Οι χώρες της ΕΕ δαπάνησαν 343,2 δισ. ευρώ για άμυνα το 2024, με Γερμανία και Γαλλία να καλύπτουν μαζί το 44% του συνόλου.
Οι αμυντικές δαπάνες στην ΕΕ αυξάνονται σημαντικά καθώς οι παγκόσμιες απειλές εντείνονται, με τις δαπάνες να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία πέντε χρόνια.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (EDA) εκτιμά ότι θα φτάσουν τα 392 δισ. ευρώ το 2025. Το 2020 οι δαπάνες ανέρχονταν σε 198 δισ. ευρώ, κάτι που μεταφράζεται σε αύξηση 98% σε ονομαστικούς όρους. Μετά την προσαρμογή στον πληθωρισμό, η αύξηση διαμορφώνεται στο 63%, που παραμένει μια ιδιαίτερα μεγάλη άνοδος για την περίοδο 2020-2025.
Πολλοί ειδικοί σε θέματα ασφάλειας αποδίδουν αυτή τη θεαματική αύξηση άμεσα στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με την κλονιζόμενη στήριξη των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη ένα ειρηνευτικό σχέδιο Ρωσίας-Ουκρανίας, οι ειδικοί φοβούνται ότι μια συμφωνία που θα ευνοεί τη Μόσχα θα μπορούσε να υπονομεύσει τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα, εάν παραλειφθούν ορισμένες εγγυήσεις ασφαλείας. Για τους γείτονες της Ουκρανίας, ο κίνδυνος μιας μελλοντικής ρωσικής επίθεσης γίνεται ολοένα και πιο απτός.
Έτσι, ενώ η παγκόσμια ειρήνη βρίσκεται σε κρίσιμη ισορροπία, ποια ευρωπαϊκά κράτη συμβάλλουν περισσότερο στην άμυνά τους;
Η Γερμανία ηγείται των αμυντικών δαπανών
Σύμφωνα με τα στοιχεία του EDA, οι χώρες της ΕΕ δαπάνησαν 343,2 δισ. ευρώ για την άμυνα το 2024. Η Γερμανία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με μεγάλη διαφορά, με 90,6 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 26,4% των συνολικών αμυντικών δαπανών της ΕΕ. Ακολουθεί η Γαλλία με 59,6 δισ. ευρώ, ή το 17,4% του συνόλου.
Μαζί, οι δύο χώρες αντιπροσωπεύουν το 43,8% των συνολικών αμυντικών δαπανών της ΕΕ, δηλαδή 150 δισ. ευρώ.
Επειδή τα στοιχεία της Eurostat είναι χαμηλότερα από εκείνα του EDA λόγω διαφορών στην ταξινόμηση, τα νούμερα που χρησιμοποιούνται εδώ βασίζονται στα δεδομένα του EDA, τα οποία είναι και πιο πρόσφατα.
Πέντε χώρες δαπανούν τα επτά στα δέκα ευρώ
Η Ιταλία καταλαμβάνει την τρίτη θέση με 32,7 δισ. ευρώ, ακολουθούμενη από κοντά από την Πολωνία με 31,9 δισ. ευρώ. Η Ισπανία έπεται στην πέμπτη θέση, αλλά οι αμυντικές της δαπάνες παραμένουν σχετικά χαμηλές σε σύγκριση με τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, στα 22,7 δισ. ευρώ. Νωρίτερα φέτος, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε μάλιστα απειλήσει να αποβάλει την Ισπανία από το ΝΑΤΟ επειδή αντιστεκόταν στη δέσμευση για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ.
Συνολικά, οι πέντε πρώτες χώρες της κατάταξης δαπάνησαν 237,5 δισ. ευρώ για την άμυνα, ποσό που αντιστοιχεί στο 69,2% του συνόλου της ΕΕ.
Δεκατέσσερις χώρες μοιράζονται το 8% του συνόλου της ΕΕ
Συνολικά 14 χώρες της ΕΕ δαπάνησαν καθεμία λιγότερα από 5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων οκτώ κάτω από 2 δισ. ευρώ. Μαζί, αυτή η ομάδα των 14 χωρών δαπάνησε 28,2 δισ. ευρώ, δηλαδή μόλις το 8,2% του συνόλου στην ΕΕ. Σε αυτήν περιλαμβάνονται η Αυστρία (4,9 δισ. ευρώ), η Ουγγαρία (4,5 δισ. ευρώ) και η Πορτογαλία (4,2 δισ. ευρώ). Η Μάλτα, το μικρότερο κράτος μέλος της ΕΕ, κατέγραψε τις χαμηλότερες δαπάνες με μόλις 99 εκατ. ευρώ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία είναι σημαντικά ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ, παρότι δεν ανήκουν στην ΕΕ. Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, το 2024 το Ηνωμένο Βασίλειο δαπάνησε 65,8 δισ. λίρες (74,97 δισ. ευρώ) για την άμυνα, ενώ η Τουρκία δαπάνησε περίπου 24,4 δισ. ευρώ.
Αμυντικές δαπάνες ανά κάτοικο
Οι αμυντικές δαπάνες ανά κάτοικο διαφέρουν σημαντικά στην Ευρώπη, από 174 ευρώ στη Μάλτα έως 1.540 ευρώ στη Δανία το 2024. Ο απλός μέσος όρος στις χώρες της ΕΕ ήταν 686 ευρώ, και 764 ευρώ όταν σταθμίζεται με βάση τον πληθυσμό της ΕΕ στην αρχή του έτους.
Πέρα από τη Δανία, ακόμη τέσσερις χώρες δαπανούν πάνω από 1.000 ευρώ ανά κάτοικο: η Ολλανδία (1.184 ευρώ), η Φινλανδία (1.140 ευρώ), η Σουηδία (1.073 ευρώ) και η Γερμανία (1.069 ευρώ).
Σε δέκα χώρες το ποσό αυτό είναι κάτω από 500 ευρώ, μεταξύ των οποίων και η Ισπανία με 465 ευρώ.
Από τις άλλες δύο μεγάλες οικονομίες, η Γαλλία δαπανά 869 ευρώ ανά κάτοικο, ενώ η Ιταλία διαθέτει 555 ευρώ.
Πώς μεταβάλλονται οι αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη;
«Η ευρείας κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία υπήρξε ο βασικός παράγοντας που οδήγησε στην αύξηση των αμυντικών δαπανών», δήλωσε στο Euronews Business ο Calle Håkansson, ερευνητής στη Σουηδική Υπηρεσία Αμυντικών Ερευνών.
«Παρότι οι αμυντικές επενδύσεις στην Ευρώπη αυξάνονταν ήδη την τελευταία δεκαετία, ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτέλεσε σημείο καμπής».
Τα στοιχεία της Eurostat και του EDA δείχνουν αυξήσεις στις ονομαστικές δαπάνες, ενώ οι τιμές σταθερού 2024 του EDA αποτυπώνουν την πραγματική μεταβολή, προσαρμοσμένη στα επίπεδα τιμών του 2024.
Με βάση τις τιμές σταθερού 2024, οι αμυντικές δαπάνες της ΕΕ ήταν 234,2 δισ. ευρώ το 2020. Ανήλθαν σε 343,2 δισ. ευρώ το 2024 και αναμένεται να φτάσουν τα 381 δισ. ευρώ το 2025.
Η πραγματική αύξηση την τελευταία δεκαετία, από το 2015 έως το 2025, ανέρχεται σε 99%. Το 2014 οι δαπάνες είχαν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο σε πραγματικούς όρους, στα 188,5 δισ. ευρώ. Έκτοτε αυξάνονται κάθε χρόνο.
«Το 2014, οι χώρες της ΕΕ – οι περισσότερες εκ των οποίων είναι επίσης μέλη της συμμαχίας του ΝΑΤΟ – ανέστρεψαν την τάση μείωσης των αμυντικών προϋπολογισμών, ως απάντηση στην πρώτη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία», δήλωσε στο Euronews Business ο Rafael Loss, ερευνητής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR).
Ωστόσο σημείωσε ότι χρειάστηκαν κάποια χρόνια μέχρι οι σχετικές αυξήσεις των αμυντικών προϋπολογισμών να ξεπεράσουν την άνοδο του ΑΕΠ και έτσι να πλησιάσουν περισσότερο τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες 2% του ΑΕΠ, τον οποίο στη συνέχεια υιοθέτησε ως σημείο αναφοράς και η ΕΕ.
Σε μια σύνοδο νωρίτερα φέτος, τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν, υπό την πίεση των ΗΠΑ, να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Οι χώρες στοχεύουν να διαθέτουν το 3,5% της παραγωγής τους για τον στενό πυρήνα της άμυνας, ενώ το υπόλοιπο 1,5% μπορεί να κατευθύνεται σε ευρύτερες υποδομές ασφάλειας.