Οι επαφές στη Μουσκάτ εξελίσσονται σε ένα περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με την Ευρώπη να παρακολουθεί τις επιπτώσεις σε ενεργειακή ασφάλεια, περιφερειακή σταθερότητα και διεθνείς ισορροπίες, ενώ παραμένει ασαφές το εύρος των δεσμεύσεων των δύο πλευρών.
Ιρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι έφτασαν στη Μουσκάτ, την πρωτεύουσα του Ομάν, για πολυαναμενόμενες συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σε μια περίοδο που η κατάσταση παραμένει τεταμένη μετά τις αιματηρές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν.
Πρόκειται για την πρώτη τέτοια συνάντηση μεταξύ των δύο πλευρών από τον Ιούνιο, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετείχαν μαζί με το Ισραήλ σε σύγκρουση 12 ημερών κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, πλήττοντας πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Επικεφαλής των αντιπροσωπειών είναι ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου στη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί. Οι συνομιλίες διεξάγονται στο σουλτανάτο του Κόλπου, το οποίο έχει κατά καιρούς διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ των δύο χωρών.
Ενόψει των συνομιλιών, ο Αραγκτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα ακολουθήσει «την προσέγγιση της διπλωματίας για τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων του Ιράν», κατά τη διάρκεια συνάντησής του στη Μουσκάτ με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι.
Την ίδια ώρα, πρόσθεσε ότι η χώρα του διατηρεί «πλήρη ετοιμότητα να υπερασπιστεί την εθνική κυριαρχία και την εθνική ασφάλεια απέναντι σε οποιεσδήποτε υπερβολικές απαιτήσεις ή τυχοδιωκτισμούς» από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης κατά της Τεχεράνης.
Η αμερικανική αντιπροσωπεία σκοπεύει να διερευνήσει την προοπτική «μηδενικής πυρηνικής δυνατότητας» για το Ιράν, όπως δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, προειδοποιώντας ότι ο Τραμπ έχει «πολλές επιλογές στη διάθεσή του πέρα από τη διπλωματία».
«Διαπραγματεύονται», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη, αναφερόμενος στο Ιράν. «Δεν θέλουν να τους χτυπήσουμε. Έχουμε έναν μεγάλο στόλο που κατευθύνεται εκεί», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην ομάδα αεροπλανοφόρου που έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει «αρμάδα».
Η συνάντηση πραγματοποιείται λιγότερο από έναν μήνα μετά την κορύφωση ενός κύματος πανεθνικών διαδηλώσεων στο Ιράν, που πυροδοτήθηκαν από τη συνεχιζόμενη υπερπληθωριστική κρίση και το υψηλό κόστος ζωής, εξελισσόμενες σε κινητοποιήσεις κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης.
Οι διαδηλώσεις καταστάλθηκαν με μπλακάουτ πληροφόρησης και πρωτοφανή καταστολή, η οποία, σύμφωνα με πηγές στο εσωτερικό του Ιράν και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει οδηγήσει στον θάνατο έως και 30.000 ανθρώπων.
Ο Τραμπ είχε αρχικά απειλήσει με στρατιωτική δράση, λέγοντας προς τους διαδηλωτές ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν», ωστόσο μέχρι στιγμής έχει αποφύγει μια ευθεία στρατιωτική επέμβαση.
Ασαφές το εύρος των συνομιλιών
Το εύρος, η φύση και οι συμμετέχοντες στις συνομιλίες παραμένουν ασαφή, λίγες μόλις ώρες πριν από την έναρξή τους στη Μουσκάτ.
Προηγήθηκαν εντάσεις σχετικά με το αν η συνάντηση θα πρέπει να περιλαμβάνει και χώρες της περιοχής, καθώς και ζητήματα όπως η στήριξη της Τεχεράνης σε συμμάχους της και τα βαλλιστικά της προγράμματα, δύο βασικές ανησυχίες των ΗΠΑ που το Ιράν απέρριψε. Η Τεχεράνη επιμένει ότι οι συνομιλίες θα περιοριστούν αποκλειστικά στο πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι συνομιλίες πρέπει να περιλαμβάνουν όλα αυτά τα ζητήματα. «Πιστεύω ότι για να οδηγήσουν οι συνομιλίες σε κάτι ουσιαστικό, θα πρέπει να περιλαμβάνουν συγκεκριμένα θέματα, και αυτό περιλαμβάνει το εύρος των βαλλιστικών πυραύλων τους», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη.
«Περιλαμβάνει τη στήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων σε ολόκληρη την περιοχή. Περιλαμβάνει το πυρηνικό πρόγραμμα και περιλαμβάνει τη μεταχείριση του ίδιου του λαού τους».
Με το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και άλλα πολεμικά πλοία στην περιοχή, καθώς και με την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας με μαχητικά αεροσκάφη, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται πλέον να διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ για να εξαπολύσουν επίθεση, εφόσον το αποφασίσουν.
Την ίδια ώρα, αραβικές χώρες του Κόλπου εκφράζουν φόβους ότι μια επίθεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, καθώς αυτή την εβδομάδα αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν ιρανικό drone κοντά στο αεροπλανοφόρο, ενώ το Ιράν επιχείρησε να εμποδίσει πλοίο με αμερικανική σημαία με ταχύπλοα στα Στενά του Ορμούζ.