Έκτακτη είδηση
This content is not available in your region

ΠΓΔΜ: Τα Βαλκάνια μπροστά σε νέες εντάσεις

euronews_icons_loading
ΠΓΔΜ: Τα Βαλκάνια μπροστά σε νέες εντάσεις
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Στους λόφους της Πρίστινα, στο Κόσοβο, βρίσκεται το λεγόμενο νεκροταφείο των μαρτύρων.

Ο Γκαζμέντ Γκάσι αποτίει φόρο τιμής στον αδελφό του Τουργκάι. Ο Τουργκάι Γκάσι ετάφη μία εβδομάδα πριν μαζί με άλλα μέλη του πρώην UCK, του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου.

Είχαν λάβει μέρος σε μια καταδρομική επιχείρηση στην όμορη Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Σκοτώθηκαν όταν συγκρούστηκαν με την αστυνομία της FYROM στις 9 Μαΐου. Ο Τουργκάι άφησε πίσω του μια γυναίκα και τρία παιδιά. Για την οικογένειά του, είναι ένας ήρωας.

«Αυτοί οι άνδρες πήγαν εκεί για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα των Αλβανών. Αντιπροσωπεύουν το 40% του πληθυσμού στη FYROM, όμως τα δικαιώματά τους δεν γίνονται σεβαστά. Σας λέω πως η οικογένειά μας είναι υπερήφανη γι’ αυτούς. Είμαστε υπερήφανοι που είχαμε έναν τέτοιο άνδρα στην οικογένειά μας», μας λέει ο Γκαζμέντ.

Η κηδεία διοργανώθηκε στην Πρίστινα από οικογένειες και βετεράνους του UCK. Εκατοντάδες έδωσαν το «παρών».

Από την πλευρά της, πάντως, η τοπική κυβέρνηση καταδίκασε κάθε εμπλοκή των πολιτών της στα γεγονότα του Κουμάνοβο, στα βόρεια της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

Το Κουμάνοβο βρίσκεται περίπου είκοσι χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Κοσσυφοπέδιο. Οι κάτοικοι της πόλης είναι Αλβανοί σε ποσοστό που ξεπερνά το 30%.

Στο Κουμάνοβο ήταν που στις 9 Μαΐου εισέβαλε μια ομάδα σαράντα ενόπλων, μεταξύ των οποίων και βετεράνοι του UCK.

Αφού εντόπισε τα κρησφύγετά τους, η αστυνομία της FYROM επιτέθηκε εναντίον τους, καθώς τους θεώρησε ύποπτους για τρομοκρατικές επιθέσεις.

Ο απολογισμός: Τουλάχιστον 10 νεκροί και φυσικά μια συνοικία γεμάτη ερείπια.

Ο Σαμπάν Γιασάρι ζούσε στο ίδιο σπίτι για πάνω από μισό αιώνα. Ο ίδιος διηγείται: «Ήταν περίπου πέντε το πρωί. Κοιμόμουν με τη γυναίκα μου και η μητέρα μου ήταν στο άλλο δωμάτιο. Άκουσε τους πυροβολισμούς και με φώναξε. Σαμπάν, μου είπε, μας πυροβολούν!. Κρυφτήκαμε οι τρεις μας εκεί μέσα, ενώ δεχόμασταν πυρά. Το σπίτι μας είχε γίνει στόχος».

Η οικογένεια Γιασάρι εντοπίστηκε από την αστυνομία και μόλις που κατάφερε να γλυτώσει. Κανείς δεν τους είχε ενημερώσει για την επιχείρηση.

«Είναι ευθύνη του κράτους να προστατεύει τους κατοίκους από φυσικές και άλλου τύπου καταστροφές. Κι εδώ συνέβη το αντίθετο: Η επίθεση έγινε, χωρίς να ρωτήσει κανείς αν υπήρχε κόσμος στα σπίτια», σύμφωνα με τον Ριντβάν Γιασάρι.

Για την οικογένεια Γιασάρι, τίποτα δεν δικαιολογεί τα γεγονότα του Κουμάνοβο. Ακόμη, όπως λένε, κι αν γίνονται διακρίσεις σε κάποιες περιοχές, οι δύο εθνότητες ζουν μαζί ειρηνικά.

Ο Σαμπάν μας λέει: «Οι σχέσεις μεταξύ των εθνοτήτων είναι καλές. Εδώ και 55 χρόνια που γεννήθηκα, πάντα θυμάμαι να ζω με γηγενείς γείτονες. Ποτέ δεν υπήρξαν προβλήματα μεταξύ μας».

Επίσης συγκλονισμένοι είναι και οι Σλάβοι του Κουμάνοβο. Ο Νίκολα Ζαρκόφσκι μένει λίγα τετράγωνα πιο πέρα από την περιοχή όπου έγινε η σύρραξη. Όλοι εδώ, μας λέει, μοιράζονται τον ίδιο φόβο. Δεν πιστεύει, πάντως, ότι τέτοια συμβάντα θα επηρεάσουν τις μελλοντικές σχέσεις των κοινοτήτων.

«Έχω πολλούς Αλβανούς φίλους και δεν έχουμε κανένα πρόβλημα. Όλα είναι μια χαρά, δεν υπάρχει καμία ενόχληση, όλα είναι όπως πριν κι αυτό δεν θα αλλάξει. Μίλησα με πολλούς φίλους μου, είτε Αλβανούς είτε όχι. Κανείς δεν ξέρει τι πραγματικά έγινε. Πολλοί λένε για δουλειά εκ των έσω που οργανώθηκε από τα κόμματα. Άλλοι λένε πως οργανώθηκε απ’ έξω, ότι εμπλέκονται ξένες χώρες και τέτοια. Αλλά στ’ αλήθεια, εδώ δεν ξέρει κανείς», λέει ο Νίκολα.

Γύρω από τα γεγονότα της 9ης Μαΐου υπάρχουν πολλά σκοτεινά σημεία. Πρόκειται για την πιο αιματηρή σύρραξη στη χώρα μετά από τις συγκρούσεις μεταξύ του UCK και του στρατού της FYROM το 2001, οι οποίες οδήγησαν στη συμφωνία της Οχρίδας.

Η συμφωνία αποσκοπεί στην προστασία των δικαιωμάτων της αλβανικής μειονότητας.

Κάποιοι μιλούν πάντως και για εμπλοκή της κυβέρνησης στα όσα έγιναν στο Κουμάνοβο, όπως ο δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής Σάσο Ορντανόσκι: «Υπάρχουν όλο και περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία ότι με κάποιο τρόπο οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας ενεπλάκησαν σε διαπραγματεύσεις κάποιου είδους για να κανονίσουν όλο αυτό που συνέβη. Σίγουρα χρειαζόμαστε μια σοβαρή και σε βάθος έρευνα των γεγονότων. Διαφορετικά, θεωρώ πως όλα αυτά έγιναν για την αλλαγή της εσωτερικής κατάστασης. Η κυβέρνηση δέχεται πολύ έντονες πιέσεις για εγκληματικές και παράνομες πράξεις που της καταλογίζονται. Θέλουν απλά να μετακινήσουν την εστίαση της κοινής γνώμης στις εσωτερικές εθνοτικές σχέσεις»

Στο πλαίσιο του πρότζεκτ «Σκόπια 2014», η πρωτεύουσα έχει μετατραπεί σε… πέλαγος του κιτς. Κτήρια και αγάλματα ασύμβατα με την αισθητική των Σκοπίων έχουν ξεφυτρώσει σε κάθε γωνιά. Σε ένα δυσλειτουργικό κράτος όπου η κυβέρνηση Γκρούεφσκι φέρεται να εμπλέκεται σε σκάνδαλα διαφθοράς και διασπάθισης δημοσίου χρήματος, η λαϊκή δυσαρέσκεια κρύβεται πλέον δύσκολα.

Η ανεργία έχει μακράν ξεπεράσει το 30% κι ένας στους δέκα κατοίκους ζει με λιγότερα από σαράντα ευρώ το μήνα. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο κόσμος δεν θα μπορούσε να είναι πιο αδιάφορος ή ακόμη και απαξιωτικός απέναντι στις μπαρόκ πρωτοβουλίες του Νίκολα Γκρούεφσκι.

Σύμφωνα με τη Γιασμίνα Γκολουμπόβσκα από την Επιτροπή του Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, «η κυβέρνηση έχει ξοδέψει σχεδόν μισό δισεκατομμύριο ευρώ για κτήρια, ενώ οι κάτοικοι ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Πιστεύουμε ότι υπάρχει λόγος που στα μίντια δίνεται έμφαση στις εθνοτικές εντάσεις. Για να αγνοήσει ο κόσμος τις οικονομικές στερήσεις, την ανασφάλεια στο σύστημα υγείας και πρόνοιας, την ανασφάλεια του κόσμου εν γένει. Διότι όλα είναι χάλια. Όλοι οι θεσμοί σε όλα τα επίπεδα. Η δικαιοσύνη δεν λειτουργεί, οι θεσμοί δεν λειτουργούν, οι δημόσιες υπηρεσίες δεν λειτουργούν καθόλου. Οι πολίτες δεν είναι ικανοποιημένοι».

Τα ολισθήματα πολλά. Κι όλα προστίθενται στις ηχογραφημένες συνομιλίες που αποκάλυψε η αντιπολίτευση και παρουσιάζουν τις μηχανορραφίες κυβερνητικών στελεχών. Ο κόσμος βγαίνει στους δρόμους, Αλβανοί και γηγενείς δίπλα δίπλα.

Οι πιο ενεργοί επιλέγουν να κατασκηνώσουν έξω από τα γραφεία της κυβέρνησης, απαιτώντας την παραίτησή της.

Πιεζόμενος και από τις Βρυξέλλες, ο Γκρούεφσκι συμφωνεί για διαπραγματεύσεις με την αντιπολίτευση για τη διενέργεια πρόωρων εκλογών. Όμως ο εκ των ηγετών των διαδηλώσεων και στέλεχος της «Σολινταρνόστ» Ζντράβκο Σάβεσκι λέει πως αυτό θα είναι μια σταγόνα στον ωκεανό: «Θεωρούμε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει μόνο σταθερότητα εδώ. Θέλει μόνο να δει τα κόμματα να συμφωνήσουν, ανεξαρτήτως του τι θα συμφωνήσουν. Όχι δημοκρατία, αλλά σταθερότητα. Θέλουμε η Ευρωπαϊκή Ένωση να μας βοηθήσει να έχουμε ξανά δημοκρατία».

Αυτό το απλό αίτημα θεωρείται προϋπόθεση για να μην επαναληφθούν περιστατικά σαν του Κουμάνοβο και να διασφαλιστεί η περιφερειακή σταθερότητα. Όπως λέει ο Σάσο Ορντανόσκι, «αυτά τα γεγονότα μπορούν να είναι πολύ σοβαρά. Μπορούν να έχουν συνέπειες σε γειτονικές περιοχές, αλλά και χώρες. Δεν περιμένω κάποιο μεγάλο πόλεμο ή μια μεγάλη κρίση. Όμως μπορούν να αποσταθεροποιήσουν την κατάσταση της ασφάλειας ανάλογα με τις διαφορετικές ανάγκες της εκάστοτε περιφέρειας. Στην οικονομία ή στις εξωτερικές επενδύσεις, στην πολιτική σταθερότητα και ούτε κάθε εξής».

Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.