Το ανάγνωσμα για ευχαρίστηση δεν είναι απλώς απολαυστικό: νέα έρευνα δείχνει ότι ενισχύει την υγεία του εγκεφάλου και μειώνει τον κίνδυνο άνοιας.
Είτε διαβάζετε ένα κλασικό αγγλικό μυθιστόρημα σε χαρτί είτε το πιο πρόσφατο «romantasy» στο ηλεκτρονικό σας βιβλίο, όλα δείχνουν ότι, ό,τι κι αν διαβάζουμε και με όποιον τρόπο, το να διαβάζουμε για ευχαρίστηση μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για την υγεία μας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα επισκόπηση ερευνών από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Cambridge έδειξε ότι, σε πολλές διαφορετικές μελέτες, το διάβασμα συνδέεται με καλύτερη συγκέντρωση και μνήμη, λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας και πιο υγιεινό τρόπο ζωής.
«Το διάβασμα είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να υποστηρίξουμε την υγεία του εγκεφάλου μας, να αναπτύξουμε σημαντικές γνωστικές δεξιότητες και να ενισχύσουμε την ευημερία μας», δήλωσε η Barbara Sahakian, καθηγήτρια στο Cambridge και υπεύθυνη συγγραφέας της επισκόπησης.
«Πρέπει να το ενθαρρύνουμε από πολύ μικρή ηλικία, δεδομένων των ολοένα περισσότερων ενδείξεων για τα οφέλη του, ιδιαίτερα για τα παιδιά· στην πραγματικότητα, όμως, δεν είναι ποτέ αργά να ξεκινήσει κανείς, και μπορεί να προσφέρει οφέλη σε όλη τη διάρκεια της ζωής και μέχρι τα γηρατειά.»
Παρά τα ολοένα περισσότερα στοιχεία για τα οφέλη της ανάγνωσης στους νέους, τα ποσοστά ανάγνωσης μεταξύ παιδιών και μαθητών σε ολόκληρη την Ευρώπη παρουσιάζουν γενική πτώση.
Η τελευταία PISA 2025 (πηγή στα Αγγλικά)έκθεση, που αξιολογεί τις γνώσεις και δεξιότητες 15χρονων μαθητών στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, δείχνει παγκόσμια υποχώρηση στις επιδόσεις ανάγνωσης. Οι ερευνητές του ΟΟΣΑ συνδέουν αυτή τη γενικότερη επιδείνωση με παράγοντες όπως η μείωση της ανάγνωσης για ψυχαγωγία και η αυξανόμενη ψηφιακή διάσπαση προσοχής.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια πρόσφατη έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) του National Literacy Trust (NLT) έδειξε ότι, μεταξύ των παιδιών και νέων 8–18 ετών, μόλις το 36% δήλωσε πως απολαμβάνει το διάβασμα στον ελεύθερο χρόνο του, ποσοστό μειωμένο από 58,6% το 2016.
«Δεδομένου πόσο ωφέλιμο είναι το διάβασμα για ευχαρίστηση σε μικρή ηλικία, οφείλουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να φέρουμε τα παιδιά και τους νέους σε επαφή με την ανάγνωση», δήλωσε η Christelle Langley, συν-συγγραφέας της επισκόπησης.
Πρόσθεσε ότι είναι σημαντικό να βρούμε κάτι για το οποίο θα θέλουν πραγματικά να διαβάσουν – μπορεί να είναι μια τηλεοπτική εκπομπή ή ένα παιχνίδι – και να το αξιοποιήσουμε ως «πόρτα εισόδου» στο διάβασμα.
«Τα κόμικς και τα graphic novels μπορούν επίσης να αποτελέσουν χρήσιμη εισαγωγή, καθώς συχνά θεωρούνται λιγότερο τρομακτικά, ίσως και λιγότερο βαρετά, από τα κλασικά μυθιστορήματα.»
Οφέλη για όλες τις ηλικίες
Τα οφέλη όμως δεν σταματούν όταν τα παιδιά μεγαλώσουν. Οι ερευνητές εντόπισαν πολλές έρευνες που υποδεικνύουν ευρύ φάσμα ωφελειών για τους ενήλικες, όπως μειωμένο άγχος, καλύτερη χαλάρωση και πιο ανεκτική στάση απέναντι σε διαφορετικές απόψεις.
Το διάβασμα είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για τα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα, σημειώνουν οι συγγραφείς. Οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες που διεγείρουν τον εγκέφαλο συνδέονται με βραδύτερη γνωστική έκπτωση και μειωμένο κίνδυνο άνοιας σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
Τα οφέλη είναι ακόμη μεγαλύτερα όταν οι άνθρωποι συμμετέχουν σε ομάδες ανάγνωσης ή λέσχες βιβλίου.
«Μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο απομονωμένοι και πιο συνδεδεμένοι με τους άλλους, κάτι που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο άνοιας», δήλωσε η Sahakian.
«Παρότι αυτές οι λέσχες μπορούν να είναι διασκεδαστικές και ωφέλιμες σε οποιαδήποτε ηλικία, είναι ιδανικές για μεγαλύτερους ανθρώπους που ίσως δεν είναι τόσο κινητικοί – μπορεί να μην μπορούν να συμμετάσχουν σε μια ομάδα άσκησης ή ποδηλάτου, αλλά μια ομάδα ανάγνωσης είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να απολαύσουν.»
Δυνατότητες για μελλοντικές παρεμβάσεις
Καθώς οι ψυχικές διαταραχές αυξάνονται σε όλο τον κόσμο, οι ερευνητές εστιάζουν ολοένα περισσότερο στους παράγοντες του τρόπου ζωής που μπορεί να συμβάλλουν σε αυτή την άνοδο και στους τρόπους αντιμετώπισής τους.
Το διάβασμα εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία ως «προσιτός και χαμηλού κόστους προστατευτικός παράγοντας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής», όπως αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Επισημαίνουν ότι οι ακριβείς εγκεφαλικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων το διάβασμα παράγει αυτά τα θετικά αποτελέσματα δεν έχουν ακόμη κατανοηθεί πλήρως και απαιτείται περαιτέρω έρευνα.
Ωστόσο, η επισκόπηση δείχνει ότι οι παρεμβάσεις που βασίζονται στην ανάγνωση μπορούν να λειτουργήσουν ως πρακτική στρατηγική για την υποστήριξη της υγείας του εγκεφάλου, της γνωστικής ανάπτυξης και της ευημερίας.
«Οι πολιτικές που ενθαρρύνουν την ανάπτυξη αναγνωστικών συνηθειών από νωρίς, μέσω σχολείων, βιβλιοθηκών, λεσχών βιβλίου και κοινοτικών πρωτοβουλιών, μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό ορισμένων από τις αρνητικές επιπτώσεις της φτώχειας στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και στις μαθησιακές διαδρομές, προσφέροντας μακροπρόθεσμα ακαδημαϊκά και αναπτυξιακά οφέλη», σημειώνουν.