Η Διεθνής Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος τιμάται παγκοσμίως ως ημέρα περισυλλογής, μνήμης και εκπαίδευσης
Κεντρικό σημείο των εκδηλώσεων μνήμης στη Βαρσοβία αποτέλεσαν οι επίσημες τελετές που ξεκίνησαν την Τρίτη 27 Ιανουαρίου 2026, στη 1 το μεσημέρι, στο Μνημείο των Ηρώων του Γκέτο, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πολωνικής πρωτεύουσας. Στην τελετή συμμετείχαν εκπρόσωποι των τοπικών και κρατικών αρχών, κοινωνικών οργανώσεων, πολιτιστικών ιδρυμάτων, εβραϊκών κοινοτήτων, καθώς και κάτοικοι της Βαρσοβίας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης τελέστηκαν οικουμενικές προσευχές, πραγματοποιήθηκε κατάθεση στεφάνων και λουλουδιών, ενώ παρουσιάστηκε καλλιτεχνικό πρόγραμμα από ηθοποιούς και καλλιτέχνες που συνδέονται με το Εβραϊκό Θέατρο Έστερ Ράχελ και Ίντα Καμίνσκι. Η τελετή είχε έντονο συμβολικό χαρακτήρα, απευθυνόμενη τόσο στους επιζώντες και μάρτυρες της Ιστορίας όσο και στις νεότερες γενιές, με στόχο τη διατήρηση της μνήμης της τραγικής μοίρας των θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
Η Πρόεδρος της Γερουσίας της Πολωνίας, Μαλγκορζάτα Κιντάβα-Μπλόνσκα, προειδοποίησε για την επανεμφάνιση φασιστικών αφηγημάτων και την άρνηση του Ολοκαυτώματος:
«Καθώς περνά ο χρόνος και οι μάρτυρες του Ολοκαυτώματος φεύγουν από τη ζωή, υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ότι οι ρατσιστικές και ξενοφοβικές θεωρίες μπορούν να επανέλθουν, και το κάνουν ατιμώρητα μπροστά σε ολόκληρο τον κόσμο. Η διάκριση της αλήθειας από το ψέμα γίνεται πολυτέλεια. Είναι ολοένα και πιο δύσκολο να επαληθεύσει κανείς τι είναι αληθές και τι ψευδές. Το Ολοκαύτωμα, δυστυχώς, ακόμη και εδώ στην Πολωνία, κάποιες φορές διαστρεβλώνεται, υπονομεύεται και χρησιμοποιείται για να μας διχάσει. Είτε το θέλουμε είτε όχι, βρισκόμαστε σε έναν αγώνα ενάντια στα ψέματα, την παραπληροφόρηση και το μίσος».
Το παγκόσμιο πλαίσιο της μνήμης
Η Διεθνής Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος τιμάται παγκοσμίως ως ημέρα περισυλλογής, μνήμης και εκπαίδευσης. Σε διεθνές επίπεδο, οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν τελετές σε ιστορικούς τόπους, όπως το Άουσβιτς-Μπίρκεναου και το Μνημείο των Δολοφονημένων Εβραίων της Ευρώπης στο Βερολίνο, καθώς και εκπαιδευτικές και μνημονικές δράσεις σε πολλές χώρες.
«Φως της Μνήμης» στα παράθυρα
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε και φέτος η κοινωνική δράση «Φως της Μνήμης». Στις 6 το απόγευμα, οι κάτοικοι της Βαρσοβίας και άλλων πόλεων κλήθηκαν να ανάψουν κεριά στα παράθυρα των σπιτιών τους. Η απλή αλλά ουσιαστική αυτή χειρονομία συμβολίζει την αλληλεγγύη προς τα θύματα και την αντίθεση στο μίσος, τον αντισημιτισμό και τη βία, υπενθυμίζοντας την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης.
Το συμβολικό τραμ με το Άστρο του Δαβίδ
Στον αστικό ιστό της Βαρσοβίας εμφανίστηκε επίσης ένα παλιό, άδειο τραμ με το Άστρο του Δαβίδ, το οποίο διέσχισε τους δρόμους της περιοχής του πρώην γκέτο. Το τραμ αυτό αποτελεί ισχυρό σύμβολο μνήμης, παραπέμποντας στο τραμ που λειτουργούσε την περίοδο ύπαρξης του Γκέτο της Βαρσοβίας και τιμώντας τους Εβραίους κατοίκους της πόλης που δολοφονήθηκαν κατά τη ναζιστική κατοχή.
Η σημασία της μνήμης
Η ημέρα τιμά όχι μόνο τα εβραϊκά θύματα του Ολοκαυτώματος, αλλά και τις άλλες ομάδες που διώχθηκαν από το ναζιστικό καθεστώς, όπως οι Ρομά, οι Πολωνοί, οι Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου και τα άτομα με αναπηρία.
«Η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν είναι βάρος – είναι δέσμευση. Δέσμευση για εγρήγορση, για ανθρωπιά και για να μην επιτρέψουμε ποτέ ξανά τα συνθήματα να μείνουν κενά», υπογράμμισε η Γκόλντα Τέντσερ, ιδρύτρια και πρόεδρος του Ιδρύματος Σαλόμ και διοργανώτρια της εκδήλωσης.