Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάζεται ως πακέτο στήριξης αγροτών υπό πίεση, δεν προσφέρει άμεση ανακούφιση στους καταναλωτές
Το νέο, ευρείας κλίμακας σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα λιπάσματα επιχειρεί να μειώσει τις τιμές των τροφίμων στην Ευρώπη από τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίση. Οι ηγέτες στις Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι οι ασταθείς αγορές λιπασμάτων τροφοδοτούν άμεσα υψηλότερους λογαριασμούς στο σούπερ μάρκετ σε ολόκληρη την Ε.Ε.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται η προσπάθεια να σπάσει η αλυσίδα που συνδέει τις τιμές του φυσικού αερίου, τις ελλείψεις λιπασμάτων και τους αυξανόμενους λογαριασμούς στο σούπερ μάρκετ, μια αλυσίδα που πυροδοτήθηκε από τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας καίριας θαλάσσιας οδού από όπου διέρχεται το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων και το 20% των προμηθειών φυσικού αερίου.
Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι το διατροφικό σύστημα της Ευρώπης έχει καταστεί επικίνδυνα εκτεθειμένο στις τιμές των ορυκτών καυσίμων, επειδή η παραγωγή λιπασμάτων – ιδίως των αζωτούχων – εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το φυσικό αέριο. Την ίδια ώρα, οι τιμές των λιπασμάτων για τους αγρότες της Ε.Ε. παραμένουν πολύ πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα, μετά από μια ακόμη απότομη αύξηση στις αρχές του 2026.
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι εμπορικοί περιορισμοί και η κρίση στη Μέση Ανατολή αναφέρονται ως παράγοντες της μεταβλητότητας στην αγορά λιπασμάτων.
Ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής επέμεινε στις 18 Μαΐου ότι η διαθεσιμότητα τροφίμων δεν απειλείται προς το παρόν, σημειώνοντας ότι οι αγρότες είχαν ήδη προμηθευτεί λιπάσματα. Oμως η τελευταία πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα θα παραμείνει λίγο πάνω από τον στόχο του 2% έως τα τέλη του 2026.
Αξιωματούχοι της Ε.Ε. προειδοποίησαν ότι οι καλές σοδειές θα εξαρτηθούν από τα καιρικά φαινόμενα και το κλίμα και ότι το πραγματικό χρονοδιάγραμμα για να αρχίσουν οι καταναλωτές να βλέπουν άνοδο στις τιμές των τροφίμων, μπορεί να είναι μέσα στους επόμενους 6 έως 12 μήνες.
Παρόμοια πρόβλεψη διατύπωσε και η ολλανδική τράπεζα Rabobank, η οποία εκτίμησε ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα θα γίνει αισθητός στις ευρωπαϊκές τσέπες μέχρι τα Χριστούγεννα.
Ενίσχυση της παραγωγής λιπασμάτων στην Ε.Ε.
Επικαλούμενη τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέδεσε ρητά την άνοδο του κόστους των γεωργικών εισροών με την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και πρώτες ύλες για λιπάσματα.
Επειδή η παραγωγή λιπασμάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο, οι βιομηχανίες πλήττονται από τις επιπτώσεις του πολέμου, ενώ η μεταβλητότητα στις τιμές των ορυκτών καυσίμων έχει αποκαλύψει μια δομική αδυναμία της αγροδιατροφικής οικονομίας της Ευρώπης.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες ώστε «να παράγουμε περισσότερα και να εξαρτόμαστε λιγότερο» από άλλους για τα θρεπτικά στοιχεία που στηρίζουν τη γεωργία της Ένωσης».
Οι Βρυξέλλες σκοπεύουν να κινητοποιήσουν πόρους του προϋπολογισμού της Ε.Ε. για να στηρίξουν τους αγρότες που αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος λιπασμάτων πριν από την επόμενη σπορά, ενθαρρύνοντας παράλληλα την εγχώρια παραγωγή λιπασμάτων και εναλλακτικές λύσεις όπως τα βιολογικής προέλευσης και ανακυκλωμένα θρεπτικά συστατικά.
Η Κομισιόν θα εξετάσει επίσης μέτρα για δημιουργία αποθεμάτων, μηχανισμούς κοινής προμήθειας και αυστηρότερη παρακολούθηση των τιμών των λιπασμάτων.
Στο πλαίσιο του σχεδίου της Ε.Ε., οι αγρότες αναμένεται να επωφεληθούν από έκτακτα ταμεία και προκαταβολές, υπό την προϋπόθεση ότι θα στραφούν σε πιο βιώσιμες πρακτικές, όπως η μείωση της χρήσης συνθετικών λιπασμάτων και η υιοθέτηση βιο-λιπασμάτων.
Ωστόσο, ο γεωργικός κόσμος εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την έλλειψη της τόσο αναγκαίας χρηματοδότησης στο σχέδιο.
Ο Πέτερ Μίνεντορπ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Νέων Αγροτών (CEJA), δήλωσε ότι οι νέοι αγρότες είναι «έτοιμοι να συμβάλουν» στην ανθεκτικότητα της γεωργίας της Ένωσης, προειδοποιώντας όμως ότι ο κλάδος δεν μπορεί να συνεχίσει «να σηκώνει μόνος του το βάρος των αυξανόμενων εισροών, των γεωπολιτικών σοκ και των επενδυτικών απαιτήσεων».
«Η διάγνωση γίνεται ολοένα και πιο σαφής. Αυτό που περιμένουν οι αγρότες είναι συγκεκριμένα εργαλεία, συγκεκριμένη χρηματοδότηση και συγκεκριμένα αποτελέσματα», δήλωσε ο Μίνεντορπ.
Η βιομηχανική ένωση Copa Cogeca χαρακτήρισε το σχέδιο της Επιτροπής «βαθιά απογοητευτικό», εκφράζοντας τη λύπη της για την απουσία μιας «πραγματικής απάντησης» στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αγρότες.
«Αν τις επόμενες εβδομάδες και μήνες, οι τιμές για τις βασικές κατηγορίες λιπασμάτων παραμείνουν στα σημερινά τους επίπεδα, η αγροτική κρίση θα μετατραπεί γρήγορα σε πληθωρισμό τροφίμων για τους Ευρωπαίους καταναλωτές και σε επισιτιστική κρίση σε παγκόσμια κλίμακα», αναφέρει η ανακοίνωση της Copa Cogeca.
Οικονομική ανάσα για τους αγρότες
Ο επίτροπος Γεωργίας Χάνσεν ανέφερε ότι απομένουν 200 εκατ. ευρώ στο αποθεματικό κρίσης του κυρίου γεωργικού ταμείου της Ένωσης και εξέφρασε την πρόθεση «τουλάχιστον να διπλασιαστεί αυτό το ποσό» για τη στήριξη των αγροτών.
Η Κομισιόν θα παράσχει στοχευμένη «έκτακτη στήριξη» στους πληγέντες αγρότες, δήλωσε ο Χάνσεν σε δημοσιογράφους, ενώ πρόσθετα κονδύλια θα κινητοποιηθούν μέσω του προϋπολογισμού της Ε.Ε. «για την ενίσχυση της γεωργικής έρευνας».
Διευκρίνισε ωστόσο ότι το ακριβές ποσό βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση, εν αναμονή των συνομιλιών μεταξύ των δύο συννομοθετών της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
«Στόχος είναι να υπάρξει ένα συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο πριν από το καλοκαίρι, όταν οι αγρότες πρέπει να αποφασίσουν ποια καλλιέργεια θα σπείρουν για την επόμενη σεζόν», δήλωσε ο Χάνσεν.