Η Πορτογαλία απελευθερώνει στείρα κουνούπια για να περιορίσει χωροκατακτητικό είδος. Η αύξηση δάγκειου και η ζέστη ωθούν την Ευρώπη να αλλάξει την προετοιμασία για τροπικές ασθένειες.
Τον Σεπτέμβριο, 30.000 κουνούπια απελευθέρωσε η Πορτογαλία στη Λισαβόνα. Όμως δεν επρόκειτο για συνηθισμένα έντομα. Τα ειδικά επεξεργασμένα αρσενικά κουνούπια είχαν αποστειρωθεί μέσω ακτινοβόλησης, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούσαν να ζευγαρώσουν με τα θηλυκά αλλά δεν παρήγαν απογόνους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στόχος είναι να μειωθούν οι πληθυσμοί του ασιατικού κουνουπιού τίγρης, ενός χωροκατακτητικού είδους που μπορεί να μεταδώσει dengue, chikungunya και Zika.
Είναι η δεύτερη φορά που η Πορτογαλία εφαρμόζει αυτή την τεχνική, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη ανησυχία ότι ασθένειες που παραδοσιακά συνδέονται με τροπικές περιοχές θα μπορούσαν να εγκατασταθούν στην ήπειρο.
Τα διεθνή ταξίδια φέρνουν ιούς στην Ευρώπη, ενώ οι θερμότερες συνθήκες και η εξάπλωση των χωροκατακτητικών ειδών κουνουπιών δημιουργούν ευκαιρίες για τοπική μετάδοση.
«Πολλοί άνθρωποι επιστρέφουν από τις διακοπές τους στην Ευρώπη από την Ταϊλάνδη ή τη Βραζιλία ή μέρη όπου έχουμε αυτές τις τροπικές ασθένειες και φέρνουν μαζί τους αυτούς τους ιούς», είπε στο Euronews ο περιβαλλοντικός επιδημιολόγος Γιάν Σεμέντσα. «Τους τσιμπά ένα τοπικό κουνούπι και αυτό το τοπικό κουνούπι τσιμπά κάποιον άλλον και μολύνει κάποιον άλλον και έτσι προκύπτει ένα τοπικό ξέσπασμα».
Οι αριθμοί ήδη τραβούν την προσοχή. Μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου 2026, η Ιταλία είχε καταγράψει 76 εγχώρια κρούσματα dengue και η Γαλλία 8. Πρόκειται για περίπου διπλάσιο αριθμό σε σχέση με το 2025.
Καθώς τα κρούσματα αυξάνονται, οι ειδικοί φοβούνται ότι τα σποραδικά ξεσπάσματα θα μπορούσαν τελικά να εξελιχθούν σε διαρκή μετάδοση και να καταστούν ενδημικά.
Μετακίνηση προς τον Βορρά
Το ασιατικό κουνούπι τίγρης, που προέρχεται αρχικά από τη Νοτιοανατολική Ασία, έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της νότιας Ευρώπης από τότε που εμφανίστηκε στην Ιταλία τη δεκαετία του 1990. Μπορεί να μετακινείται με οχήματα, βοηθώντας το να αποικίζει νέες περιοχές, ενώ μολυσμένοι ταξιδιώτες μπορούν να εισάγουν ιούς σε τόπους όπου το κουνούπι έχει ήδη εγκατασταθεί.
«Το ασιατικό κουνούπι τίγρης μετακινείται περίπου 60 χιλιόμετρα τον χρόνο πιο βόρεια», είπε ο Σεμέντσα. Τα ξεσπάσματα κινούνται ακόμη πιο γρήγορα, με 120 χιλιόμετρα τον χρόνο.
«Έρχονται πιο αργά, αλλά έρχονται πιο γρήγορα και βλέπουμε ότι αυτό θέτει κάθε χρόνο 50 εκατ. ανθρώπους σε κίνδυνο από αυτού του τύπου τις τροπικές ασθένειες», είπε.
Αυτό δημιουργεί και μια διαγνωστική πρόκληση. Οι γιατροί μπορεί να μην αναγνωρίζουν άμεσα τις τροπικές λοιμώξεις σε ασθενείς που δεν έχουν ταξιδέψει στο εξωτερικό.
«Συχνά μπορεί να κολλήσει κανείς μια λοίμωξη ακόμη κι αν δεν έχει ταξιδέψει στο εξωτερικό», είπε ο Σεμέντσα. «Και τότε πώς μπορούν [οι γιατροί] να καταλάβουν ότι αυτά τα παράξενα συμπτώματα που δεν έχουν ξαναδεί μπορεί να είναι μια πιθανή τροπική ασθένεια;»
Γι’ αυτό η Αρχή Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Υγειονομικών Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης της ΕΕ (Health Emergency Preparedness and Response Authority - HERA) επενδύει 10 εκατ. ευρώ στην ανάπτυξη νέων διαγνωστικών εργαλείων.
«Μας λείπουν επίσης τα κατάλληλα φάρμακα για τη θεραπεία αυτών των νέων ασθενειών που έρχονται στην Ευρώπη», δήλωσε ο διευθυντής και αναπληρωτής επικεφαλής της HERA, Λοράν Μουσέλ, προσθέτοντας ότι η αρχή χρηματοδοτεί έρευνα για αντιιικά φάρμακα και νέα εμβόλια.