Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ και ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ κάλεσαν τις χώρες να συμφωνήσουν σε αυστηρότερους κανόνες για τα αυτόνομα οπλικά συστήματα, ώστε να μη τους δοθεί η δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις ζωής και θανάτου χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν αυτή την εβδομάδα τα ρομπότ-δολοφόνοι και τα drones, καθώς τη Δευτέρα κυβερνητικοί απεσταλμένοι ανέβασαν στροφές στη συζήτηση και ενδέχεται μέσα στην εβδομάδα να αποφασίσουν αν θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση κανόνων στη χρήση των φονικών αυτών μηχανών, ή όχι.
Ο πάπας Λέων ΙΔ΄, ο επικεφαλής του ΟΗΕ και οργανώσεις πίεσης παρουσιάζουν το ζήτημα ως υπαρξιακή συζήτηση: αν μπορεί να επιτραπεί στα ρομπότ να σκοτώνουν και αν οι άνθρωποι πρέπει να διατηρούν κάποιον έλεγχο και να λογοδοτούν για τη χρήση θανατηφόρων αυτόνομων οπλικών συστημάτων.
Ακτιβιστές υποστηρίζουν ότι οπλισμένα drones, ικανά να πλήττουν αυτόνομα στόχους, έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε ορισμένα περιστατικά σε εμπόλεμες ζώνες όπως η Ουκρανία και η Μέση Ανατολή, αλλά μαζική τους εφαρμογή δεν έχει γίνει.
Ζοφερές υποθετικές εικόνες, όπως οπλισμένα drones που κινούνται ανεξέλεγκτα και θερίζουν αμάχους με απόλυτη ακρίβεια, έχουν διανθίσει τις συζητήσεις ετών γύρω από τα ρομπότ-δολοφόνους. Ωστόσο αυτές οι συνομιλίες δεν έχουν καταλήξει σε κανέναν διεθνή περιορισμό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία, αντίπαλοι εδώ και δεκαετίες, επιδιώκουν να περιορίσουν οποιουσδήποτε φραγμούς στην ικανότητά τους να αναπτύσσουν και να χρησιμοποιούν ισχυρά νέα εργαλεία στην κούρσα των υψηλής τεχνολογίας εξοπλισμών, την ώρα που η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) επιταχύνει και αλλάζει τα σχέδια μάχης.
Οι υποστηρικτές ενός πλαισίου κανόνων για τα οπλικά συστήματα ΤΝ λένε ότι ο χρόνος είναι κρίσιμος.
«Βρισκόμαστε τώρα σε ένα κρίσιμο σημείο, σε μια φάση πειραματισμού. Βλέπουμε κάποια περιστατικά εδώ, κάποια εκεί, αλλά όχι πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίηση», είπε η επικεφαλής της στρατιωτικής διακυβέρνησης ΤΝ στο Ινστιτούτο Μέλλοντος της Ζωής (Future of Life Institute), Άννα Χίαρ.
«Θα είναι πολύ πιο δύσκολο να ρυθμίσουμε και να θεσπίσουμε κανόνες όταν αυτά τα συστήματα θα έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για πολλά χρόνια».
Συνάντηση στον ΟΗΕ μετά το αίτημα επτά χωρών για διαπραγματεύσεις
Στα γραφεία του ΟΗΕ στη Γενεύη κορυφώνεται η συζήτηση, όπου η έβδομη επανεξεταστική διάσκεψη για τη δυσκολομνημόνευτη Σύμβαση για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα θα εξετάσει αν θα ξεκινήσουν συνομιλίες για τη ρύθμιση των ρομπότ-δολοφόνων.
Οι υποστηρικτές μιας συμφωνίας παραδέχονται ότι ισχυρά συμφέροντα στέκονται εμπόδιο, αλλά επικαλούνται προηγούμενο: οι κυβερνήσεις έχουν ήδη καταλήξει σε συμφωνία για τη ρύθμιση των λέιζερ που προκαλούν τύφλωση.
Τη συγκράτησή τους στηρίζει η πλειονότητα των κρατών. Η προθεσμία που έθεσε φέτος ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για την έναρξη συνομιλιών προς ρύθμιση του πεδίου έχει προσδώσει επείγοντα χαρακτήρα στο ζήτημα, όμως ορισμένες μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις εμφανίζονται διστακτικές.
Τον περασμένο μήνα επτά χώρες, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Βραζιλία, η Ιρλανδία, το Μεξικό, η Νέα Ζηλανδία και ο Παναμάς, υπέβαλαν πρόταση για την έναρξη διαπραγματεύσεων πάνω σε μια νέα νομικά δεσμευτική συμφωνία για τα αυτόνομα όπλα στη διάσκεψη.
Οι διάφορες πλευρές προετοιμάζονται για την επικείμενη διπλωματική αντιπαράθεση.
Την Παρασκευή, η πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Ερυθρού Σταυρού Μίρτζανα Σπόλιαριτς ανέφερε σε δήλωσή της: «Τα κράτη πρέπει να δράσουν ώστε να διασφαλίσουν ότι το μέλλον του πολέμου δεν θα παραδοθεί στις μηχανές».
Η οργάνωση Σταματήστε τα Ρομπότ-Δολοφόνους (Stop Killer Robots) αναφέρει ότι 130 χώρες στηρίζουν νέους διεθνείς κανόνες για τα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα.
Ακτιβιστές άρχισαν να προβάλλουν διαφημίσεις στους δρόμους και στο μετρό του Βερολίνου, του Λονδίνου και του Παρισιού, προβάλλοντας τη στήριξη της κοινής γνώμης στην προσπάθεια περιορισμού των ρομπότ-δολοφόνων.
Ρωσία: Οι συνομιλίες για περιορισμούς είναι «πρόωρες»
Στην πρώτη εγκύκλιό του τον Μάιο (πηγή στα Αγγλικά), ο πάπας καταδίκασε μια «κουλτούρα ισχύος» που τροφοδοτεί την κούρσα της ΤΝ, ιδίως στην ανάπτυξη ολοένα πιο εξελιγμένων μεθόδων διεξαγωγής πολέμου από απόσταση, και είπε ότι δεν είναι επιτρεπτό να ανατίθενται σε απομακρυσμένα συστήματα ΤΝ αποφάσεις ζωής και θανάτου.
Βάσει των κανόνων της σύμβασης, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με συναίνεση. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε χώρα μπορεί να μπλοκάρει μια συμφωνία και ότι μια τυχόν συμφωνία είναι πιθανό να βασιστεί στο ελάχιστο κοινό παρονομαστή. Ένα ακόμη αγκάθι είναι το πόσος χρόνος θα δοθεί στους διαπραγματευτές για να προσπαθήσουν να συμφωνήσουν στη διατύπωση.
Στην πορεία προς τη διάσκεψη, ανθρωπιστικοί φορείς και ομάδες ακτιβιστών ανέφεραν ότι η Ρωσία φαινόταν έτοιμη να επιστρατεύσει τακτικές για να επιβραδύνει ή ακόμη και να παγώσει την πρόοδο προς την έναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων.
«Η Ρωσία αποδίδει μεγάλη σημασία στην επιτυχή έκβαση της διάσκεψης και στην επίτευξη αμοιβαία αποδεκτών συμφωνιών που θα συμβάλουν στην ενίσχυση της Σύμβασης για τα Απάνθρωπα Όπλα και στην περαιτέρω καθολική της ισχύ», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα.
Η Μόσχα θέλει πρώτα να διευθετηθούν «οργανωτικά ζητήματα» και να υπάρξει μια διαδικασία «απαλλαγμένη από πολιτικοποίηση», είπε.
Χαρακτηριστικά, η Ζαχάροβα είπε: «Θεωρούμε πρόωρο να υποστηρίζεται ότι τάχα έχει έρθει η ώρα να αναπτυχθούν περιοριστικά ή απαγορευτικά μέτρα σχετικά με τέτοια συστήματα».