Οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου, εν μέσω στρατιωτικών επεισοδίων και διεθνών πιέσεων, με στόχο το πυρηνικό ζήτημα, ενώ η Ουάσινγκτον επιδιώκει διεύρυνση της ατζέντας και η Τεχεράνη περιορισμό της θεματολογίας.
Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πραγματοποιήσουν συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα την Παρασκευή στο Ομάν, δήλωσε αργά το βράδυ της Τετάρτης ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, καθώς οι εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών παραμένουν σε υψηλό επίπεδο μετά την αιματηρή καταστολή των πανεθνικών διαδηλώσεων στην Τεχεράνη τον περασμένο μήνα.
Η ανακοίνωση του Αραγκτσί ήρθε έπειτα από ώρες ενδείξεων ότι οι αναμενόμενες συνομιλίες αντιμετώπιζαν δυσκολίες, καθώς και μετά από δημοσιεύματα μέσων ενημέρωσης που ανέφεραν ότι είχαν ακυρωθεί λόγω διαφωνιών ως προς τη μορφή και το περιεχόμενό τους.
Αρχικά, οι συνομιλίες αναμενόταν να διεξαχθούν στην Τουρκία, γειτονική χώρα του Ιράν, η οποία τις τελευταίες ημέρες είχε αναλάβει πρωτοβουλίες για να φέρει τις ΗΠΑ και το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Είμαι ευγνώμων προς τους αδελφούς μας στο Ομάν για τη διευθέτηση όλων των απαραίτητων ρυθμίσεων», έγραψε ο Αραγκτσί το βράδυ της Τετάρτης σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
Διαρκής ένταση
Η φαινομενική αυτή πρόοδος προς την επανέναρξη των συνομιλιών ακολούθησε ένα νέο επεισόδιο που θύμισε στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών, όταν μαχητικό αεροσκάφος του αμερικανικού Ναυτικού κατέρριψε την Τρίτη ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος που πλησίασε αμερικανικό αεροπλανοφόρο.
Σύμφωνα με το Ναυτικό των ΗΠΑ, ταχύπλοα σκάφη των παραστρατιωτικών Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης επιχείρησαν επίσης να σταματήσουν πλοίο με σημαία ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, το στενό πέρασμα που αποτελεί την είσοδο του Περσικός Κόλπος.
Το Ιράν, του οποίου η στρατιωτική ηγεσία επισκέφθηκε την Τετάρτη βάση πυραύλων σε μια προσπάθεια να υπογραμμίσει την ετοιμότητά του, μετά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της αντιαεροπορικής του άμυνας, δεν αναγνώρισε άμεσα το περιστατικό της Τρίτης. Το επεισόδιο επιβάρυνε το κλίμα, χωρίς ωστόσο να ακυρώσει τις προσδοκίες για συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Τι επιδιώκει η κάθε πλευρά
Την Τετάρτη, περιφερειακός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν επιδίωκε ένα «διαφορετικό» είδος συνάντησης από εκείνο που είχε προτείνει η Τουρκία, εστιασμένο αποκλειστικά στο ζήτημα του πυρηνικού του προγράμματος και με συμμετοχή μόνο του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται ανώνυμο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συμμετάσχουν σε διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου με το Ιράν στο Ομάν, αντί της Τουρκίας όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί.
Τα ίδια δημοσιεύματα αναφέρουν ότι αρκετοί Άραβες και μουσουλμάνοι ηγέτες κάλεσαν την Τετάρτη την κυβέρνηση Τραμπ να μην αποχωρήσει από τις συνομιλίες, την ώρα που Ιρανοί αξιωματούχοι πίεζαν για περιορισμό της θεματολογίας και αλλαγή του τόπου διεξαγωγής.
Ο ίδιος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι ο Λευκός Οίκος παραμένει «ιδιαίτερα επιφυλακτικός» ως προς τις πιθανότητες επιτυχίας των συνομιλιών, ωστόσο αποδέχθηκε την αλλαγή σχεδίων από σεβασμό προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.
Οι εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών κλιμακώθηκαν μετά τη δήλωση του προέδρου Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να καταφύγει στη χρήση βίας απέναντι στην Τεχεράνη, ως απάντηση στην αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων. Ο Τραμπ πιέζει το Ιράν να καταλήξει σε συμφωνία που θα περιορίζει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, η Ουάσινγκτον επιθυμεί οι συνομιλίες να επεκταθούν πέραν του πυρηνικού ζητήματος και να περιλάβουν, μεταξύ άλλων, το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, τη στήριξη δικτύων πληρεξουσίων στην περιοχή και τη «μεταχείριση του ίδιου του ιρανικού λαού».
«Η θρησκευτική ηγεσία του Ιράν δεν αντικατοπτρίζει τον λαό του Ιράν. Δεν γνωρίζω άλλη χώρα όπου να υπάρχει τόσο μεγάλη απόσταση ανάμεσα σε αυτούς που κυβερνούν και σε αυτούς που ζουν εκεί», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους.
Τα πρώτα σαφή σημάδια ότι η Τεχεράνη επιθυμεί να δοκιμάσει τον δρόμο της διαπραγμάτευσης εμφανίστηκαν την Τρίτη, όταν ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Εξωτερικών να «επιδιώξει δίκαιες και ισότιμες διαπραγματεύσεις» με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η δήλωση Πεζεσκιάν δείχνει πως η κίνηση αυτή έχει την έγκριση του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος έχει τον τελευταίο λόγο σε όλα τα κρατικά ζητήματα και στο παρελθόν είχε απορρίψει κάθε ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων.
Η Τεχεράνη επιμένει εδώ και χρόνια ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα, ωστόσο τα τελευταία χρόνια ορισμένοι ανώτεροι αξιωματούχοι της έχουν εντείνει τις απειλές για την απόκτηση πυρηνικού όπλου.