Πάνω από 50 μεγάλες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο άνθρακα τέθηκαν σε λειτουργία το 2025, από λιγότερες από 20 ετησίως την προηγούμενη δεκαετία.
Παρότι η Κίνα επιτάχυνε θεαματικά την ανάπτυξη της ηλιακής και αιολικής ενέργειας το 2025, ο ασιατικός γίγαντας έθεσε σε λειτουργία πολύ περισσότερους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, προκαλώντας ανησυχία για το κατά πόσο ο μεγαλύτερος ρυπαντής του πλανήτη θα μειώσει επαρκώς τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ώστε να περιοριστεί η κλιματική αλλαγή.
Περισσότερες από 50 μεγάλες μονάδες άνθρακα – επιμέρους συγκροτήματα λέβητα και τουρμπίνας με ισχύ παραγωγής 1 γιγαβάτ ή περισσότερο – τέθηκαν σε λειτουργία το 2025, έναντι λιγότερων από 20 ετησίως την προηγούμενη δεκαετία, σύμφωνα με ερευνητική έκθεση που δημοσιοποιήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου. Ανάλογα με την κατανάλωση, 1 γιγαβάτ μπορεί να ηλεκτροδοτήσει από μερικές εκατοντάδες χιλιάδες έως και πάνω από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά.
Συνολικά, η Κίνα πρόσθεσε στο δίκτυο 78 γιγαβάτ νέας ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος από άνθρακα, μια απότομη αύξηση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, σύμφωνα με την κοινή έκθεση του Centre for Research on Energy and Clean Air, που μελετά την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις επιπτώσεις της, και της οργάνωσης Global Energy Monitor, η οποία αναπτύσσει βάσεις δεδομένων για την παρακολούθηση των ενεργειακών τάσεων.
«Η κλίμακα της επέκτασης είναι συγκλονιστική», δηλώνει η συν-συγγραφέας της έκθεσης Κριστίν Σίαρερ, από την Global Energy Monitor. «Μόνο το 2025, η Κίνα έθεσε σε λειτουργία περισσότερη νέα δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα απ’ ό,τι η Ινδία σε ολόκληρη την τελευταία δεκαετία».
Την ίδια στιγμή, ακόμη μεγαλύτερες προσθήκες αιολικής και ηλιακής ισχύος μείωσαν ελαφρά το μερίδιο του άνθρακα στη συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πέρυσι. Η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα υποχώρησε περίπου 1%, καθώς η ανάπτυξη των καθαρότερων πηγών ενέργειας κάλυψε όλη την αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού πέρυσι.
Η Κίνα πρόσθεσε 315 γιγαβάτ ηλιακής ισχύος και 119 γιγαβάτ αιολικής ενέργειας το 2025, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Κρατικής Διοίκησης Ενέργειας.
Οι διακοπές ρεύματος το 2021-22 πυροδότησαν την έκρηξη κατασκευής μονάδων άνθρακα στην Κίνα
Η εκρηκτική ανάπτυξη της αιολικής και ηλιακής ενέργειας γεννά το ερώτημα: γιατί η Κίνα εξακολουθεί να χτίζει εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και, σύμφωνα με τις περισσότερες αναλύσεις, πολύ περισσότερα απ’ όσα χρειάζεται πραγματικά;
Η απάντηση είναι περίπλοκη.
Η Κίνα βρίσκεται σε νωρίτερο στάδιο ανάπτυξης σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Ευρώπη, συνεπώς χρειάζεται περισσότερη ενέργεια για να συνεχίσει να αναπτύσσεται. Καθώς ολοένα περισσότεροι από τα 1,4 δισ. κατοίκους της χώρας περνούν στη μεσαία τάξη, περισσότεροι θα μπορούν να αγοράσουν κλιματιστικά και πλυντήρια.
Η ηλεκτρική ενέργεια είναι απαραίτητη για να συνεχίσουν να λειτουργούν στο φουλ τα κινεζικά εργοστάσια και για να καλυφθούν οι υψηλές ενεργειακές ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης, τομέας-προτεραιότητα για την κυβέρνηση, η οποία επιδιώκει να καταστήσει τη χώρα ηγετική δύναμη στην τεχνολογία.
Ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας σε τμήματα της Κίνας το 2021 και το 2022 ενίσχυσαν τις διαχρονικές ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια. Ορισμένα εργοστάσια ανέστειλαν προσωρινά την παραγωγή και μία πόλη επέβαλε εκ περιτροπής διακοπές ρεύματος.
Η απάντηση της κυβέρνησης ήταν να δώσει σήμα ότι επιθυμεί την κατασκευή περισσότερων μονάδων άνθρακα, γεγονός που προκάλεσε έκρηξη αιτήσεων και αδειοδοτήσεων για νέα εργοστάσια.
Αυτή η έξαρση της περιόδου 2022-23 οδήγησε στη μεγάλη αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος πέρυσι, καθώς οι νέες μονάδες συνδέθηκαν στο δίκτυο, εξηγεί η Τσι Τσιν, αναλύτρια στο Centre for Research on Energy and Clean Air και μία ακόμη εκ των συγγραφέων της έκθεσης. «Από τη στιγμή που εκδίδονται οι άδειες, τα έργα είναι δύσκολο να ανατραπούν», σημειώνει.
Σύμφωνα με την έκθεση, πέρυσι ξεκίνησε η κατασκευή μονάδων άνθρακα συνολικής ισχύος 83 γιγαβάτ, γεγονός που υποδηλώνει ότι φέτος μπορεί να προστεθεί στο δίκτυο πολύ μεγάλη νέα δυναμικότητα.
Η υπερβάλλουσα ισχύς από άνθρακα μπορεί να επιβραδύνει τη μετάβαση σε αιολική και ηλιακή ενέργεια
Η θέση της κυβέρνησης είναι ότι ο άνθρακας προσφέρει μια σταθερή εφεδρεία για πηγές όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, οι οποίες επηρεάζονται από τις καιρικές συνθήκες και την ώρα της ημέρας. Οι ελλείψεις του 2022 οφείλονταν εν μέρει στην ξηρασία που έπληξε την υδροηλεκτρική παραγωγή, μία από τις βασικές πηγές ενέργειας στη δυτική Κίνα.
Ο άνθρακας θα πρέπει «να διαδραματίσει σημαντικό υποστηρικτικό και εξισορροπητικό ρόλο» για τα επόμενα χρόνια, ανέφερε στην περσινή της οδηγία για τον καθαρισμό και τη βελτίωση της αποδοτικότητας των μονάδων άνθρακα η Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων, το βασικό όργανο οικονομικού σχεδιασμού της χώρας.
Η Κινεζική Ένωση Μεταφοράς και Διανομής Άνθρακα, επαγγελματικός φορέας του κλάδου, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα θα παραμείνει αναγκαία για τη σταθερότητα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη κι αν σταδιακά υποκαθίσταται από άλλες πηγές.
Ο κίνδυνος από την κατασκευή τόσο μεγάλης ισχύος από μονάδες άνθρακα είναι ότι μπορεί να καθυστερήσει η μετάβαση σε καθαρότερες πηγές ενέργειας, προειδοποιεί η Τσιν. Οι πολιτικές και οικονομικές πιέσεις θα κρατούν τα εργοστάσια σε λειτουργία, αφήνοντας λιγότερο χώρο για άλλες πηγές ηλεκτροπαραγωγής, προσθέτει.
Η έκθεση καλεί την Κίνα να επιταχύνει την απόσυρση των παλαιών και αναποτελεσματικών μονάδων άνθρακα και να δεσμευθεί, στο επόμενο πενταετές σχέδιό της που θα εγκριθεί τον Μάρτιο, ότι οι εκπομπές του ηλεκτροπαραγωγικού τομέα δεν θα αυξηθούν την περίοδο 2025-2030.
«Το αν η επέκταση της ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα στην Κίνα θα μεταφραστεί τελικά σε υψηλότερες εκπομπές θα εξαρτηθεί από... το κατά πόσο ο ρόλος του άνθρακα θα περιοριστεί πραγματικά στην εφεδρεία και την υποστήριξη και όχι στην κάλυψη του βασικού φορτίου», σημειώνει η Τσιν.