτικά κράτη, ενώ οι επικριτές λένε ότι θα αποδυνάμωνε την προστασία της περιουσίας των ιδιοκτητών στις χώρες αυτές.
Σε άλλη υπόθεση, το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε το υπουργείο Εσωτερικών να καταχωρίσει όχημα που είχε επισημανθεί σε διεθνή βάση δεδομένων κατόπιν αιτήματος του Καναδά, κρίνοντας ότι η αναγραφή σε διεθνές μητρώο κλεμμένων οχημάτων δεν συνιστά από μόνη της επαρκή λόγο για να απορριφθεί η ταξινόμηση στη Ρωσία.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε το φθινόπωρο αυτό διάταγμα βάσει του οποίου άτομα που δεν μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν υπηκοότητα της Ρωσίας ή φιλικού κράτους ούτε να προσκομίσουν άδεια παραμονής αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως πρόσωπα από μη φιλικές χώρες.
Με άλλο διάταγμα επιτρέπεται σε Ρώσους οφειλέτες να παρακρατούν πληρωμές προς πιστωτές σε μη φιλικές χώρες, σε απόκλιση από την καθιερωμένη αρχή της ίσης μεταχείρισης των συμβαλλόμενων μερών.
Οι βασικές αρχές του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου επιβάλλουν στα δικαστήρια να επιλύουν συμβάσεις, ζητήματα επιμέλειας και διαφορές ιδιοκτησίας με βάση τα νομικά τους δεδομένα, ανεξάρτητα από την υπηκοότητα ή το πολιτικό καθεστώς των εμπλεκομένων.
Η εφαρμογή από τη Ρωσία ενός χαρακτηρισμού της εξωτερικής πολιτικής σε αυτούς τους τομείς αποκλίνει από τα πρότυπα που προβλέπουν συμβάσεις τις οποίες έχει κυρώσει, μεταξύ των οποίων η Σύμβαση της Χάγης του 1980 για τα αστικά ζητήματα διεθνούς απαγωγής παιδιών, η οποία υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα κράτη να επιστρέφουν παιδιά που μεταφέρονται χωρίς συναίνεση πέρα από τα σύνορα.