Διαφήμιση

Η Ευρώπη θέλει έτοιμους τους πολίτες για κρίσεις, αλλά πολλοί δεν μπορούν να προετοιμαστούν

Ένας άνδρας παίρνει ένα κουτί βοήθειας της ΕΕ με σκουμπρί σε τοπικό πρόγραμμα διανομής τροφίμων στις Βρυξέλλες, Παρασκευή 14 Οκτ. 2011.
Ένας άνδρας παίρνει ένα κουτί με σκουμπριά από την ευρωπαϊκή βοήθεια σε τοπικό πρόγραμμα διανομής τροφίμων στις Βρυξέλλες, Παρασκευή 14 Οκτ. 2011. -  Πνευματικά Δικαιώματα  AP Photo/Geert Vanden Wijngaert
Πνευματικά Δικαιώματα AP Photo/Geert Vanden Wijngaert
Από Elisabeth Heinz
Δημοσιεύθηκε
Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google
Μοιραστείτε το Close Button

Η ΕΕ προτείνει οι πολίτες να αυτοδιαχειρίζονται τις πρώτες 72 ώρες κρίσης, πρότυπο διεθνώς αναγνωρισμένο, όμως έρευνα Πανεπιστημίου Λετονίας δείχνει ότι μόλις 8% νιώθουν έτοιμοι.

Τρόφιμα, νερό και μετρητά. Τσάντες έτοιμες για άμεση αναχώρηση, γεμάτες με έγγραφα και φάρμακα. Σχέδια εκκένωσης και πρακτικές δεξιότητες, όπως το μαγείρεμα χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και οι πρώτες βοήθειες.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Έτσι προτείνουν στους πολίτες να είναι αυτάρκεις κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης οι νέες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση κρίσεων, όταν κυβερνοεπιθέσεις ή επιθέσεις με drones σαμποτάρουν κρίσιμες υποδομές και φυσικές καταστροφές διακόπτουν τα δίκτυα μεταφορών και επικοινωνιών.

Έτοιμοι για μια κρίση που θα ξεσπάσει σήμερα είναι ελάχιστοι. Ο Δείκτης Ατομικής Ετοιμότητας για Κρίσεις στη Βαλτική του Πανεπιστημίου Λετονίας για το 2026 (Baltic Individual Crisis Preparedness Barometer), που πραγματοποίησε έρευνα σε κατοίκους 10 ευρωπαϊκών πόλεων σε 8 βόρειες και ανατολικές χώρες της ΕΕ (συν την Ισλανδία και τη Νορβηγία), διαπίστωσε ότι μόλις το 8% αισθάνεται αρκετά ή πλήρως προετοιμασμένο. Το 44% σχεδιάζει να βελτιώσει την ετοιμότητά του μέσα στους επόμενους έξι μήνες. 

Η ετοιμότητα σήμερα

Καθοριστική είναι η αυτάρκεια στις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης, καθώς «μειώνει την πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τους επιτρέπει να επικεντρωθούν σε όσους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη», δήλωσε στο Euronews η επίτροπος της ΕΕ για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων Χάντζα Λαχμπίμπ.

Ωστόσο ο Δείκτης Ατομικής Ετοιμότητας για Κρίσεις στη Βαλτική δείχνει ότι τουλάχιστον οι μισοί κάτοικοι σε κάθε πόλη που συμμετείχε στην έρευνα αισθάνονται σήμερα απροετοίμαστοι. Η δρ Ιέβα Μπίρκα, επικεφαλής ερευνήτρια του Δείκτη, δεν εκπλήσσεται. Αυτό που την εκπλήσσει είναι ότι δεν αλλάζει τίποτα.  

«Για την ετοιμότητα δεν έχει γίνει ποτέ περισσότερη συζήτηση: υπάρχουν εθνικά φυλλάδια, κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ και συνεχής κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης. Παρ' όλα αυτά, η πραγματική υλική ετοιμότητα των νοικοκυριών δεν βελτιώνεται», εξήγησε η Μπίρκα.

Στις πόλεις που συμμετείχαν στην έρευνα, μόλις το 31% έχει στο σπίτι αρκετό πόσιμο νερό και το 25% στον χώρο εργασίας για να καλύψει 72 ώρες ή περισσότερο. Το 50% θεωρεί ότι έχει αρκετά μετρητά και το 71% πιστεύει ότι έχει αρκετά τρόφιμα. Αν και το 73% διαθέτει υλικά πρώτων βοηθειών, μόλις το 38% έχει ραδιόφωνο AM/FM με μπαταρίες.

Οι διαφορές μεταξύ των πόλεων αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό το πόσο κοντά αισθάνονται οι άνθρωποι ότι βρίσκεται μια επίθεση, σημείωσε η Μπίρκα. Το Βίλνιους είναι η μόνη πρωτεύουσα όπου οι απροετοίμαστοι αποτελούν μειοψηφία, καθώς το 67% θεωρεί μια επίθεση μείζονα απειλή. Ωστόσο, «το να αισθάνεσαι πιο κοντά στην απειλή δεν σημαίνει ότι έχεις εφοδιαστεί. Ακόμη και στο Βίλνιους, μόνο περίπου ένα τέταρτο των ερωτηθέντων διέθετε νερό για τρεις ημέρες», πρόσθεσε.

Πολλοί δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος

«Η ετοιμότητα δεν χρειάζεται να είναι ακριβή», είπε η Λαχμπίμπ, τονίζοντας ότι απλά βήματα, όπως ισχυρά κοινωνικά δίκτυα και βασικά είδη όπως τρόφιμα, νερό και ένας φακός, μπορούν να κάνουν πραγματικά τη διαφορά.

Ωστόσο πολλοί δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά την ετοιμότητα. Μια τετραμελής οικογένεια χρειάζεται 36 λίτρα νερό για τρεις ημέρες, μη ευπαθή τρόφιμα, ραδιόφωνο με μπαταρίες, υλικά πρώτων βοηθειών, φάρμακα και μετρητά. Αυτά τα βασικά είδη κοστίζουν περίπου 100 έως 150 ευρώ στις πρωτεύουσες της Βαλτικής, ενώ ένα πλήρες κιτ κρίσης με υπνόσακους και σκηνές μπορεί να ξεπερνά τα 300 ευρώ, εξήγησε η Μπίρκα. Αν διακοπεί η θέρμανση, «εκτός κι αν έχεις τζάκι, οι εναλλακτικές είναι γεννήτριες ή φορητοί σταθμοί ηλεκτροδότησης, που κοστίζουν εκατοντάδες ευρώ επιπλέον», πρόσθεσε.

Περίπου το 30% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι χρειάζεται οικονομική βοήθεια για να προετοιμαστεί. «Η στήριξη πρέπει να είναι στοχευμένη και όχι καθολική», είπε η Μπίρκα, προτείνοντας κουπόνια ή έτοιμα κιτ για νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα, που θα διανέμονται μέσω δήμων και κοινωνικών υπηρεσιών.

Σε ερώτηση αν η ΕΕ θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει την ετοιμότητα, η Λαχμπίμπ ανέφερε ότι η Επιτροπή έχει ξεκινήσει «μια συμπεριφορική μελέτη για να κατανοήσει καλύτερα τα επίπεδα ετοιμότητας μεταξύ των ομάδων χαμηλού εισοδήματος». Τα αποτελέσματα αναμένονται το επόμενο έτος.

Όταν η ετοιμότητά σου εξαρτάται από άλλους

Το χρήμα δεν είναι ο μόνος περιορισμός. Έκθεση του 2026 του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (European Disability Forum - EDF), που παραπέμπει σε δεδομένα του ΟΗΕ, διαπιστώνει ότι το 91% των ατόμων με αναπηρία στην Ευρώπη δεν διαθέτει προσωπικό σχέδιο αντιμετώπισης καταστροφών και το 43% δεν μπορεί να απομακρυνθεί χωρίς βοήθεια. Τα προσβάσιμα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης μειώνουν το ποσοστό στο 22%, ωστόσο μόλις το 10% λαμβάνει πληροφορίες κινδύνου σε προσβάσιμες μορφές, όπως μπράιγ ή νοηματική γλώσσα.

Αν και η έρευνα δεν περιλαμβάνει ειδικά δεδομένα για άτομα με αναπηρία ή για όσους βασίζονται σε βοηθητικές συσκευές, η Μπίρκα θεωρεί ότι «είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως για αυτές τις ομάδες η αυτάρκεια εξαρτάται από άλλους ανθρώπους, επομένως οι φροντιστές χρειάζεται να είναι οι ίδιοι προετοιμασμένοι».

Η Επιτροπή καλεί σε συμπεριληπτικές, προσβάσιμες διαδικασίες εκκένωσης, μεταφορές και καταφύγια που ανταποκρίνονται σε διαφορετικές ανάγκες, με τη συμμετοχή ατόμων με αναπηρία στον σχεδιασμό. Οι διασώστες και οι πρώτοι ανταποκρινόμενοι πρέπει να εκπαιδεύονται ώστε να επικοινωνούν αποτελεσματικά, να εντοπίζουν τις ανάγκες και να παρέχουν στοχευμένη υποστήριξη.

Η Μπίρκα θέλει αυτά τα μέτρα να ενσωματωθούν στα εθνικά και δημοτικά σχέδια έκτακτης ανάγκης και όχι ως «προαιρετικό πρόσθετο». Συνιστά προσωπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης και δίκτυα υποστήριξης, εθελοντικά μητρώα ατόμων που χρειάζονται βοήθεια, εφεδρική τροφοδοσία ρεύματος για ιατρικές και βοηθητικές συσκευές, καθώς και προσβάσιμες διαδικασίες εκκένωσης.

Η ετοιμότητα είναι και ψυχολογική

Για άλλους, το ζήτημα είναι ψυχολογικό. Στο Βίλνιους, όπου οι άνθρωποι αισθάνονται την απειλή πιο έντονα, το 42% αναφέρει ότι το βασικό εμπόδιο είναι η ψυχολογική δυσκολία να σκεφτούν το ενδεχόμενο.

«Περισσότερα φυλλάδια δεν θα κλείσουν το χάσμα», είπε η Μπίρκα, υπογραμμίζοντας ότι το να δίνεις απλώς περισσότερες πληροφορίες στους πολίτες για την ετοιμότητα δεν αρκεί για να λυθεί το πρόβλημα. «Οι άνθρωποι θέλουν πιο άμεση διαβεβαίωση από τις κυβερνήσεις ότι υπάρχει σχέδιο, ότι οι κρίσεις θα αντιμετωπιστούν και ότι, αν οι πολίτες κάνουν το δικό τους μέρος στην προετοιμασία, η χώρα, η πολιτική προστασία, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και ο στρατός θα κάνουν το δικό τους», εξήγησε. 

Η πρακτική βοήθεια είναι αυτή που κάνει τη διαφορά. Για την Μπίρκα, αυτό περιλαμβάνει συγκεκριμένα σχέδια δράσης και ευαισθητοποίηση στις ίδιες τις γειτονιές. Οι μορφές επικοινωνίας πρέπει να προσαρμόζονται στο κοινό, από σύντομα βίντεο για τις νεότερες γενιές έως έντυπο υλικό για τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.

Ίδιες οδηγίες, διαφορετικά επίπεδα ετοιμότητας

Οι οδηγίες δεν είναι δεσμευτικές. «Τα κράτη μέλη έχουν συμμετάσχει σε όλη τη διαδικασία», είπε η Λαχμπίμπ, αλλά «η ΕΕ δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι οι πολίτες είναι ‘‘εξίσου προετοιμασμένοι’’. Αυτή είναι ευθύνη κάθε κράτους μέλους».

Αυτό θα μπορούσε να αφήσει τους Ευρωπαίους με άνισα επίπεδα ετοιμότητας και να διευρύνει το υφιστάμενο χάσμα μεταξύ των κρατών μελών. Η Μπίρκα υποστήριξε ότι η συστηματική παρακολούθηση της προόδου μεταξύ των χωρών και διαχρονικά μπορεί να δείξει αν οι εθνικές κυβερνήσεις παίρνουν στα σοβαρά τις συστάσεις της ΕΕ.

Η επικεφαλής ερευνήτρια κάλεσε την ΕΕ να υιοθετήσει κοινούς δείκτες και να διενεργεί τακτικές, συγκρίσιμες έρευνες με σαφείς, μετρήσιμους στόχους, για παράδειγμα την παρακολούθηση του πόσα νοικοκυριά διαθέτουν αρκετό νερό για τρεις ημέρες. «Τα κοινά πρότυπα για τη μέτρηση και την αναφορά θα καθιστούσαν ορατή την πρόοδο και θα δημιουργούσαν μια υγιή πίεση για δράση», είπε η Μπίρκα.

Μετάβαση στις συντομεύσεις προσβασιμότητας
Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google

Σχετικές ειδήσεις

ΕΕ: Οδηγίες για σχέδιο επιβίωσης 72 ωρών σε έκτακτες καταστάσεις

Εσείς είστε προετοιμασμένοι για κατάσταση έκτακτης ανάγκης; Έχετε το κιτ 72 ωρών; Ψηφίστε

Πώς να προετοιμαστείτε για απρόσμενες κρίσεις; Ρωτήστε το Euronews chatbot