Μειώθηκαν οι εξαγωγές πετρελαίου του Καζακστάν, καθώς ουκρανικά drones και κακοκαιρία έπληξαν τον θαλάσσιο τερματικό του Κονσόρτσιουμ Αγωγού Κασπίας στο Νοβοροσίισκ. Διακοπή σημειώθηκε και στο μεγάλο κοίτασμα Τενγκίζ τον Ιανουάριο.
Η εγκατάσταση του Νοβοροσίισκ φορτώνει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου του Καζακστάν σε δεξαμενόπλοια με προορισμό ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
Στις 29 Νοεμβρίου 2025, επίθεση με ναυτικά drones έθεσε εκτός λειτουργίας ένα από τα βαθιά αγκυροβόλια του τερματικού (SPM-2), το οποίο έχει δυνατότητα φόρτωσης έως και 800.000 βαρελιών ημερησίως.
Στις 13 Ιανουαρίου, drones χτύπησαν στη συνέχεια δύο δεξαμενόπλοια, τα Matilda και Delta Harmony, ενώ περίμεναν να φορτώσουν καζακικό αργό.
Ο υπουργός Ενέργειας του Καζακστάν, Ερλάν Ακκενζάνοφ, δήλωσε ότι τα δεξαμενόπλοια δεν ανήκουν στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας.
«Δεν είχαν επιβληθεί περιορισμοί στα πλοία και δεν περιλαμβάνονταν σε καμία γκρίζα λίστα».
Οι αρχές ανέφεραν ότι και τα δύο πλοία ήταν άδεια εκείνη τη στιγμή. Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί ή διαρροή πετρελαίου.
Αγωγός CPC
Το Καζακστάν μεταφέρει περίπου το 80% του αργού του μέσω του αγωγού CPC, ο οποίος αποτελεί μία από τις βασικές οδούς για μη ρωσικές προμήθειες πετρελαίου προς την Ευρώπη.
Ο αγωγός ξεκινά από τα κοιτάσματα της Κασπίας στο δυτικό Καζακστάν και καταλήγει στο Νοβοροσίισκ, μεταφέροντας την παραγωγή από τα μεγαλύτερα έργα της χώρας, μεταξύ των οποίων τα Τενγκίζ, Κασαγκάν και Καρατσαγκανάκ, που διαχειρίζονται διεθνείς ενεργειακοί όμιλοι όπως η Chevron.
Οι εξαγωγές επηρεάστηκαν επίσης από μια προσωρινή διακοπή λειτουργίας στο γιγαντιαίο κοίτασμα Τενγκίζ νωρίτερα φέτος.
Οι διαταραχές περιόρισαν την προσφορά του CPC Blend, ενός ελαφρού, χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο αργού που προτιμούν τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
Οι μειωμένες αποστολές στήριξαν έτσι υψηλότερες τιμές πετρελαίου στην Ευρώπη τον Ιανουάριο, με τους αγοραστές να αναγκάζονται να αναζητήσουν εναλλακτικούς τύπους αργού.
Εξαρτήσεις της Ευρώπης από το πετρέλαιο
Το Καζακστάν καλύπτει πάνω από το 12% των εισαγωγών πετρελαίου της ΕΕ και εδώ και χρόνια θεωρείται βασικός εταίρος για τη διαφοροποίηση των προμηθειών. Το 2024, η χώρα εξήγαγε στην Ευρώπη το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της, που ανήλθε σε 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ο υπουργός σχολίασε επίσης τον οικονομικό αντίκτυπο των απωλειών πετρελαίου ως αποτέλεσμα των επιθέσεων.
«Το πετρέλαιο δεν έχει ακόμη μεταφερθεί ούτε πουληθεί. Θα πουληθεί σε μελλοντικές τιμές της αγοράς. Μόνο όταν ολοκληρωθούν οι συναλλαγές θα έχουμε πλήρη στοιχεία και θα μπορέσουμε να ανακοινώσουμε τους αριθμούς».
Ο αναλυτής ενέργειας Ολζάς Μπαϊντιλντίνοφ εκτιμά τις πιθανές απώλειες του Καζακστάν σε περίπου 1,6 δισ. δολάρια, με βάση τιμή αναφοράς 60 δολάρια το βαρέλι.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν επίσης διπλωματικές εντάσεις. Η Αστάνα υπέβαλε επίσημη διαμαρτυρία στο Κίεβο, χαρακτηρίζοντας τα πλήγματα πράξεις επιθετικότητας κατά πολιτικών υποδομών.
Η Ουκρανία δήλωσε ότι οι ενέργειές της στόχευαν στην αποδυνάμωση της στρατιωτικοβιομηχανικής ικανότητας της Ρωσίας.
Επί του παρόντος, λειτουργούν τα δύο από τα τρία αγκυροβόλια του CPC. Οι επισκευές στη ζημιωμένη μονάδα έχουν καθυστερήσει λόγω κακοκαιρίας, ενώ έχουν παραγγελθεί δύο νέα αγκυροβόλια από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία αναμένεται να φθάσουν εντός 70 ημερών.
Το σύστημα του CPC μπορεί να μεταφέρει πάνω από 72 εκατ. τόνους πετρελαίου τον χρόνο και στους μετόχους του περιλαμβάνονται η Ρωσία, η Shell, η Eni και άλλες διεθνείς εταιρείες.
Διακοπή λειτουργίας στο Τενγκίζ
Στις αναταράξεις στις εξαγωγές του Καζακστάν προστέθηκε και η διακοπή λειτουργίας στο Τενγκίζ, το μεγαλύτερο κοίτασμα πετρελαίου της χώρας.
Η Tengizchevroil, με επικεφαλής την Chevron, ανέστειλε προσωρινά στις 18 Ιανουαρίου την παραγωγή στα κοιτάσματα Τενγκίζ και Κορολιόφ, έπειτα από πυρκαγιά σε γεννήτρια που προκάλεσε διακοπή ρεύματος.
Η εταιρεία δεν έχει δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τα αίτια του συμβάντος.
Το μεγαλύτερο μέρος του αργού από το Τενγκίζ εξάγεται μέσω του Κονσόρτσιουμ Αγωγού της Κασπίας (CPC) και, μετά το περιστατικό, ο διαχειριστής κήρυξε ανωτέρα βία στις προμήθειες CPC Blend.
Η Chevron περιγράφει το Τενγκίζ ως το βαθύτερο σε παραγωγή υπερ-κοίτασμα πετρελαίου στον κόσμο. Τα ανακτήσιμα αποθέματά του εκτιμώνται σε 11,5 δισ. βαρέλια, αν και η εξόρυξη είναι τεχνικά ιδιαίτερα σύνθετη.
Σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας Ερλάν Ακκενζάνοφ, η διακοπή μείωσε την παραγωγή κατά περίπου 7,2 εκατ. βαρέλια. Ο ίδιος είπε ότι οι χαμένες ποσότητες θα ανακτηθούν αργότερα και ότι οι ετήσιοι στόχοι παραγωγής δεν θα αλλάξουν.
Το Τενγκίζ έχει δυναμικότητα έως και 900.000 βαρέλια την ημέρα, αλλά πριν από τη διακοπή παρήγαγε περίπου 360.000 βαρέλια ημερησίως.
Ο διαχειριστής ανέφερε ότι το σύστημα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας του κοιτάσματος έχει πλέον επανεκκινήσει και η παραγωγή αποκαθίσταται σταδιακά.
Η Chevron επενδύει 48 δισ. δολάρια (40,45 δισ. ευρώ) σε έργο επέκτασης με στόχο την αύξηση της παραγωγής σε σχεδόν ένα εκατ. βαρέλια την ημέρα, δηλαδή κοντά στο 1% της παγκόσμιας προσφοράς. Ωστόσο, τα «στενά» στις εξαγωγές έχουν επιβραδύνει αυτά τα σχέδια.
Η διακοπή προκάλεσε επίσης ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια στην περιοχή. Το Τενγκίζ τροφοδοτεί με παραγόμενο φυσικό αέριο τις περιοχές Μανγκιστάου και Ατιράου, το οποίο χρησιμοποιείται για την τοπική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Ακκενζάνοφ δήλωσε ότι τα νοικοκυριά δεν αντιμετώπισαν διακοπές ρεύματος.
«Θα ήθελα να διευκρινίσω ότι οι πληροφορίες περί βλάβης του συστήματος δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Δεν υπήρξαν διαταραχές και κανένας χρήστης, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών νοικοκυριών, δεν υπέστη διακοπές».
Ο αναλυτής ενέργειας Ολζάς Μπαϊντιλντίνοφ έγραψε ότι οι πρόσθετες εισαγωγές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας από τη Ρωσία βοήθησαν στη σταθεροποίηση του συστήματος, αναδεικνύοντας τις δομικές αδυναμίες των εγχώριων ενεργειακών υποδομών του Καζακστάν.
Τι ακολουθεί
Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου αναμένεται να αυξηθούν κατά 700.000 βαρέλια την ημέρα στο πρώτο εξάμηνο του 2026, δηλαδή πάνω από ένα εκατ. βαρέλια ημερησίως λιγότερο από ό,τι προέβλεπαν οι αναλυτές της αγοράς.
Ωστόσο, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας προέβλεψε στην έκθεσή της του Ιανουαρίου ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα υπερβεί τη ζήτηση κατά 4,25 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο πρώτο τρίμηνο.
Η διακοπή στον CPC και η βλάβη στο Τενγκίζ θα βοηθήσουν το Καζακστάν να κινηθεί εντός της ποσοστώσης παραγωγής που του αναλογεί στο πλαίσιο του OPEC+. «Βρισκόμαστε ακριβώς μέσα στους δηλωμένους όγκους», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας.
Η χώρα συγκαταλέγεται μεταξύ των υπερπαραγωγών που υποχρεώνονται να αντισταθμίσουν με περικοπές στην παραγωγή.
Καθώς εντείνονται οι ουκρανικές επιθέσεις στην κύρια οδό εξαγωγής πετρελαίου του Καζακστάν, η χώρα κινείται για να εμβαθύνει τη συνεργασία της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στις 28 Ιανουαρίου, το Καζακστάν υπέβαλε στις ΗΠΑ αίτημα για εξαγορά περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, η οποία τελεί υπό κυρώσεις. Πέντε ημέρες νωρίτερα, το υπουργείο Ενέργειας του Καζακστάν είχε πραγματοποιήσει συνομιλίες με το αμερικανικό ομόλογό του για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την ώρα που το Καζακστάν εντάχθηκε στο νεοσύστατο Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ.