Η άποψη των ευρωπαίων σύμφωνα με έρευνα
Σε έναν κόσμο όλο και πιο κυριαρχούμενο από συγκρούσεις και εντάσεις, η διεθνής βοήθεια φαίνεται να είναι από τα πρώτα θύματα.
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες χώρες μειώνουν ή περιορίζουν τον προϋπολογισμό τους για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Με ορισμένες εξαιρέσεις, οι περικοπές ήταν ιδιαίτερα σημαντικές στις ΗΠΑ (-56% από το 2023 έως το 2025), στον Καναδά (-25%) και σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) εκτιμά ότι οι πόροι για διεθνή βοήθεια θα μειωθούν μεταξύ 9% και 17% το 2025. Η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Ιταλία είναι μεταξύ των χωρών που, είτε σε σχέση με το ΑΕΠ είτε σε απόλυτους αριθμούς, έχουν περιορίσει τις δεσμεύσεις τους. Αντίθετα, η Ισπανία ακολουθεί διαφορετική πορεία, αν και η συνεισφορά της – 0,25% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος – απέχει πολύ από τον στόχο του ΟΗΕ για 0,7%.
Η κοινή γνώμη στην Ευρώπη
Είναι οι Ευρωπαίοι υπέρ της διεθνούς βοήθειας; Όχι ακριβώς.
Έρευνα της μη κερδοσκοπικής πρωτοβουλίας More in Common σε 10.000 Ευρωπαίους δείχνει ότι τουλάχιστον οι μισοί από τους ερωτηθέντες στην Ιρλανδία (55%), την Ισπανία (54%) και τη Δανία (50%) θεωρούν ότι η διεθνής βοήθεια ενισχύει την παγκόσμια επιρροή της ΕΕ. Η υποστήριξη είναι πολύ χαμηλότερη στη Γαλλία (35%) και τη Γερμανία (36%).
Από την καταπολέμηση της τρομοκρατίας μέχρι την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών
Η σκεπτικιστική στάση μειώνεται όταν η βοήθεια παρουσιαστεί ως εργαλείο ενίσχυσης της επιρροής και της ασφάλειας της Ευρώπης – από την προστασία των συνόρων έως τη διαχείριση της μετανάστευσης με ασφάλεια.
Στην πραγματικότητα, η πλειονότητα στη Γαλλία (75%), τη Δανία (80%) και τη Γερμανία (71%) θεωρεί ότι η βοήθεια της ΕΕ θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα σε προγράμματα ασφαλείας και καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Αντίθετα, οι Ισπανοί προτιμούν την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών (79%), ενώ οι Ιρλανδοί θεωρούν κορυφαία προτεραιότητα την πρόσβαση σε καθαρό νερό και συστήματα υγιεινής.
Η πλειονότητα των Ευρωπαίων που συμμετείχαν στην έρευνα θεωρεί ότι η διεθνής βοήθεια αξίζει τον κόπο, εφόσον ενισχύει την ασφάλεια της Ευρώπης. Ωστόσο, οι Γερμανοί και οι Γάλλοι εμφανίζονται πιο σκεπτικιστές, καθώς περίπου ένας στους τέσσερις διαφωνεί.
«Η αναπτυξιακή βοήθεια δεν αποτελεί προτεραιότητα για τους περισσότερους ψηφοφόρους στην Ευρώπη, αλλά έχουν σαφή ένστικτα και προτεραιότητες», σημειώνει ο Conleth Burn, επικεφαλής ερευνητής του More in Common. «Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι η χαμηλή εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων στην ικανότητα της ΕΕ να διαχειριστεί το σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον – πολλοί αμφισβητούν συνολικά την επιρροή της Ευρώπης, οπότε δεν προκαλεί έκπληξη ότι κάποιοι θεωρούν πως η βοήθεια δεν κάνει μεγάλη διαφορά».
Κάνει η αύξηση της βοήθειας της ΕΕ τη διαφορά;
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για βοήθεια ανέρχεται σε περίπου 4 ευρώ ανά πολίτη ετησίως. Η Ένωση είναι ένας από τους μεγαλύτερους δωρητές στον κόσμο και ο προϋπολογισμός της έχει αυξηθεί σταθερά, φτάνοντας τα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025.
Οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας εκτιμούν ότι το συνολικό ποσό φτάνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ εάν ληφθούν υπόψη και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης. Ωστόσο, αναλυτές της κοινωνίας των πολιτών επισημαίνουν ότι, παρά τις ενισχύσεις της ΕΕ, η συνολική βοήθεια από τους θεσμούς της ΕΕ δεν αντισταθμίζει τις περικοπές των μεμονωμένων κρατών-μελών. Σύμφωνα με την Concord, μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία ΜΚΟ που δραστηριοποιείται στη διεθνή συνεργασία, μεταξύ 2023 και 2024 υπήρξε μείωση 8,6% σε πραγματικούς όρους από τα κράτη-μέλη.
Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι δωρητές;
Σε επίπεδο ΟΟΣΑ, οι ΗΠΑ ξεχωρίζουν ως ο μεγαλύτερος καθαρός συνεισφέρων στην επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια, με σχεδόν 56 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024 (65,5 δισεκατομμύρια δολάρια), ακολουθούμενες από τη Γερμανία με περίπου 28 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ωστόσο, με βάση το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (GNI) των χωρών, οι πιο γενναιόδωροι δωρητές είναι η Νορβηγία και το Λουξεμβούργο, με περίπου 1%, ακολουθούμενες από τη Σουηδία (0,79%), τη Δανία (0,72%) και τη Γερμανία (0,68%), ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέφεραν 0,23%. Την τελευταία θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών στον πίνακα του ΟΟΣΑ καταλαμβάνουν η Τσεχία (0,16%), η Ελλάδα (0,15%) και η Ουγγαρία (0,09%).