Μια μελέτη σε περισσότερους από 844.000 ανθρώπους σε τέσσερις χώρες διαπίστωσε ότι η χρήση μόνο του δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) μπορεί να υπερεκτιμά και να υποεκτιμά την παχυσαρκία, εκθέτοντας δυνητικά τους ασθενείς σε ακατάλληλη θεραπεία.
Πέρα από έναν ενιαίο ορισμό με βάση τον δείκτη μάζας σώματος πρέπει να προχωρήσει η διάγνωση της παχυσαρκίας, υποστηρίζουν ερευνητές, μετά την ανάλυση δεδομένων υγείας από 844.108 ενήλικες στην Κίνα, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ισπανία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν την Τετάρτη στο περιοδικό Nature (πηγή στα Αγγλικά), δείχνουν ότι οι τρέχουσες μέθοδοι διάγνωσης της παχυσαρκίας ενδέχεται να μην ξεχωρίζουν επαρκώς μεταξύ ανθρώπων που ήδη παρουσιάζουν προβλήματα υγείας συνδεδεμένα με την περίσσεια σωματικού λίπους και εκείνων που αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους για την υγεία, αλλά δεν έχουν ενδείξεις δυσλειτουργίας οργάνων.
«Οι άνθρωποι με παχυσαρκία, όπως όλοι, αξίζουν φροντίδα προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους: Ούτε λιγότερη, ούτε περισσότερη», ανέφερε ο καθηγητής Φραντσέσκο Ρουμπίνο, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και κάτοχος της έδρας Μεταβολικής και Βαριατρικής Χειρουργικής στο Κινγκς Κόλετζ του Λονδίνου, σε δελτίο τύπου (πηγή στα Αγγλικά).
Σήμερα, η παχυσαρκία ταξινομείται γενικά με βάση τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), ένα μέτρο που προκύπτει από το βάρος και το ύψος ενός ατόμου. Ωστόσο, ο ΔΜΣ δεν αποτυπώνει πόσο σωματικό λίπος έχει κάποιος, πού αυτό κατανέμεται ή αν επηρεάζει ήδη την υγεία του.
Τον Ιανουάριο του 2025, μια Επιτροπή, της οποίας η έκθεση δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Lancet Diabetes & Endocrinology (πηγή στα Αγγλικά), πρότεινε ένα νέο πλαίσιο για τη διάγνωση της παχυσαρκίας, πέρα από την αποκλειστική χρήση του ΔΜΣ. Εισηγήθηκε τη διάκριση ανάμεσα σε δύο κατηγορίες: κλινική παχυσαρκία, όπου η περίσσεια σωματικού λίπους διαταράσσει τη λειτουργία των οργάνων ή τις καθημερινές δραστηριότητες, και προκλινική παχυσαρκία, όπου το υπερβολικό λίπος αυξάνει τους κινδύνους για την υγεία, αλλά η φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού διατηρείται.
Ερευνητές από το Κινγκς Κόλετζ του Λονδίνου και μια διεθνή ομάδα συνεργατών επιδίωξαν να εξετάσουν αν το προτεινόμενο πλαίσιο προσφέρει πιο ακριβή τρόπο εντοπισμού της παχυσαρκίας και πρόβλεψης των εκβάσεων στην υγεία.
Η ανάλυσή τους έδειξε ότι ο ΔΜΣ από μόνος του τόσο υπερεκτιμούσε όσο και υποεκτιμούσε την παχυσαρκία στους τέσσερις πληθυσμούς που μελετήθηκαν. Η προσθήκη της περιμέτρου μέσης και του λόγου μέσης προς ύψος στις εκτιμήσεις με βάση τον ΔΜΣ μείωσε αυτά τα σφάλματα ταξινόμησης, καθώς η αποκλειστική χρήση του ΔΜΣ παρέλειπε επίπεδα σωματικού λίπους αντίστοιχα με παχυσαρκία σε έως και 8,6% των συμμετεχόντων και ταξινομούσε εσφαλμένα έως και 3,1% ως πάσχοντες από παχυσαρκία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η κλινική παχυσαρκία αντιστοιχούσε σε ποσοστό μεταξύ 23% και 31% όλων των περιστατικών παχυσαρκίας, με συνολικό επιπολασμό στον πληθυσμό από 5,6% έως 10,9%.
Σημαντικό είναι ότι οι δύο κατηγορίες συσχετίστηκαν με σαφώς διαφορετικές εκβάσεις υγείας. Η κλινική παχυσαρκία συνδέθηκε με πολύ υψηλότερο κίνδυνο θανάτου, ενώ η προκλινική παχυσαρκία συνοδευόταν από πιο μετριοπαθή αύξηση του κινδύνου.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που στην αρχή της μελέτης είχαν ταξινομηθεί με προκλινική παχυσαρκία, ποσοστό από 77% έως 91% ανά ομάδα, δεν προχώρησαν σε κλινική παχυσαρκία μέσα σε διάστημα 10 ετών.
«Ο δείκτης μάζας σώματος από μόνος του δεν μπορεί να μας πει αν κάποιος είναι ήδη άρρωστος ή κινδυνεύει να νοσήσει, ούτε ποια φροντίδα χρειάζεται, αφήνοντας τους ανθρώπους εκτεθειμένους τόσο σε ανεπαρκή όσο και σε υπερβολική θεραπεία», είπε ο Ρουμπίνο.
«Η προκλινική παχυσαρκία, επομένως, δεν πρέπει ούτε να αντιμετωπίζεται αυτόματα ως ενεργός νόσος ούτε να απορρίπτεται ως ακίνδυνη. Κάποιοι μπορεί να χρειάζονται προληπτική αγωγή, αλλά η έντασή της πρέπει να είναι ανάλογη με τον ατομικό τους κίνδυνο», πρόσθεσε.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτή η διάκριση θα μπορούσε να βοηθήσει τους επαγγελματίες υγείας να εντοπίζουν καλύτερα ποιοι χρειάζονται θεραπεία για ήδη υπάρχουσα νόσο και ποιοι μπορεί να ωφεληθούν από προληπτικές παρεμβάσεις, αντί να εφαρμόζεται η ίδια προσέγγιση σε όλους όσοι έχουν υψηλό ΔΜΣ.
«Οι έντονες διαφορές στην πρόγνωση μεταξύ κλινικής και προκλινικής παχυσαρκίας, που παρατηρήθηκαν με συνέπεια σε χώρες και εθνοτικές ομάδες, στηρίζουν την παγκόσμια υιοθέτηση του νέου πλαισίου, ώστε να βελτιωθούν η φροντίδα και οι πολιτικές για την παχυσαρκία σε όλον τον κόσμο», δήλωσε ο καθηγητής Αν Παν, πρώτος συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας Χουατζόνγκ στην Ουχάν της Κίνας.