Το Ερμηνευτικό Κέντρο του «Estado Novo» στεγάζεται σε ένα παλιό δημοτικό σχολείο στον τόπο γέννησης του Πορτογάλου δικτάτορα και είναι αφιερωμένο στη μελέτη του καθεστώτος και των κινημάτων αντίστασης.
Έπειτα από δύο δεκαετίες προόδων και οπισθοχωρήσεων, συνοδευόμενων από πολεμική, η παλιά Σχολή-Καντίνα Σαλαζάρ, που βρίσκεται στο Βιμιέιρου, όπου γεννήθηκε ο δικτάτορας Αντόνιο ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ, έδωσε τη θέση της στο Κέντρο Ερμηνείας του Estado Novo - Καθεστώς και Αντίσταση (CIEN - RR).
Το παλιό δημοτικό σχολείο, στον δήμο Σάντα Κόμπα Ντάο, που χτίστηκε ανάμεσα στο 1937 και το 1940, άνοιξε ξανά τις πόρτες του στις 23 Οκτωβρίου για να αφηγηθεί την ιστορία του Estado Novo, της λογοκρισίας και της αντίστασης στη δικτατορία.
Ο χώρος τελεί υπό την επιστημονική καθοδήγηση της ένωσης Ephemera (Associação Ephemera), που ιδρύθηκε από τον ιστορικό Ζοζέ Πατσέκου Περέιρα και έχει ως στόχο να συγκεντρώνει και να δημοσιοποιεί συλλογές, αρχειακό υλικό, βιβλία, περιοδικά, χειρόγραφα, φυλλάδια, φωτογραφίες και αντικείμενα της σύγχρονης ιστορίας.
Το κέντρο ερμηνείας θα φιλοξενεί εκθέσεις, συζητήσεις, συνέδρια και ερευνητικές δράσεις, καθώς και θεματική βιβλιοθήκη και αίθουσα τεκμηρίωσης. Στόχος είναι να διατεθούν έγγραφα και υλικό που βοηθούν στην κατανόηση της ζωής στη διάρκεια του Estado Novo, χωρίς να αποκρύπτεται η ιστορική σύνδεση του κτιρίου με τη μορφή του Σαλαζάρ.
Το παλιό σχολείο διατηρεί άλλωστε στοιχεία που συνδέονται με την εποχή εκείνη. Για τους υπεύθυνους του εγχειρήματος, η διατήρηση αυτού του πλαισίου αποτελεί μέρος της ιστορικής ερμηνείας, αντί να μετατρέπει τον χώρο σε φόρο τιμής.
Η πρώτη έκθεση, με τίτλο «Υπάρχει μόνο ό,τι ξέρουμε ότι υπάρχει - Η λογοκρισία στο Estado Novo», που συγκεντρώνει υλικό από το αρχείο της ένωσης Ephemera, εξετάζει τους μηχανισμούς ελέγχου της πληροφόρησης και της πολιτιστικής έκφρασης στη διάρκεια της δικτατορίας, συμπεριλαμβανομένων του Τύπου, της λογοτεχνίας και της μουσικής.
Στην επίσημη τελετή έναρξης, ο υφυπουργός Πολιτισμού Αλμπέρτο Σάντος υποστήριξε, όπως μεταδίδει το πρακτορείο ειδήσεων Λούσα, ότι «η μελέτη της δικτατορίας είναι ευθύνη της δημοκρατίας».
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του υφυπουργού, όπως τις μετέφερε η Λούσα, η μελέτη της δικτατορίας «σε έναν τόπο τόσο άμεσα συνδεδεμένο με τη μορφή του Αντόνιο ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ», κεντρικής φιγούρας του Estado Novo, προσθέτει την ευθύνη «να γνωρίσουμε το καθεστώς, να κατανοήσουμε πώς διατηρήθηκε για τόσο μεγάλο διάστημα, τι σήμαινε να ζει κανείς υπό την εξουσία του» και ποιο μάθημα άφησε για το μέλλον.
Η λειτουργία του κέντρου ολοκληρώνει μια διαδικασία που διήλθε από διαφορετικές δημοτικές θητείες και άνοιξε συζήτηση για τον τρόπο προσέγγισης της μνήμης του Σαλαζάρ στον τόπο όπου γεννήθηκε. Ο νέος χώρος επιδιώκει τώρα να καθιερωθεί ως τόπος ιστορικής γνώσης και προβληματισμού για τη δικτατορία και την αντίσταση, αντί για μουσείο αφιερωμένο στη μορφή του πρώην κυβερνήτη.
«Δεν θέλουμε να μετατρέψουμε αυτό το κέντρο ερμηνείας σε μουσείο του δικτάτορα, θέλουμε αντίθετα να δημιουργήσουμε ένα κέντρο ερμηνείας που θα μελετά όχι μόνο το καθεστώς, αλλά και την αντίσταση στο καθεστώς», υπογράμμισε επίσης ο αντιδήμαρχος Σάντα Κόμπα Ντάο Λουίς Νούνες, σε δηλώσεις του στο πρακτορείο Λούσα.
Η επιστημονική επιτροπή του κέντρου αποτελείται από τους Μαρσάλ Γκρίλου, Ιρένε Πιμεντέλ, Ζοζέ Μανουέλ Σόμπραλ, Ζοζέ Πέδρο Καστανιέιρα, Λουίς Νούνες, Μαρία Ινάθια Ρεζόλα, Λουίζα Τιάγου ντε Ολιβέιρα και Ρουί Φεϊζό.
Στα εγκαίνια του χώρου, ο ιστορικός Πατσέκου Περέιρα επισήμανε ότι οι περισσότεροι είναι άνθρωποι που «πριν και μετά την 25η Απριλίου, είχαν ρόλο στην υπεράσπιση της ελευθερίας και της δημοκρατίας».