Διαφήμιση

Η σύφιλη η πιο γρήγορα διαδιδόμενη σεξουαλική νόσος στην Ουγγαρία

Μικροσκοπική εικόνα του βακτηρίου Treponema pallidum που προκαλεί τη νόσο της σύφιλης.
Μια μικροσκοπική εικόνα του βακτηρίου Treponema pallidum που προκαλεί τη νόσο της σύφιλης. -  Πνευματικά Δικαιώματα  Susan Lindsley/CDC via AP
Πνευματικά Δικαιώματα Susan Lindsley/CDC via AP
Από Horváth Ferenc
Δημοσιεύθηκε
Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google
Μοιραστείτε το Close Button

Η σύφιλη δεν απειλεί μόνο όσους ζουν σε βαθιά φτώχεια, μπορεί να την κολλήσει οποιοσδήποτε – φέτος ήδη 31 έμβρυα και νεογνά πέθαναν από τη λοίμωξη

Επέστρεψε μια ασθένεια των περασμένων αιώνων, που σήμερα θα τη θεωρούσαμε πρόβλημα των αναπτυσσόμενων χωρών, καθώς η κατάσταση με τη σύφιλη στην Ουγγαρία επιδεινώνεται ραγδαία και είναι δραματική.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Μόνο στο τελευταίο τρίμηνο του έτους καταγράφηκαν 747 περιστατικά, 516 στην επαρχία και 231 στη Βουδαπέστη. Το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Υγείας και Φαρμακευτικής (Nemzeti Népegészségügyi és Gyógyszerészeti Központ - NNGYK) ανέφερε, σε απάντηση σε ερώτηση του Telex, ότι μέχρι τις 12 Νοεμβρίου είχαν καταγραφεί 144 περιστατικά συγγενούς σύφιλης, εκ των οποίων τα 31 κατέληξαν σε θάνατο. Είκοσι έξι έμβρυα πέθαναν ακόμη μέσα στη μήτρα, ενώ πέντε νεογνά έχασαν τη ζωή τους μετά τη γέννηση, ως συνέπεια της λοίμωξης.

Η σύφιλη είναι αυτή τη στιγμή η ταχύτερα διαδιδόμενη σεξουαλικά μεταδιδόμενη νόσος στην Ουγγαρία. Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του NNGYK, οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο είναι οι νομαρχίες Μπατς-Κισкун, Σαβολτς-Σατμάρ-Μπερεγκ, Γιας-Νάγκικουν-Σόλνοκ και Χέβεσ.

Ιδιαίτερα ανησυχητικός είναι ο ρυθμός αύξησης και η τάση: ο αριθμός των δηλωμένων περιστατικών σύφιλης από 777 το 2020 έφτασε τα 2.462 το 2025 στην Ουγγαρία, σύμφωνα με τα στοιχεία του NNGYK.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη σύφιλη

Τη σύφιλη, γνωστή και ως «vérbaj», προκαλεί η Treponema pallidum, ένα λεπτό βακτήριο σε σχήμα τιρμπουσόν, που μεταδίδεται κυρίως μέσω σεξουαλικής επαφής και μπορεί επίσης να περάσει από τη μητέρα στο έμβρυο κατά την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό.

Ένα από τα πρώτα σημάδια της λοίμωξης είναι ένα συνήθως ανώδυνο έλκος, που μπορεί να εξαφανιστεί ακόμη και χωρίς θεραπεία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η νόσος υποχωρεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις ξεκινά με πονοκέφαλο, συμπτώματα κρυολογήματος, πονόλαιμο ή απλώς κακουχία, σε άλλες με απώλεια βάρους, τριχόπτωση ή διόγκωση λεμφαδένων. Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν εξανθήματα και άλλα, εύκολα παρερμηνεύσιμα, συμπτώματα. Αν δεν αντιμετωπιστεί, με τον χρόνο η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο νευρικό σύστημα, καθώς και στην καρδιά και στα αγγεία. Η σύφιλη θεραπεύεται με αντιβιοτικά, συνήθως πενικιλίνη, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διαγιγνώσκεται έγκαιρα.

Η λοίμωξη, η νόσος, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τα έμβρυα και τα νεογνά. Αν η έγκυος γυναίκα δεν λάβει θεραπεία έγκαιρα, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε αποβολή, ενδομήτριο θάνατο ή σε σοβαρή νόσηση του παιδιού. Με κατάλληλη θεραπεία όμως η μόλυνση του εμβρύου στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να προληφθεί.

Μία παλαιότερη εκστρατεία με γιγαντοαφίσες της AHF, που επισήμαινε τους κινδύνους της συγγενούς σύφιλης.
Μία παλαιότερη εκστρατεία με γιγαντοαφίσες της AHF, που επισήμαινε τους κινδύνους της συγγενούς σύφιλης. Photo: Business Wire

Λίγη ιστορία

Η νόσος, με το όνομα «μεγάλη ευλογιά», εμφανίζεται ήδη σε καταγραφές του 15ου αιώνα. Ένας γιατρός από τη Βερόνα έγραψε το 1530 ένα μυθολογικό ποίημα, στο οποίο η τιμωρία του πρωταγωνιστή ήταν η σεξουαλικώς μεταδιδόμενη νόσος «syhilis», που κόλλησε από ένα πρόβατο. Αργότερα απέκτησε αμέτρητες ονομασίες σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές, ανάλογα με το ποιος την έφερνε στη χώρα του την εποχή των μεγάλων ανακαλύψεων και των θαλάσσιων ταξιδιών.

Η ασθένεια ταλαιπώρησε, πέρα από τον ποιητή Άντι Έντρε, τον ζωγράφο Μούνκατσι Μιχάλι, τον Γκωγκέν, τον Τουλούζ-Λωτρέκ, τον συνθέτη Σούμπερτ, αλλά και τον μαφιόζο Αλ Καπόνε, και σύμφωνα με ορισμένες θεωρίες ίσως τελικά η σύφιλη προκάλεσε τον θάνατο και του γιατρού Ίγκνατς Ζέμελβαϊς, που ανακάλυψε την πραγματική αιτία του επιλόχειου πυρετού.

Τι κρύβεται πίσω από την εξάπλωση της σύφιλης στην Ουγγαρία;

Στην εγχώρια εξάπλωση της σύφιλης βρίσκονται πίσω πολλοί, αλληλένδετοι, κοινωνικοί, σεξουαλικοί και υγειονομικοί παράγοντες. Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία για την αύξηση: έχουν αλλάξει οι συνήθειες γνωριμίας και σεξουαλικών σχέσεων, πολλές λοιμώξεις περνούν απαρατήρητες και δεν έχουν όλοι έγκαιρη πρόσβαση σε εξετάσεις.

Οι σημαντικότεροι λόγοι είναι οι εξής:

Σπανιότερη χρήση προφυλακτικού: το σεξ χωρίς προφυλακτικό αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης. Η σύφιλη μπορεί να μεταδοθεί κατά τη διάρκεια κολπικού, πρωκτικού και στοματικού σεξ.

Ασυμπτωματικοί φορείς: τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να εξαφανιστούν ακόμη και χωρίς θεραπεία, αλλά η λοίμωξη δεν θεραπεύεται. Πολλοί δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί.

Εφαρμογές γνωριμιών: διευκολύνουν την εύρεση περιστασιακών συντρόφων. Αυτό από μόνο του δεν προκαλεί λοίμωξη, όμως η συχνή αλλαγή συντρόφων μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα μετάδοσης.

Καθυστερημένη διάγνωση: αν κάποιος δεν υποβάλλεται τακτικά σε έλεγχο, μπορεί να μεταδίδει τη νόσο για μεγαλύτερο διάστημα.

Δυσκολία αναγνώρισης της λοίμωξης: τα συμπτώματα της σύφιλης μπορεί να μοιάζουν με πολλών άλλων ασθενειών. Η ανώδυνη πληγή που μπορεί να εμφανιστεί στα γεννητικά όργανα, στο στόμα ή γύρω από τον πρωκτό, για παράδειγμα, είναι εύκολο να περάσει απαρατήρητη.

Γιατί είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τις εγκύους και τα έμβρυα;

Αυτό είναι ένα από τα σοβαρότερα στοιχεία της επιδημίας στην Ουγγαρία. Το βακτήριο που προκαλεί τη σύφιλη μπορεί να διαπεράσει τον πλακούντα και να μολύνει το αναπτυσσόμενο έμβρυο. Αυτό ονομάζεται συγγενής σύφιλη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του NNGYK του Σεπτεμβρίου 2026, το 2025 διαγνώστηκε λοίμωξη σύφιλης σε 91 νεογνά (αναλογούν 126 λοιμώξεις σε 100.000 ζώντες γεννήσεις), ενώ στους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 καταγράφηκαν 100 τέτοια περιστατικά.

Πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρή κατάσταση. Η τιμή-στόχος που έχει ορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) είναι 50 περιστατικά ανά 100.000 ζώντες γεννήσεις, άρα η ουγγρική τιμή είναι περισσότερο από διπλάσια.

Και η ευρωπαϊκή σύγκριση είναι σοκαριστική: από τα 140 περιστατικά συγγενούς σύφιλης που καταγράφηκαν το 2024 στις χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ, τα 42 σημειώθηκαν στην Ουγγαρία. Αυτό αντιστοιχούσε στο 30% όλων των περιστατικών.

η φωτογραφία είναι ενδεικτική
η φωτογραφία είναι ενδεικτική AP Photo

Ειδικοί του Πανεπιστημίου Semmelweis δημοσίευσαν το 2026 μια έρευνα που ανέλυσε 185 εγκυμοσύνες 180 εγκύων με σύφιλη την περίοδο 2015-2025. Από αυτήν προέκυψε ότι το 75% των λοιμώξεων αναγνωρίστηκε μόνο στο δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο. Το 94% των εγκύων ήταν ασυμπτωματικές τη στιγμή της διάγνωσης. Λόγω της καθυστερημένης αναγνώρισης, σε ορισμένες περιπτώσεις απέμεινε λιγότερος χρόνος για την πρόληψη της εμβρυϊκής λοίμωξης.

Σύμφωνα με την έρευνα, σημαντικό εμπόδιο αποτελούσαν επίσης η καθυστερημένη ένταξη στην παρακολούθηση της εγκυμοσύνης και η διακοπή της τακτικής παρακολούθησης.

Νέα διαδικασία στο ουγγρικό σύστημα υγείας

Λόγω της κατάστασης στην Ουγγαρία το 2026, το NNGYK εξέδωσε νέο εθνικό πρωτόκολλο (πηγή στα Ουγγρικά) για τον έλεγχο των εγκύων, τη θεραπεία τους και τη φροντίδα των συντρόφων τους.

Καθίσταται υποχρεωτικός ο έλεγχος για σύφιλη στην αρχή της εγκυμοσύνης, στο πρώτο τρίμηνο, και επαναληπτικός έλεγχος για όλες τις εγκύους μεταξύ της 24ης και της 28ης εβδομάδας κύησης.

Κατά τον τοκετό, ταχείες δοκιμασίες για όσες δεν συμμετείχαν σε προγεννητική φροντίδα ή θεωρούνται υψηλού κινδύνου για λοίμωξη.

Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, η απαραίτητη θεραπεία με πενικιλίνη πρέπει να αρχίσει το αργότερο μέσα σε 72 ώρες. Ο εντοπισμός και η ενημέρωση των σεξουαλικών συντρόφων πρέπει να ξεκινήσουν το αργότερο μέσα σε 48 ώρες.

Ποια είναι η κατάσταση της σύφιλης στην Ευρώπη;

Δεν πρόκειται μόνο για εγχώριο πρόβλημα: σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης ο αριθμός των λοιμώξεων αυξάνεται, όμως η Ουγγαρία συγκαταλέγεται στις χώρες που πλήττονται πιο σοβαρά.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι μεταξύ των γειτονικών χωρών υπάρχουν τεράστιες διαφορές.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (Európai Betegségmegelőzési és Járványvédelmi Központ - ECDC) στηριζόμενο σε στοιχεία του 2024, δημοσίευσε στις 21 Μαΐου 2026 μια έκθεση, της οποίας ο βασικός δείκτης είναι ο αριθμός των ετησίως δηλωμένων λοιμώξεων ανά 100.000 κατοίκους.

Αυτός είναι:

στην Ουγγαρία 18

στη Σλοβακία 13,1

στην Πολωνία 7,9

στη Βουλγαρία 6,2

στη Σλοβενία 4,9

στη Ρουμανία 3

στην Κροατία 0,9

Η Ουγγαρία καταγράφει επομένως σαφώς υψηλότερο ποσοστό λοιμώξεων ακόμη και από τη Σλοβακία, έξι φορές υψηλότερο από της Ρουμανίας και είκοσι φορές υψηλότερο από της Κροατίας.

Για την Αυστρία δεν υπάρχουν αξιόπιστα εθνικά στοιχεία στον πίνακα του ECDC για το 2024.

Η σύγκριση των παιδιών που γεννιούνται με σύφιλη είναι ίσως ακόμη πιο σημαντική, επειδή δείχνει σε ποιον βαθμό μπορούν οι χώρες να προστατεύσουν τα έμβρυα από τη μητρική λοίμωξη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC για το 2024 (από 14 χώρες), στην Ευρώπη διαγνώστηκε λοίμωξη σε 140 νεογνά ανά 100.000 ζώντες γεννήσεις. Από αυτά:

η Ουγγαρία 47,9 / 100.000

η Βουλγαρία 52,5 / 100.000

η Πορτογαλία 17,5 / 100.000

Είναι αξιοσημείωτο ότι η Ουγγαρία και η Βουλγαρία από κοινού έδωσαν σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών περιστατικών. Στη Γερμανία και τη Σουηδία το ποσοστό έμεινε κάτω από ένα περιστατικό ανά 100.000 ζώντες γεννήσεις, ενώ περισσότερες από τις μισές χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ δεν ανέφεραν κανένα επιβεβαιωμένο περιστατικό.

Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η επιδημία δεν είναι απλώς ζήτημα αριθμού σεξουαλικών λοιμώξεων. Η αποτελεσματικότητα της προγεννητικής φροντίδας και του ελέγχου είναι καθοριστικός παράγοντας.

Στη φωτογραφία που διέθεσε το Εθνικό Αρχείο, λαμβάνεται δείγμα αίματος από άνδρα που συμμετέχει σε έρευνα για τη σύφιλη
Στη φωτογραφία που διέθεσε το Εθνικό Αρχείο, λαμβάνεται δείγμα αίματος από άνδρα που συμμετέχει σε έρευνα για τη σύφιλη AP/AP

Γιατί υπάρχουν τόσο μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών;

Τρεις σημαντικές εξηγήσεις αξίζει να επισημανθούν:

Οι πραγματικές διαφορές στη συχνότητα της λοίμωξης, καθώς τα σεξουαλικά δίκτυα, οι συνήθειες στις σχέσεις και οι αλυσίδες μετάδοσης μπορεί να διαφέρουν από χώρα σε χώρα.

Οι διαφορές στον έλεγχο και στη διάγνωση: όπου η εξέταση για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα είναι πιο προσβάσιμη, αναγνωρίζονται και δηλώνονται περισσότερες λοιμώξεις.

Η ποιότητα και τα πρωτόκολλα προγεννητικής φροντίδας, κάτι ιδιαίτερα κρίσιμο στις συγγενείς λοιμώξεις. Σύμφωνα με το ECDC, οι χώρες πρέπει να βελτιώσουν τον επαναληπτικό έλεγχο κατά την εγκυμοσύνη, την ταχύτητα της θεραπείας και τη φροντίδα των συντρόφων.

Μετάβαση στις συντομεύσεις προσβασιμότητας
Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google

Σχετικές ειδήσεις

Σύφιλη και γονόρροια σε επίπεδα ρεκόρ, προειδοποιεί η ευρωπαϊκή υγειονομική αρχή

Η σύφιλη η πιο γρήγορα διαδιδόμενη σεξουαλική νόσος στην Ουγγαρία

ΟΗΕ: Χημικές ουσίες σε καθημερινά προϊόντα απειλούν την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον