Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.
Έκτακτη είδηση

Ο κίνδυνος εξαγωγής των «δολοφόνων της ελιάς» από την Ιταλία

Ο κίνδυνος εξαγωγής των «δολοφόνων της ελιάς» από την Ιταλία
Euronews logo
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Η ιταλική δασονομία προσπαθεί να κυνηγήσει τον μυστηριώδη δολοφόνο των ελαιόδεντρων στην Απουλία, στην περιοχή του Σαλέντο, στον απώτερο νότο της χώρας, το επονομαζόμενο και «τακούνι της ιταλικής μπότας».

Ο αόρατος εχθρός έχει ένα λατινικό όνομα: «Xylella fastidiosa», ένα βακτήριο που εισήχθη στην Ιταλία από την Κόστα Ρίκα.
Η Ευρώπη αμέσως σήμανε συναγερμό.

Το «Xylella», γνωστότερο στην Ελλάδα ως «σύνδρομο ταχείας παρακμής της ελιάς», είναι επικίνδυνο για πολλά φυτά.

Λίγο πιο μακριά, τέσσερις φίλοι, όλοι τους εξοργισμένοι αγρότες, προσπαθούν να βρουν τι σκοτώνει τα δέντρα τους, ελπίζοντας να προλάβουν και να το σκοτώσουν πρώτοι. Οι τέσσερις φίλοι ψάχνουν να βρουν τα κλαδιά που έχουν προσβληθεί, ώστε να αποκοπούν και να μην μεταδοθεί η ασθένεια.

Ο Αντόνιο Ντε Πασκάλις σχολίασε: «Το κύριο πρόβλημα είναι αυτή η ασθένεια που έχει πλήξει τις εκτάσεις μας. Απλά φανταστείτε. Στην περιοχή του Σαλέντο έχουμε 25 εκατ. ελαιόδεντρα και κάθε άνοιξη τα έντομα που μεταδίδουν την ασθένεια πολλαπλασιάζονται εκ νέου, μολύνοντας κάθε φορά ακόμα μεγαλύτερη έκταση. Το βακτήριο Xylella έχει ήδη μολύνει περίπου το 30% των ελαιόδεντρων στην περιοχή. Όμως αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ακόμα άλλο ένα 70% δέντρων που θα μπορούσαν να σωθούν – και αυτός είναι ο λόγος που εμείς εμπλεκόμαστε, αξιοποιώντας τις αγροτικές μας γνώσεις».

Μέχρι τώρα, η Νότια Ιταλία είναι το μόνο μέρος όπου το βακτήριο Xyllella έχει παρουσία στην Ευρώπη. Η ασθένεια όμως εξαπλώνεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα – και υπάρχει φόβος ότι θα μπορούσε να προσβάλει και άλλα είδη όπως σε κεράσια, αμύγδαλα και δαμάσκηνα.

Στο Μπάρι, η συγγραφέας μιας ερευνητικής μελέτης σχετικά με το βακτήριο Xylella υποστηρίζει ότι εκατομμύρια ελαιόδεντρα θα μπορούσαν να κοπούν με το πρόσχημα της καταπολέμησης της νόσου. Η Μαριλού Μαστροτζιοβάνι υποπτεύεται πολιτική διαφθορά, κερδοσκοπικές συναλλαγές, σκιώδη σχέδια για τον τουρισμό και καταγγέλει ότι η Μαφία να κινεί τα νήματα στο παρασκήνιο.

«Υπάρχουν ήδη συγκεκριμένες περιπτώσεις για τις οποίες ξεκίνησε έρευνα ο εισαγγελέας. Υπάρχουν προσωπικές διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα. Έχει να κάνει με την κερδοσκοπία των ακινήτων…», λέει η Μαριλού Μαστροτζιοβάνι.

Η μάχη ενάντια στους δολοφόνους των ελαιόδεντρων συντονίζεται από τον διοικητή Τζουζέπε Σιλέτι. Στο νότο, το βακτήριο Xylella μέχρι στιγμής ελέγχεται χάρη σε μια ζώνη προστασίας, όμως ορισμένα έντομα μεταφέρουν το βακτήριο βορειότερα. Ο ίδιος επισημαίνει: «Δεν έχουμε ακόμα ολοκληρώσει την δουλειά μας με τα εντομοκτόνα. Φυσικά, κανείς δεν θεωρεί ότι θα εξαλείψουμε εντελώς τα έντομα-φορείς που μεταδίδουν το βακτήριο Xylella, αυτό είναι αδύνατο να το πετύχουμε. Όμως επαναλαμβάνοντας στα επόμενα χρόνια όλες αυτές τις κινήσεις που κάναμε φέτος για την αντιμετώπιση του Xylella, θα υπάρξουν θετικά αποτελέσματα. Ο καθένας πρέπει να καταλάβει ότι υπάρχει μόνο ένας εχθρός και ονομάζεται Xylella Fastidiosa».

Ωστόσο δεν συμφωνούν όλοι με αυτό. Στο Σκοράνο, μια μικρή πόλη στο νότο της Απουλίας, ορισμένοι αγρότες δεν πιστεύουν στον φόβο του Xylella. Μπορεί ο διοικητής Σιλέτι να προσπάθησε να υποχρεώσει τους πάντες να καταπολεμήσουν την ασθένεια με χημικές ουσίες, ωστόσο αυτοί αρνήθηκαν, πήγαν στο δικαστήριο… και νίκησαν. Επιβράδυναν έτσι το σχέδιο δράσης του.

Ο Λούκα Μπελέτι κατάγεται από το Μιλάνο και είναι ένας από αυτούς. Άφησε τον πλούσιο βορρά και επένδυσε 100.000 ευρώ σε έναν συνεταιρισμό στο νότιο. Όπως τονίζει. «υπάρχει σίγουρα ένα φαινόμενο ξήρανσης των δέντρων. Αλλά αυτό υπήρχε πάντα.Στα τελευταία δέκα χρόνια, το κλίμα άλλαξε εδώ, στην περιοχή του Σαλέντο. Ασυνήθιστα θερμά καλοκαίρια, ασυνήθιστα σκληροί χειμώνες, πολύ περισσότερες βροχές από ό,τι συνήθως… Αυτοί είναι οι βασικοί παράγοντες, μαζί με την κατάχρηση των φυτοφαρμάκων».

Πίσω στο Μπάρι, στο «Ινστιτούτο για την Βιώσιμη Φυτοπροστασία», επιστήμονες δοκιμάζουν τα δείγματα φύλλων ελιάς που προέρχονται από την ζώνη παρακολούθησης (η οποία έχει επιβληθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διασχίζει τη νότια Ιταλία από τη μία ακτή ως την άλλη). Παγκοσμίως υπάρχουν 1.500 ποικιλίες ελιάς. Οι ερευνητές ελπίζουν να βρουν φυσικές αντιστάσεις ενάντια στον Xylella.

Υπάρχει μια σαφής σχέση μεταξύ του Xylella και των ξηραμένων ελαιόδεντρων, επισημαίνει ο επικεφαλής του Ινστιτούτου: «Γιατί τα φυτά πεθαίνουν; Τα βακτήρια εισέρχονται μέσα στις φλέβες τους που μεταφέρουν το νερό από τις ρίζες ως τα φύλλα. Η Xylella τα προσβάλει αυτά, τα μολύνει και τελικά τα μπλοκάρει».

Την ίδια ώρα ωστόσο, η λεγόμενη «αντιστασιακή ομάδα» ψάχνει αυτούς που με αλυσοπρίονα κόβουν τα δέντρα. Όπως λένε, ο Xylella δεν είναι «δολοφόνος των ελαιόδεντρων» και κατά συνέπεια, αντιτίθενται στην κοπή τους.

Στην περιοχή Όρια, βόρεια από την προσβεβλημένη ζώνη, κανένα δέντρο δεν πρέπει να μολυνθεί, όμως έχουν επιβεβαιωθεί περιπτώσεις με Xylella. Οι αρχές έκοψαν ήδη επτά δέντρα – περίπου 200 επιπλέον βρίσκονται στη λίστα (περιλαμβανομένων υγιών που φυτρώνουν δίπλα σε ασθενή).

«Το σχέδιο υποστηρίζει πλήρως την κοπή και την αναδάσωση, σε μια ακτίνα εκατοντάδων μέτρων γύρω από κάθε μολυσμένο φυτό. Αυτό σημαίνει, μια απόλυτη ερημιά. Και θα ήθελα να ρωτήσω εσάς εκεί στην Πορτογαλία, στη Γαλλία, στην Ισπανία και όλους τους άλλους φίλους γύρω από τη Μεσόγειο: θα δεχόσασταν ο τόπος σας έχει μετατραπεί σε μια απέραντη ερημιά;», λέει ο Κάρλο Τσέλιε, από την αρμόδια Επιτροπή.

Το να κυνηγάς τους δολοφόνους των ελαιόδεντρων σημαίνει να εντοπίζεις τα έντομα που μεταδίδουν την ασθένεια από δέντρο σε δέντρο. Για να περιορίσεις το φαινόμενο, πολλοί ειδικοί επιμένουν: χρειάζονται και παραδοσιακές γεωργικές μέθοδοι και χημικά και κοπές δέντρων.

Ο αγρονόμος Τζιανκάρλο Μπιάσκο, σχολιάζει: «Το να θυσιάσεις και να κόψεις μερικές εκατοντάδες δέντρα θα έσωζε όλα τα υπόλοιπα πολλά ελαιόδεντρα. Και θα βοηθούσε ώστε να αποφευχθεί αυτά τα βακτήρια να ξεσπάσουν και να απλωθούν σε ολόκληρη την Ιταλία και οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη».

Από την πλευρά του, ο 77χρονος Νίνο Μπαλντάρι καθαρίζει τα νεκρά μέρη του δέντρου. «Όλοι μας φταίμε για αυτό, επειδή εγκαταλείψαμε την ύπαιθρο. Αυτή η παραδοσιακή εργασία του να απομακρύνεις τα νεκρά ξύλα από τους κορμούς γινόταν μέχρι και 40 με 50 χρόνια πίσω. Δεν γίνεται πια. Τώρα εξαρτάται από εμένα να κόψω αυτόν τον καρκίνο από τα δέντρα. Πρέπει όμως να δώσουμε ζωή στα δέντρα, έτσι ώστε και τα δέντρο να μπορούν να δώσουν ζωή σε εμάς».

Οι παραδοσιακές γεωργικές μέθοδοι προτείνουν το κόψιμο και το κάψιμο των άρρωστων κλαδιών. Θα είναι αυτό αρκετό για να σταματήσει τους δολοφόνους των ελαιόδεντρων; Η ΕΕ δεν είναι πεπεισμένη. Περισσότερα πρέπει να γίνουν για τον περιορισμό της νόσου, περιλαμβανομένης της χρήσης χημικών και ορισμένες κοπές δέντρων για να προστατευθεί η Ευρώπη από την πιθανή εξάπλωση του Xylella…

Τζουζέπε Σιλέτι: Το όνομα του εχθρού είναι Xylella

Στην πόλη του Μπάρι στον ιταλικό νότο, το euronews συναντήθηκε με τον Τζουζέπε Σιλέτι, διοικητή της Δασονομίας. Είναι υπέρ της συνεργασίας όλων στον «πόλεμο» ενάντια στον «δολοφόνο των ελαιόδεντρων«», ένα βακτήριο που ονομάζεται «Xylella fastidiosa». Προκειμένου να περιοριστεί ξ ασθένεια, η Κομισιόν και η ιταλική κυβέρνηση δημιούργησαν μια ζώνη ελέγχου, από την μία ακτή της Ιταλίας ως την άλλη. Για να ακούσετε την πλήρη συνέντευξη στα ιταλικά, κάντε κλικ εδώ:

Τζιανκάρλο Μπιάσκο: Το Xylella είναι επικίνδυνο

Η έρευνα για το «Xylella fastidiosa», τον «δολοφόνο των ελαιόδεντρων», πρέπει να ενταθεί λέει ο Τζιανκάρλο Μπιάσο, ένας αγρονόμος από το Λέτσε. Μπόρείτε να ακούσετε την συνέντευξή του στην ιταλική γλώσσα με ένα κλικ εδώ:

Ντονάτο Μπόσκια: Xylella chokes olive trees

Το euronews πήρε συνέντευξη από τον υπεύθυνο του Ινστιτούτου για την Βιώσιμη Φυτοπροστασία, με έδρα το Μπάρι, που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του πολέμου ενάντια στο Xylella, τον «δολοφόνο των ελαιόδεντρων». Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί ο έλεγχος των 1.500 ειδών ελαιοδέντρων που είναι γνωστά παγκοσμίως, ώστε να βρεθούν φυσικές αντιστάσεις απέναντι στην ασθένεια. Αυτήν η συνέντευξη (στα ιταλικά) μπορείτε να την ακούσετε κάνοντας κλικ εδώ: