Οι επιστήμονες αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν τον τρόπο με τον οποίο χαρακτηρίζουν τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, λόγω των ταχέων αλλαγών στον καιρό που προκαλεί η υπερθέρμανση του πλανήτη.
Ο φυσικός κύκλος Ελ Νίνιο, που διαταράσσει τα καιρικά φαινόμενα σε όλο τον κόσμο, και τροφοδοτεί και διαμορφώνεται από έναν πλανήτη που θερμαίνεται, λένε μετεωρολόγοι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νέα μελέτη υπολογίζει ότι μια ασυνήθιστη πρόσφατη ανατροπή στον κύκλο θέρμανσης και ψύξης, που περιλαμβάνει το Ελ Νίνιο και το αντίστοιχό του Λα Νίνια, μπορεί να βοηθήσει να λυθεί το επιστημονικό μυστήριο γιατί η ήδη αυξανόμενη θερμοκρασία της Γης εκτοξεύτηκε σε ένα νέο επίπεδο τα τελευταία τρία χρόνια.
Παράλληλα, οι επιστήμονες αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν τον τρόπο με τον οποίο χαρακτηρίζουν τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, λόγω των ταχέων μεταβολών του καιρού που προκαλεί η κλιματική αλλαγή. Η ολοένα και πιο θερμή θάλασσα σε όλο τον κόσμο οδήγησε την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) να αλλάξει, αυτόν τον μήνα, τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζει πότε το μοτίβο του καιρού έχει περάσει σε νέο κύκλο. Πιθανότατα αυτό σημαίνει ότι περισσότερα επεισόδια θα καταγράφονται ως Λα Νίνια και λιγότερα θα πληρούν τα κριτήρια για Ελ Νίνιο στα θερμαινόμενα τροπικά ύδατα.
Η μέση μηνιαία θερμοκρασία της Γης σημείωσε μια αισθητή άνοδο πέρα από τη μακροχρόνια ανοδική τάση που συνδέεται με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή στις αρχές του 2023, και αυτή η αύξηση συνεχίστηκε έως και το 2025. Οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει πολλές θεωρίες για το τι συμβαίνει, από επιτάχυνση της υπερθέρμανσης λόγω αερίων του θερμοκηπίου και μείωση της ρύπανσης από σωματίδια από τα πλοία, μέχρι υποθαλάσσια ηφαιστειακή έκρηξη και αύξηση της ηλιακής ακτινοβολίας.
Σε νέα μελέτη στο Nature Geoscience (πηγή στα Αγγλικά), που δημοσιεύτηκε αυτόν τον μήνα, Ιάπωνες ερευνητές εξετάζουν πώς αυξήθηκε το 2022 η διαφορά ανάμεσα στην ενέργεια που φτάνει στον πλανήτη και σε αυτήν που τον εγκαταλείπει – το λεγόμενο ενεργειακό ανισοζύγιο της Γης. Η αύξηση αυτού του ανισοζυγίου, δηλαδή περισσότερη παγιδευμένη θερμότητα, οδηγεί στη συνέχεια σε υψηλότερες θερμοκρασίες, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι περίπου τα τρία τέταρτα της μεταβολής στο ενεργειακό ανισοζύγιο της Γης μπορούν να αποδοθούν στον συνδυασμό της μακροχρόνιας, ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και της μετάβασης από έναν τριετή ψυχρό κύκλο Λα Νίνια σε έναν θερμό κύκλο Ελ Νίνιο.
Τι είναι το Ελ Νίνιο και τι το Λα Νίνια
Το Ελ Νίνιο είναι μια περιοδική, φυσική θέρμανση τμημάτων του Ισημερινού Ειρηνικού, που στη συνέχεια μεταβάλλει τα πρότυπα του καιρού σε όλο τον κόσμο, ενώ το Λα Νίνια χαρακτηρίζεται από πιο ψυχρά από τον μέσο όρο ύδατα.
Και τα δύο μεταβάλλουν τα πρότυπα βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών, αλλά με διαφορετικούς τρόπους. Τα φαινόμενα Ελ Νίνιο τείνουν να αυξάνουν τις παγκόσμιες θερμοκρασίες, ενώ τα Λα Νίνια μετριάζουν τη μακροπρόθεσμη άνοδο.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα φαινόμενα Λα Νίνια τείνουν να προκαλούν μεγαλύτερες καταστροφές στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξαιτίας της αυξημένης δραστηριότητας τυφώνων και της ξηρασίας.
Γιατί οι κύκλοι του καιρού αλλάζουν από ζεστούς σε ψυχρούς
Από το 2020 έως το 2023, ο πλανήτης βίωσε ένα ασυνήθιστο «τριπλό» Λα Νίνια, χωρίς Ελ Νίνιο ενδιάμεσα. Σε ένα επεισόδιο Λα Νίνια, τα θερμά νερά παραμένουν σε μεγαλύτερο βάθος, με αποτέλεσμα πιο ψυχρή επιφάνεια. Και αυτό μειώνει την ποσότητα ενέργειας που διαφεύγει στο διάστημα, εξηγεί η συν-συγγραφέας της μελέτης Γιου Κοσάκα, κλιματολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο.
Το παρομοιάζει με αυτό που συμβαίνει όταν οι άνθρωποι έχουν πυρετό.
«Όταν η θερμοκρασία του σώματός μας είναι υψηλή, τείνει να εκπέμπει την ενέργειά του προς τα έξω, και το ίδιο συμβαίνει με τη Γη. Καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, το σύστημα τείνει να εκπέμπει περισσότερη ενέργεια προς τα έξω. Στην περίπτωση του τριετούς Λα Νίνια, συμβαίνει το αντίθετο», λέει η Κοσάκα.
Έτσι, περισσότερη ενέργεια – που μετατρέπεται σε θερμότητα – παγιδεύεται στη Γη, σημειώνει. Συνήθως τα φαινόμενα Λα Νίνια αντιστοιχούν σε μια συσσώρευση πρόσθετου ενεργειακού ανισοζυγίου διάρκειας ενός ή δύο ετών, αλλά αυτή τη φορά κράτησε περισσότερο, οπότε η διαφορά ήταν πιο αισθητή και συνοδεύτηκε από υψηλότερες θερμοκρασίες, προσθέτει η Κοσάκα.
«Όταν γίνεται η μετάβαση από Λα Νίνια σε Ελ Νίνιο, είναι σαν να ανοίγει το καπάκι», απελευθερώνοντας τη θερμότητα, εξηγεί ο πρώην μετεωρολόγος της NOAA Τομ Ντι Λιμπέρτο, που σήμερα εργάζεται στην οργάνωση Climate Central.
Περίπου το 23% του ενεργειακού ανισοζυγίου που τροφοδοτεί τις πρόσφατες υψηλότερες θερμοκρασίες οφείλεται σε αυτό το ασυνήθιστα παρατεταμένο μοτίβο Λα Νίνια, ενώ λίγο πάνω από τα μισά προέρχονται από τα αέρια που εκλύονται από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης. Τα υπόλοιπα μπορούν να αποδοθούν σε άλλους παράγοντες.
Η επιστήμονας Τζένιφερ Φράνσις, από το Ερευνητικό Κέντρο Κλίματος Woodwell, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, λέει ότι η έρευνα είναι πειστική και εξηγεί μια αύξηση στο ενεργειακό ανισοζύγιο την οποία ορισμένοι επιστήμονες απέδιδαν σε επιταχυνόμενη θέρμανση.
Αλλάζουν τα κριτήρια για Ελ Νίνιο και Λα Νίνια
Για 75 χρόνια, όταν οι μετεωρολόγοι υπολόγιζαν τα επεισόδια Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, βασίζονταν στη διαφορά θερμοκρασίας σε τρεις τροπικές περιοχές του Ειρηνικού σε σχέση με το κανονικό. Ένα Ελ Νίνιο οριζόταν ως 0,5 βαθμοί Κελσίου πιο ζεστό από το κανονικό και ένα Λα Νίνια ως αντίστοιχα πιο ψυχρό.
Το πρόβλημα σε έναν κόσμο που θερμαίνεται είναι ότι αυτό που θεωρείται «κανονικό» αλλάζει συνεχώς.
Μέχρι σήμερα, η NOAA χρησιμοποιούσε ως «κανονική» τη μέση τιμή 30 ετών. Ενημέρωνε αυτή τη 30ετή μέση τιμή κάθε δεκαετία, όπως κάνει για τις περισσότερες κλιματικές και μετεωρολογικές μετρήσεις. Στη συνέχεια, όμως, τα νερά θερμάνθηκαν τόσο πολύ όσον αφορά τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, ώστε η NOAA άρχισε να αναθεωρεί τον ορισμό του «κανονικού» κάθε πέντε χρόνια, αλλά ούτε αυτό ήταν αρκετό, λέει ο μετεωρολόγος Νατ Τζόνσον από το Εργαστήριο Γεωφυσικής Ρευστομηχανικής της NOAA.
Έτσι, από αυτόν τον μήνα η NOAA εισάγει έναν σχετικό δείκτη Ελ Νίνιο. Ο νέος δείκτης συγκρίνει τις θερμοκρασίες με εκείνες στην υπόλοιπη τροπική ζώνη της Γης. Πρόσφατα, η διαφορά μεταξύ της παλιάς και της νέας μεθόδου φτάνει έως και τους μισό βαθμό Κελσίου, και «αυτό αρκεί για να έχει αντίκτυπο», σημειώνει ο Τζόνσον.
Κι αυτό επειδή, στην περίπτωση του Ελ Νίνιο και του Λα Νίνια, αυτό που μετρά πραγματικά είναι ο τρόπος που τα ύδατα αλληλεπιδρούν με την ατμόσφαιρα. Και το τελευταίο διάστημα αυτές οι αλληλεπιδράσεις δεν ταίριαζαν με την παλιά ταξινόμηση, αλλά ταιριάζουν με τη νέα μέθοδο, προσθέτει ο Τζόνσον.
Όλα δείχνουν ότι με το νέο σύστημα θα καταγράφονται κάπως περισσότερα Λα Νίνια και λιγότερα Ελ Νίνιο σε σχέση με το παλιό, σύμφωνα με τον Τζόνσον.
Έρχεται νέο Ελ Νίνιο
Η πρόγνωση της NOAA κάνει λόγο για ανάπτυξη ενός νέου Ελ Νίνιο αργότερα μέσα στη χρονιά, προς τα τέλη του καλοκαιριού ή το φθινόπωρο. Αν εκδηλωθεί αρκετά νωρίς, θα μπορούσε να περιορίσει τη δραστηριότητα τυφώνων στον Ατλαντικό. Θα σήμαινε όμως και υψηλότερες παγκόσμιες θερμοκρασίες το 2027.
«Όταν αναπτυχθεί το Ελ Νίνιο, είναι πολύ πιθανό να καταγραφεί νέο ρεκόρ παγκόσμιας θερμοκρασίας», λέει σε email η Φράνσις από το Woodwell. «Το “κανονικό” έχει μείνει πίσω δεκαετίες τώρα. Και με τόση θερμότητα ήδη μέσα στο σύστημα, όλοι θα πρέπει να προετοιμαστούν για τα ακραία καιρικά φαινόμενα που θα τροφοδοτήσει».