Το ποσοστό των ανθρώπων στην ΕΕ που αδυνατούν να διατηρήσουν επαρκώς ζεστά τα σπίτια τους έχει αυξηθεί μετά την ενεργειακή κρίση που πυροδότησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η στέγαση είναι κοινωνικό δικαίωμα, όμως δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίοι αναγκάζονται να ζουν σε κρύα σπίτια.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με την Eurostat, πάνω από 41 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να διατηρούν τις κατοικίες τους επαρκώς ζεστές, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 9,2% του πληθυσμού. Περίπου τα δύο τρίτα όσων βιώνουν «ενεργειακή φτώχεια» ζουν στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ.
Η ζωή σε ένα κρύο σπίτι μπορεί να είναι ψυχικά επώδυνη, αλλά ενέχει και σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική υγεία. Μελέτες δείχνουν ότι τα ψυχρά περιβάλλοντα αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικών επεισοδίων και λοιμώξεων του αναπνευστικού, καθώς και ατυχημάτων λόγω μειωμένης επιδεξιότητας.
Τα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Τα ποσοστά ίσως δεν φαίνονται εντυπωσιακά με την πρώτη ματιά, αλλά όταν μετατραπούν σε αριθμό ανθρώπων που επηρεάζονται, η σοβαρότητα του προβλήματος γίνεται εμφανής.
Χρησιμοποιώντας τα στοιχεία πληθυσμού της 1ης Ιανουαρίου 2024, το Euronews Business υπολόγισε πόσοι άνθρωποι πλήττονται από αυτή τη μορφή φτώχειας.
Στην ΕΕ, το ποσοστό των ατόμων που δεν μπορούν να θερμάνουν το σπίτι τους κυμαίνεται από 2,7% στη Φινλανδία έως 19% στη Βουλγαρία και την Ελλάδα.
Όταν συμπεριλαμβάνονται οι υποψήφιες χώρες της ΕΕ και οι χώρες της ΕΖΕΣ, το εύρος είναι από 0,7% στην Ελβετία έως 33,8% στην Αλβανία. Η Βόρεια Μακεδονία επίσης ξεχωρίζει, με ποσοστό 30,7%.
Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 10% σε Λιθουανία, Ισπανία, Πορτογαλία, Τουρκία, Κύπρο (14,6%), Μαυροβούνιο, Γαλλία και Ρουμανία.
Το ποσοστό των ανθρώπων που δεν μπορούν να διατηρούν τις κατοικίες τους επαρκώς ζεστές είναι κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ στην Ιταλία και τη Γερμανία. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι πλήρως συγκρίσιμο, καθώς τα πιο πρόσφατα στοιχεία του είναι από το 2018, όταν το ποσοστό ήταν 5%.
Τουρκία, Ισπανία και Γαλλία στην κορυφή
Μεταξύ 36 χωρών, η Τουρκία καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό ανθρώπων που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια. Παρότι το ποσοστό έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, 12,9 εκατομμύρια άνθρωποι δεν μπόρεσαν να κρατήσουν τα σπίτια τους ζεστά το 2024.
Στο πρώτο εξάμηνο του 2025, η Τουρκία είχε το δεύτερο φθηνότερο φυσικό αέριο τόσο σε όρους ευρώ όσο και βάσει προτύπων αγοραστικής δύναμης (PPS), σύμφωνα με την Eurostat. Όσον αφορά το ηλεκτρικό ρεύμα, η Τουρκία έχει τις χαμηλότερες τιμές σε ευρώ και τις τρίτες φθηνότερες σε PPS.
Εν κατακλείδι, παρά το χαμηλό κόστος ενέργειας, μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Τουρκίας εξακολουθεί να βιώνει ενεργειακή φτώχεια.
Στην Ισπανία, εν τω μεταξύ, 8,5 εκατομμύρια άνθρωποι δεν μπόρεσαν να κρατήσουν τα σπίτια τους ζεστά, ενώ στη Γαλλία ο αριθμός έφτασε τα 8,1 εκατομμύρια. Το αντίστοιχο μέγεθος είναι 5,3 εκατομμύρια στη Γερμανία και 5,1 εκατομμύρια στην Ιταλία.
Τι προκαλεί την ενεργειακή φτώχεια;
Η ενεργειακή φτώχεια εμφανίζεται όταν ένα νοικοκυριό αναγκάζεται να περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας σε βαθμό που επηρεάζει αρνητικά την υγεία και την ευημερία των κατοίκων του, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Προκαλείται κυρίως από τρεις βασικές αιτίες: υψηλό ποσοστό των δαπανών του νοικοκυριού που κατευθύνονται στην ενέργεια, χαμηλά εισοδήματα και χαμηλή ενεργειακή απόδοση κτιρίων και συσκευών.
«Η κρίση της COVID-19, ακολουθούμενη από την άνοδο των τιμών της ενέργειας και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, επιδείνωσε μια ήδη δύσκολη κατάσταση για πολλούς πολίτες της ΕΕ», ανέφερε η Επιτροπή.
Το ποσοστό των ανθρώπων που δεν μπορούν να θερμάνουν τα σπίτια τους μειώνεται σταδιακά από το 2011 και έφτασε στο χαμηλότερο επίπεδο το 2019 και το 2021, πριν αυξηθεί ξανά. Πέρυσι σημειώθηκε νέα πτώση.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτή η θετική τάση είναι αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων. Οι αξιωματούχοι επισημαίνουν τη μείωση των τιμών λιανικής του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος, την εφαρμογή μέτρων ενεργειακής αποδοτικότητας στα κράτη της ΕΕ, καθώς και την αυξημένη κατανόηση της ενεργειακής φτώχειας και των πληττόμενων πληθυσμών.
Πρόσφατο δημοσίευμα του Euronews Business εξετάζει τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και του φυσικού αερίου σε όλη την Ευρώπη. Παρουσιάζει τις ακριβότερες και τις φθηνότερες χώρες τόσο σε όρους ευρώ όσο και σε PPS.