Έκτακτη είδηση

Έκτακτη είδηση

Τα ρομπότ έρχονται: Θα εξαφανίσουν τις δουλειές μας;

Τα ρομπότ έρχονται: Θα εξαφανίσουν τις δουλειές μας;
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Δουλειά με ωράριο 9-5. Ξεχάστε το. Μόνιμη απασχόληση. Τέλος. Η εργασία έχει αλλάξει εντελώς τα τελευταία χρόνια με την ψηφιακή οικονομία. Μια μελέτη υπολογίζει ότι η εργασία αλλάζει 10 φορές γρηγορότερα και έχει 3.000 φορές τον αντίκτυπο, που είχε η πρώτη βιομηχανική επανάσταση. Αυτή είναι η ακριβής εικόνα της κατάστασης που ζούμε μέσα από ένα αναλυτικό παράδειγμα.

Τα ρομπότ μπορεί να εξαλείψουν περισσότερες από 5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στις 15 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου. Στην Ευρώπη 4-6 δουλειές στις 10 αναμένεται να αυτοματοποιηθούν.

Τον μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι Νοτιοευρωπαίοι. 2 στους 5 εργοδότες στις χώρες της G-20 υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να βρουν εξειδικευμένο προσωπικό για τις θέσεις εργασίας που έχουν.

Και στην Ευρώπη, αυτό μεταφράζεται σε 825.000 κενές θέσεις εργασίας μέχρι το 2020.

Η εξέλιξη της αυτοματοποίησης σημαίνει επίσης ότι θα έχουμε 15-20 διαφορετικές δουλειές στη διάρκεια της ζωής μας.

Την προηγούμενη δεκαετία, η αυτοματοποίηση στην Ευρώπη δημιούργησε ένα κύμα νέων θέσεων εργασίας στον επιστημονικό, διοικητικό και τεχνικό τομέα. Συνέβαλε όμως και στην εξαφάνιση πολλών θέσεων εργασίας στις κατασκευές και την γεωργία.

Στο μέλλον, εργαζόμενοι σαν τον Πάνο, την Νατάσα και τον Ντίτερ, κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους, καθώς αυτή περιλαμβάνει εργασιακά καθήκοντα ρουτίνας, που τα ρομπότ μπορούν να κάνουν πιο παραγωγικά.

Οι δουλειές της Βερονίκ και της Λάουρα χρειάζονται δημιουργικότητα, τεχνογνωσία ή εμπειρία διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, που δεν μπορούν να αναπαράξουν τα ρομπότ.

Οι ψηφιακές δεξιότητες και τα προσόντα που έχουν, θα τις βοηθήσουν να έχουν πρόσβαση σε νέες θέσεις εργασίας στον τομέα της υγείας και της τεχνολογίας που θα εμφανιστούν στο μέλλον. Ή αλλιώς το 8-9% των νέων θέσεων που θα εμφανιστεί μέχρι το 2030, δεν υπάρχει σήμερα.

Το Real Economy παρακολούθησε το Οικονομικό Φόρουμ των Βρυξελλών, όπου η συζήτηση ήταν αν η αυτοματοποίηση θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ανάπτυξη της παραγωγικότητας. Αλλά το πραγματικό ζήτημα, είναι αν ο κόσμος θα ζει καλύτερα στο μέλλον.

Μαϊτρέι Σιθαράμαν, Euronews:

Θα δούμε μισθούς που θα είναι παγωμένοι ή ακόμη χαμηλότεροι όπως έγινε στην Γερμανία, όπου εισήγαγαν όλες τις μορφές αυτοματοποίησης;

Τζέρεμι Ρίφκιν, Πρόεδρος του Ιδρύματος Οικονομικών Τάσεων:

Εάν ξέρετε πώς λειτουργεί μια τεχνολογία, τότε γνωρίζετε αν τα οφέλη που προκύπτουν από αυτήν, θα κατευθυνθούν προς τους κρατούντες ή προς τον λαό. Για παράδειγμα, οι υποδομές της πρώτης και της δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης τον 19ο και τον 20ο αιώνα, είχαν σχεδιαστεί ώστε να είναι συγκεντρωμένες και διαρθρωμένες από πάνω προς τα κάτω. Η καθετοποίηση της κλίμακας έγινε για να υπάρχουν κέρδη για τους μετόχους και για να δημιουργηθούν μεγάλες πολυεθνικές εταιρίες. Είτε βρισκόσασταν στην Σοβιετική Ένωση ή στην Ευρώπη, έπρεπε αυτό να γίνει με παρόμοιο τρόπο.

Αυτό που είναι ενδιαφέρον σε σχέση με την τρίτη βιομηχανική επανάσταση είναι ότι έχει σχεδιαστεί να είναι κατανεμημένη και όχι συγκεντρωτική. Μπορείτε να δοκιμάσετε να την ελέγξετε και να την μονοπωλήσετε. Οι κυβερνήσεις μπορούν να προσπαθήσουν να το κάνουν. Ήδη το κάνουν. Κάποιες εταιρίες στο διαδίκτυο, όπως το Facebook, το Twitter, η Google και η Amazon μπορεί να προσπαθήσουν να ελέγξουν το διαδίκτυο. Αν προσπαθήσεις όμως να το ελέγξεις, χάνεις την παραγωγικότητα, που προσφέρει.

Μαϊτρέι Σιθαράμαν, Euronews:

Βλέπετε ότι υπάρχουν διαδικτυακές εταιρίες που αρχίζουν να αυξάνουν τους μισθούς που δίνουν σ' αυτούς που βρίσκονται χαμηλότερα στη μισθολογική κλίμακα για να μειώσουν την ανισότητα που υπάρχει;

Πιερ-Ντιμίτρι Γκορ-Κότι, Uber:

Δεν πιστεύω ότι το Uber και παρόμοιες εφαρμογές είναι αυτές που ελέγχουν τα κέρδη. Εμείς είμαστε μια πλατφόρμα και ο κόσμος μπορεί να συνδεθεί μαζί μας ελεύθερα. Παρόλα αυτά παρακολουθούμε πολύ γρήγορα τα κέρδη που έχουμε και ξέρουμε ότι είναι ένα από τα πράγματα που οι οδηγοί ενδιαφέρονται περισσότερο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει υγιής ανταγωνισμός ανάμεσα σε διαφορετικές εταιρίες και υπηρεσίες τεχνολογίας, ώστε να είναι όσο πιο ελκυστικές γίνεται για όσους θέλουν να χρησιμοποιήσουν τις εφαρμογές τους.

Δεν συμφωνούν όλοι με αυτές τις απόψεις.

Σάραν Μπάροου, Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Εμπορικών Συνδικάτων:

Η ψηφιοποίηση είναι σαν τις ράγες του τρένου του μέλλοντος. Προσφέρει ευκαιρίες. Δείτε τι συμβαίνει τώρα με τη σύγκλιση των φυσικών εταιριών με τις μεγάλες ψηφιακές εταιρίες: Η Amazon, για παράδειγμα, αγοράζει επιχειρήσεις τροφίμων, οικονομικές και νομικές υπηρεσίες. Είναι ήδη ένα παγκόσμιο εμπορικό κατάστημα, το οποίο είναι πολύ δύσκολο να το αγγίξεις. Καταρχάς συμπεριφέρεται στους υπαλλήλους της ως ρομπότ και η νομοθεσία δεν βοηθά στην επίλυση αυτής της κατάστασης.

Μαϊτρέι Σιθαράμαν, Euronews:

Πώς εξασφαλίζεται ότι σε μέρη όπως η Αφρική και η Ασία, δεν εγκαταλείπονται τα φτωχότερα στρώματα;

Γουίνι Μπιανίμα, Διευθύντρια Oxfam International:

Αυτό που είναι το σημαντικότερο είναι ότι οι κυβερνήσεις αναλαμβάνουν το ρόλο τους και βάζουν σε εφαρμογή όλα τα διαθέσιμα εργαλεία τους για να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία προς όφελος της πλειοψηφίας και όχι της μειοψηφίας. Πρέπει οι κυβερνήσεις να επενδύσουν σε νευραλγικούς τομείς της τεχνολογικής εξέλιξης. Είναι ένας τρόπος να διατηρήσουν μέρος του δημόσιου ελέγχου.

Ρόμπερτ Γκόρντον, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο North Western:

Έχουμε ρομπότ τώρα στον μεταποιητικό τομέα. Έχουμε μια βαθμιαία εισαγωγή ρομπότ στις αποθήκες. Έχουμε ελάχιστα ρομπότ στις κατασκευές και λιανικές πωλήσεις, στους οργανισμούς δημόσιας ωφέλειας, στην υγεία και τα πανεπιστήμια. Υπάρχει ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας που τα ρομπότ δεν φαίνονται. Παίζω ένα παιχνίδι, που λέγεται βρες ένα ρομπότ στην καθημερινή σου ζωή. Δεν τα βλέπω. Στο τοπικό φαρμακείο μου, μπορείτε να πάρετε αυτά που θέλετε από διάφορα μηχανήματα, όπου δεν υπάρχουν εργαζόμενοι. Υπάρχουν όμως άτομα που ελέγχουν μην κλέψετε.

Μαϊτρέι Σιθαράμαν, Euronews:

Και τι χρειάζεται να αλλάξει στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και στα επιχειρηματικά μοντέλα για να δημιουργήσουμε τις θέσεις του μέλλοντος;

Πιερ-Ντιμίτρι Γκορ-Κότι, Uber:

Δύο σημαντικές αλλαγές χρειάζεται να γίνουν για το μέλλον της εργασίας. Η φορητότητα των κοινωνικών παροχών θα σημάνει ότι θα πρέπει να μετακινηθούμε από έναν κόσμο όπου οι παροχές συνδέονται με τον εργοδότη, σε έναν κόσμο όπου αυτές θα συνδέονται με το άτομο. Αυτό σημαίνει ότι αν αποφασίσω να εργαστώ στην Uber και προσφέρω τις υπηρεσίες μου και σε μια άλλη πλατφόρμα και έχω και μια δουλειά μερικής απασχόλησης, θα μπορώ να συγκεντρώνω όλες τις παροχές και να τις διατηρώ, στον εργασιακό μου βίο. Το δεύτερο σημαντικό θέμα είναι η διά βίου μάθηση και η εξεύρεση τρόπων ώστε όλοι αυτοί οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως η Uber να είναι προετοιμασμένοι για τις επόμενες δουλειές τους, ανάλογα με το πού θα μας κατευθύνει η τεχνολογία.

Κρίστο Κέεμαν, Συνιδρυτής-Διευθύνων σύμβουλος Transferwise:

Τα παιδιά που πάνε σχολείο σήμερα, που πηγαίνουν στο πανεπιστήμιο, πρέπει να αναζητούν θέσεις εργασίας στον τομέα της επιστήμης, να προγραμματίζουν και να μάθουν πώς να φτιάχνουν νέα προϊόντα στο μέλλον, που θα αυτοματοποιούν κάποιες από αυτές τις δουλειές που έχουμε σήμερα, που δεν δημιουργούν απαραίτητα μεγάλη υπεραξία.

Σάραν Μπάροου, Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Εμπορικών Συνδικάτων:

Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Μερικά από τα σημεία του κοινωνικού συμβολαίου που έχουν εξαφανιστεί και πρέπει να τα ξαναφέρουμε στο προσκήνιο είναι ο ελάχιστος μισθός διαβίωσης ή μια δίκαιη σύμβαση, εγγυήσεις κοινωνικής προστασίας και βέβαια το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης. Δημιουργούμε μια κοινωνία που βλέπει στο μέλλον. Κανείς δεν θέλει τα παιδιά ή τα εγγόνια του να δουλέψουν σε συνθήκες αντίστοιχες της βιομηχανικής επανάστασης ή σε μερικές περιπτώσεις στις τωρινές αλυσίδες εφοδιασμού. Υπάρχουν οι νέες θέσεις στις ψηφιακές πλατφόρμες. Αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα.

Μάρκο Μπούτι, Γενικός Διευθυντής Διεύθυνσης Οικονομικών Υποθέσεων, Κομισιόν:

Εξαρτάται από τις πολιτικές που εφαρμόζουμε για να στραφούμε προς την σωστή κατεύθυνση. Οι πολιτικές πρέπει να είναι οι σωστές για να μπορέσουμε να πετύχουμε μια ομαλή μετάβαση από τις δουλειές που δεν χρειάζονται σε αυτές που προσφέρουν ευκαιρίες. Πρέπει να στηριχθούμε στην εκπαίδευση, την επιμόρφωση, την επανεκπαίδευση, τη διά βίου μάθηση, την αλλαγή του προϊόντος και της αγοράς υπηρεσιών. Όχι μόνο δηλαδή στην αλλαγή της αγοράς εργασίας.

Τζέρεμι Ρίφκιν, Πρόεδρος του Ιδρύματος Οικονομικών Τάσεων:

Οι τεχνολογίες δεν είναι ποτέ ουδέτερες. Οι τεχνολογικές υποδομές έχει αποδειχτεί ιστορικά ότι δεν είναι. Υπάρχει ένα τίμημα. Αυτό μας οδηγεί σε μια νέα μορφή παγκοσμιοποίησης, που συνδυάζει τις τοπικές με τις πλανητικές ανάγκες. Με αυτές τις νέες υποδομές, κοινότητες σε πόλεις και περιοχές θα μπορούν σε φυσικό και ψηφιακό επίπεδο, να συνεργαστούν σε όλο τον κόσμο. Το μόνο που χρειάζεσαι θα είναι ένα κινητό.

Real Economy | Future of Work

Επιπρόσθετες πηγές

Παραγωγή: Φανί Γκορέ

Εικονολήπτες: Μπερτ Ντεγκρέβε, Γιόρνε βαν Νταμ

Ηχολήπτης: Κάρελ Φερστρέκεν

Γραφικά: Μεσιέ Ζιράφ