Το κόστος του κύματος πυρκαγιών στην Ισπανία: έως 3,275 δισ. ευρώ μόνο για κατάσβεση

Με εκατοντάδες πυροσβέστες να παραμένουν ανεπτυγμένοι στη Μαδρίτη, στην Άβιλα και στην Τολέδο για να αντιμετωπίσουν τη χειρότερη δασική πυρκαγιά που έχει καταγραφεί στην ιστορία της Ισπανίας, είναι ακόμη νωρίς για να γνωρίζουμε με ακρίβεια ποιο θα είναι το κόστος που θα αφήσουν οι φλόγες στα δημόσια ταμεία της χώρας φέτος. Ωστόσο, με βάση τα στοιχεία του 2025, ένα πράγμα είναι σαφές: ο λογαριασμός θα είναι ιδιαίτερα υψηλός.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Σύμφωνα με την έκθεση (πηγή στα Ισπανικά) «Grandes incendios forestales» της Greenpeace, που βασίζεται σε δεδομένα της Εθνικής Ένωσης Δασικών Επιχειρήσεων (Asemfo), εκτιμάται ότι πέρυσι η ισπανική κυβέρνηση διέθεσε μεταξύ 3.548 και 6.741 εκατομμυρίων ευρώ για την κατάσβεση πυρκαγιών που, σύμφωνα με τα στοιχεία (πηγή στα Ισπανικά) του Υπουργείου Εσωτερικών, κατέκαψαν περίπου 354.793 εκτάρια σε όλη τη χώρα, σε σύνολο 8.189 καταγεγραμμένων περιστατικών.

Ο υπολογισμός διαφέρει ανάλογα με το αν λαμβάνεται ως αναφορά το εκτιμώμενο κόστος ανά εκτάριο της Δασικής Υπηρεσίας της Ναβάρρας, που ανέρχεται σε 10.000 ευρώ, ή τα στοιχεία της Asemfo, που τοποθετούν το ποσό γύρω στα 19.000 ευρώ ανά εκτάριο. Σε κάθε περίπτωση, αυτές οι εκτιμήσεις αφορούν μόνο το μέσο κόστος των επιχειρήσεων κατάσβεσης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το τελευταίο ενημερωτικό δελτίο (πηγή στα Ισπανικά) του Υπουργείου Οικολογικής Μετάβασης, η δασική έκταση που έχει πληγεί από τις πυρκαγιές στην Ισπανία από τις αρχές του έτους ανέρχεται ήδη σε 172.396 εκτάρια, δηλαδή σχεδόν στο μισό της συνολικής έκτασης που κάηκε στη χώρα το 2025, ο μέχρι στιγμής λογαριασμός θα μπορούσε να κυμανθεί μεταξύ 1.723 και 3.275 εκατομμυρίων ευρώ.

Πρέπει, ωστόσο, να υπενθυμιστεί ότι ο συγκεκριμένος υπολογισμός αφορά αποκλειστικά τις επιχειρήσεις κατάσβεσης. Η αποκατάσταση των τοπίων που έχουν πληγεί από τις φλόγες «συνήθως αποδεικνύεται πιο δαπανηρή από την ίδια την κατάσβεση», σημείωνε η κοσμήτορας του Επίσημου Συλλόγου Δασοτεχνικών Μηχανικών (COITF), Ana Belén Noriega, σε δηλώσεις της στο «Infobae».

Ενδεικτικά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε (πηγή στα Ισπανικά) μέσα στον ίδιο μήνα κατεπείγουσα βοήθεια προς την Ισπανία ύψους 120,55 εκατομμυρίων ευρώ για ζημιές από ξηρασίες, καύσωνες και δασικές πυρκαγιές.

Η σημασία της πρόληψης

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Asemfo, βασισμένες σε στοιχεία του Υπουργείου Οικολογικής Μετάβασης, σημαντικό μέρος των δημόσιων πόρων που διατίθενται για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών κατευθύνεται στις επιχειρήσεις κατάσβεσης και όχι τόσο στην πρόληψη.

«Πιθανότατα θα βρισκόμαστε σε πολύ παρόμοια επίπεδα με τα προηγούμενα χρόνια, γύρω στα 1.200–1.300 εκατομμύρια ευρώ συνολικά, από τα οποία περίπου 400 εκατομμύρια θα πηγαίνουν στην κατάσβεση», εξηγούσε στον ραδιοσταθμό «Ser» ο Miguel Ángel Duralde, πρόεδρος της Asemfo. Δηλαδή, περίπου 800 εκατομμύρια ευρώ είναι αυτά που κατευθύνονται στις δράσεις πρόληψης. Πρέπει να σημειωθεί ότι η κατάρτιση αυτών των υπολογισμών εξαρτάται από τα επίσημα στοιχεία που παρέχουν στο Υπουργείο Οικολογικής Μετάβασης οι αρμόδιες διοικήσεις, επομένως πρόκειται για μια κατά προσέγγιση εκτίμηση.

Ο Duralde, ο οποίος επισημαίνει ότι «οι απώλειες είναι τεράστιες» και υπογραμμίζει ότι «οι δασικές πυρκαγιές σβήνονται τον χειμώνα», τονίζει τη σημασία της αύξησης των κονδυλίων για την πρόληψη. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, για κάθε ευρώ που διατίθεται εξαρχής για την αποτροπή των φλογών εξοικονομούνται περίπου εκατό ευρώ στην κατάσβεση.

«Η αλλαγή του τοπίου που θα έχουμε, η ποιότητα του νερού, η ποσότητα του νερού, η βιοποικιλότητα που χάνουμε, οι πόροι σε ξυλεία, μανιτάρια ή ρετσίνια, το έδαφος που έχει υποβαθμιστεί και θα δυσκολευτεί να αναγεννηθεί και να υποστηρίξει το οικοσύστημα που είχε... η αναλογία θα είναι ένα προς εκατό», κατέληξε.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ειδικός θεωρεί ότι, δεδομένου πως οι δασικές εκτάσεις στην Ισπανία αντιστοιχούν σε λίγο πάνω από τη μισή επιφάνεια της χώρας, θα έπρεπε να επενδύονται περίπου 3.000 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, «όχι για να αγοράζουμε αεροπλάνα (...) αλλά για δασική διαχείριση». «Έτσι θα αρχίζαμε να βλέπουμε σημαντικές αλλαγές, με αντίκτυπο στην εξέλιξη των πυρκαγιών», καταλήγει.

Ο τουρισμός και η γεωργία, οι τομείς που πλήττονται περισσότερο

Οι δασικές πυρκαγιές δεν αφήνουν μόνο βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά έχουν και σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο. Μια μελέτη (πηγή στα Ισπανικά) του 2023, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Environmental Economics and Management, κατέληγε ότι οι περιοχές της νότιας Ευρώπης που πλήττονται από μεγάλες πυρκαγιές μειώνουν τον ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ τους μεταξύ 0,11% και 0,18%. Στα πιο σοβαρά χρόνια, η σωρευτική πτώση μπορεί να φτάσει μεταξύ 3,3% και 4,8%.

Η μελέτη διαπιστώνει επίσης άμεσο αντίκτυπο στην απασχόληση που συνδέεται με τον τουρισμό. Οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τις μεταφορές, τη διαμονή και την εστίαση καταγράφουν μείωση μεταξύ 0,09% και 0,15% στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξής τους, κάτι που ισοδυναμεί με εκτιμώμενη απώλεια μεταξύ 5.700 και 9.600 θέσεων εργασίας ανά σεζόν στο σύνολο της νότιας Ευρώπης.

Δεν προκαλεί, επομένως, έκπληξη ότι το Υπουργείο Εργασίας έχει καταρτίσει πακέτο έκτακτων μέτρων για την προστασία των εργαζομένων που δεν μπορούν να μεταβούν στις εργασίες τους λόγω των δασικών πυρκαγιών. Το σχέδιο προβλέπει ότι το κράτος θα αναλαμβάνει στο σύνολό τους τις μισθολογικές δαπάνες για το συγκεκριμένο διάστημα, συμπεριλαμβανομένων των μισθών και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, με στόχο να μην επωμιστούν εργαζόμενοι και επιχειρήσεις τις οικονομικές συνέπειες της κατάστασης έκτακτης ανάγκης.

Παράλληλα, υπάρχει και η επίπτωση στον αγροτικό τομέα, ο οποίος πλήττεται άμεσα από αυτού του τύπου τις καταστροφές. Τη Δευτέρα, ο υπουργός Εσωτερικών, Fernando Grande-Marlaska, ανέστειλε τις εργασίες συγκομιδής που συνεπάγονται τη χρήση βαρέων μηχανημάτων στην Περιφέρεια της Μαδρίτης και στις επαρχίες Άβιλα και Τολέδο, για όσο διάστημα διαρκεί η κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των δασικών πυρκαγιών.

Επιπλέον, εξαιτίας των φλογών, χιλιάδες ζώα κτηνοτροφίας έχουν πεθάνει ή έχουν αποκοπεί και δεν έχουν πρόσβαση σε νερό και τροφή στο κέντρο της Ιβηρικής Χερσονήσου. Σε αυτό το πλαίσιο, η Περιφέρεια της Μαδρίτης ενέκρινε τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης σε όσες εκμεταλλεύσεις έχουν πληγεί από την πυρκαγιά στη δυτική ορεινή ζώνη της περιοχής.