Η προσέγγιση του Κρίστοφερ Νόλαν δείχνει μια προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα στον σεβασμό προς ένα από τα θεμέλια της δυτικής λογοτεχνίας και στην ανάγκη δημιουργίας μιας κινηματογραφικής αφήγησης που να απευθύνεται στο σύγχρονο κοινό
Η κινηματογραφική εκδοχή της «Οδύσσειας» του Ομήρου αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για κάθε σκηνοθέτη, λόγω της κλίμακας και της πολυπλοκότητας του αρχαίου έπους. Ο Κρίστοφερ Νόλαν, ωστόσο, επιχειρεί να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη την ιστορία του Οδυσσέα, συμπυκνώνοντας τα 24 βιβλία του ομηρικού έργου σε μια ταινία διάρκειας σχεδόν τριών ωρών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με ανάλυση της βρετανικής εφημερίδας The Telegraph, ο Νόλαν παραμένει πιστός σε αρκετά από τα βασικά στοιχεία του έπους, αλλά παράλληλα προχωρά σε σημαντικές αλλαγές, προκειμένου να προσαρμόσει την ιστορία στις ανάγκες του σύγχρονου κινηματογράφου.
Η ταινία ακολουθεί τον Οδυσσέα (Ματ Ντέιμον), ο οποίος μετά τον Τρωικό Πόλεμο προσπαθεί να επιστρέψει στην Ιθάκη, ένα ταξίδι που στον Όμηρο διαρκεί δέκα χρόνια και σημαδεύεται από συνεχείς δοκιμασίες, απώλειες και παρεκκλίσεις από την πορεία του.
Η φιλοξενία, η Πηνελόπη και οι θεοί
Ένα από τα στοιχεία που ο Νόλαν αναδεικνύει είναι η αρχαιοελληνική έννοια της ξενίας, της ιερής υποχρέωσης φιλοξενίας προς τους ξένους, η οποία συνδέεται με τον Δία. Η παραβίασή της αποτελεί βασικό μοτίβο στην «Οδύσσεια», κυρίως μέσα από τους μνηστήρες της Πηνελόπης που καταλαμβάνουν το παλάτι της Ιθάκης, κατασπαταλώντας την περιουσία του Οδυσσέα.
Η Πηνελόπη (Αν Χάθαγουεϊ) και οι 108 μνηστήρες αποτελούν επίσης κεντρικά στοιχεία που διατηρούνται από το ομηρικό κείμενο. Όπως και στο έπος, η σύζυγος του Οδυσσέα αρνείται να αποδεχθεί τον θάνατό του και καθυστερεί την επιλογή νέου συζύγου υφαίνοντας και κάθε βράδυ ξηλώνοντας ένα σάβανο.
Ο Νόλαν κρατά επίσης τους σημαντικούς θεούς της ιστορίας: την Αθηνά, προστάτιδα και οδηγό του Οδυσσέα, τον Ποσειδώνα, που αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για το ταξίδι της επιστροφής, και τον Δία, ο οποίος λειτουργεί ως ανώτατος κριτής των θεϊκών συγκρούσεων.
Οι αλλαγές στο έπος
Όπως σημειώνει ο The Telegraph, ο σκηνοθέτης έχει αφαιρέσει ή αλλάξει ορισμένα επεισόδια. Στην περιπέτεια με τον Κύκλωπα Πολύφημο, για παράδειγμα, απουσιάζει το γνωστό τέχνασμα του Οδυσσέα με το όνομα «Κανένας», ενώ ο διάλογος ανάμεσα στον ήρωα και το τέρας περιορίζεται σημαντικά.
Μια ακόμη μεγάλη διαφοροποίηση αφορά τους Λαιστρυγόνες, τους γίγαντες ανθρωποφάγους του Ομήρου, οι οποίοι στην ταινία παρουσιάζονται διαφορετικά, ως πολεμιστές με πανοπλίες.
Ο Νόλαν αλλάζει επίσης την ιστορία της Καλυψούς, συγχωνεύοντας το επεισόδιο της νύμφης με εκείνο των Λωτοφάγων. Στην ταινία, η Καλυψώ (Σαρλίζ Θερόν) κάνει τον Οδυσσέα να ξεχάσει το παρελθόν του μέσω ενός φυτού που προκαλεί απώλεια μνήμης, δημιουργώντας μια διαφορετική προσέγγιση στο θέμα της νοσταλγίας και της επιθυμίας για επιστροφή στην πατρίδα.
Νέοι χαρακτήρες και «διαφορετικός Οδυσσέας»
Ο σκηνοθέτης προσθέτει επίσης στοιχεία από άλλες αρχαίες παραδόσεις, όπως τον χαρακτήρα του Σίνωνα, που προέρχεται από την «Αινειάδα» του Βιργιλίου και όχι από την «Οδύσσεια» του Ομήρου.
Παράλληλα, ο Νόλαν παρουσιάζει έναν πιο εσωτερικό και προβληματισμένο Οδυσσέα, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις τύψεις του για τη βία του Τρωικού Πολέμου και στις ψυχολογικές συνέπειες των μαχών.
Αυτό αποτελεί σημαντική διαφοροποίηση από τον Όμηρο, όπου η επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη κορυφώνεται με μια ιδιαίτερα βίαιη εκδίκηση εναντίον των μνηστήρων. Η ταινία επιλέγει μια πιο σύγχρονη οπτική, παρουσιάζοντας τον ήρωα ως έναν άνθρωπο που αναζητά τη λύτρωση και όχι μόνο την αποκατάσταση της εξουσίας του.
Η προσέγγιση του Κρίστοφερ Νόλαν δείχνει, σύμφωνα με τον The Telegraph, μια προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα στον σεβασμό προς ένα από τα θεμέλια της δυτικής λογοτεχνίας και στην ανάγκη δημιουργίας μιας κινηματογραφικής αφήγησης που να απευθύνεται στο σύγχρονο κοινό.