Τα κλειστά καταστήματα στη Νέβσκι Προσπέκτ, στο κέντρο της Αγίας Πετρούπολης, αποτυπώνουν τη δυσπραγία της οικονομίας εν μέσω πολέμου
Τα άδεια εμπορικά ακίνητα στον κεντρικό δρόμο της Αγίας Πετρούπολης, τη Νέβσκι Προσπέκτ, αποτελούν ένα από τα σημάδια των αυξανόμενων προβλημάτων της ρωσικής οικονομίας, καθώς ο τετραετής πόλεμος κατά της Ουκρανίας συνεχίζεται.
Εν μέσω δημοσιονομικών ελλειμμάτων και μείωσης των εσόδων από το πετρέλαιο, το Κρεμλίνο στράφηκε σε καταναλωτές και μικρές επιχειρήσεις για την άντληση πόρων. Ο φόρος προστιθέμενης αξίας αυξήθηκε κατά 2% και τα εισοδηματικά όρια στα οποία οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να τον καταβάλουν μειώθηκαν δραστικά.
Η Ντάρια Ντεμτσένκο, ιδιοκτήτρια αλυσίδας ινστιτούτων ομορφιάς στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ρωσίας, δήλωσε ότι από τα τέσσερα οικογενειακά ινστιτούτα ομορφιάς της αλυσίδας της — τρία δικά της και ένα με σύμβαση franchise — αναγκάστηκε να κλείσει το ένα και να πουλήσει ένα ακόμη για να παραμείνει βιώσιμη, εξαιτίας των απότομων αυξήσεων στους φόρους και σε άλλα κόστη, καθώς και της μειωμένης ζήτησης. Όπως είπε, η φορολογική μεταρρύθμιση σημαίνει ότι πλέον πρέπει να καταβάλλει πολύ υψηλότερους φόρους, ενώ χρειάστηκε να προσλάβει και λογιστή πλήρους απασχόλησης για την τήρηση των βιβλίων. Πρόσθεσε ότι τα έξοδά της — όπως το ενοίκιο, τα αναλώσιμα, η ασφάλεια και οι τραπεζικές υπηρεσίες — αυξήθηκαν κατά 30%, σημειώνοντας ότι οι προμηθευτές αύξησαν τις τιμές πολύ πάνω από το 2% της αύξησης του ΦΠΑ. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση για υπηρεσίες αισθητικής μειώνεται εδώ και μήνες.
Το εισοδηματικό όριο για όσους χρησιμοποιούν το λεγόμενο «σύστημα φορολόγησης με πατέντα», στο οποίο οι μικρές επιχειρήσεις καταβάλλουν σταθερά ετήσια ποσά — συνήθως μόνο μερικές δεκάδες χιλιάδες ρούβλια — αντί για ποσοστό επί των εσόδων ή των κερδών τους, μειώθηκε. Από φέτος, όσοι έχουν έσοδα άνω των 20 εκατομμυρίων ρουβλίων θα πρέπει να πληρώνουν τουλάχιστον 6% φόρο επί του εισοδήματος και τουλάχιστον 5% ΦΠΑ.
«Παλιά πληρώναμε περίπου 120.000 ρούβλια φόρο τον χρόνο. Τώρα που περάσαμε στο 5% ΦΠΑ, ο μέσος φόρος μας διαμορφώνεται περίπου στις 250.000 με 300.000 τον μήνα», λέει η Ντάρια.
Την ίδια ώρα, η απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων και των εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων στερεί από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις τη φθηνή διαφήμιση και τους απλούς τρόπους προσέλκυσης πελατών. «Φοβάμαι για το αύριο. Τέτοια συναισθήματα, ειλικρινά, δεν τα έχουμε ξαναζήσει. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στη χαμηλή προσέλευση, στην απώλεια αγοραστικής δύναμης του πληθυσμού, ούτε μόνο στη φορολογική μεταρρύθμιση. Μας έχουν στερήσει έναν τρόπο επικοινωνίας με τους πελάτες μας», δήλωσε η Ντάρια.
Η Ένωση Επιχειρήσεων Ομορφιάς εκτιμά ότι περίπου το 10% των εταιρειών στην αγορά της Αγίας Πετρούπολης έχει κλείσει, ενώ ένα ακόμη 10% πούλησε την επιχείρησή του τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο. Προβλέπεται ότι την άνοιξη θα υπάρξουν ακόμη περισσότερα λουκέτα.
Στα τέλη Δεκεμβρίου, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν υποσχέθηκε ότι οι επιχειρήσεις δεν θα επηρεαστούν από τη φορολογική μεταρρύθμιση.
Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν λίγο περισσότερο από το 20% της ρωσικής οικονομίας, ωστόσο πρόκειται για σημαντικό μερίδιο· η επέκταση της εφαρμογής του ΦΠΑ σε αυτές τις εταιρείες θα αποφέρει αξιοσημείωτα έσοδα στον κρατικό προϋπολογισμό.
«Ο πρόεδρος Πούτιν έχει δηλώσει ότι όταν η οικονομία ή ο προϋπολογισμός επιστρέψουν στην κανονικότητα, θα επιδιώξουν να μειώσουν τους συντελεστές ΦΠΑ ξανά στο 20%, όμως δεν φαίνεται να υπάρχει συζήτηση για επιστροφή σε ένα καθεστώς όπου οι μικρές επιχειρήσεις δεν θα υπάγονται στον ΦΠΑ. Νομίζω ότι πρόκειται πλέον για μόνιμη αλλαγή, ανεξαρτήτως συντελεστή», σημειώνει ο οικονομολόγος Κρις Γουίφερ, επικεφαλής της Macro-Advisory. Οι νέοι φορολογικοί κανόνες προσθέτουν επιπλέον πίεση· είναι απίθανο να καταστρέψουν την οικονομία, αλλά θα ανακόψουν την ανάπτυξη μετά το τέλος του πολέμου, δήλωσε ο Γουίφερ.
Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται υπό πίεση από το 2014, όταν η Ρωσία αντιμετώπισε κυρώσεις για την παράνομη προσάρτηση της Χερσονήσου της Κριμαίας και η κυβέρνηση κατεύθυνε μεγάλο μέρος της στήριξής της σε μεγάλες εταιρείες.
Σήμερα, οι απλοί Ρώσοι φαίνεται να δυσκολεύονται. Επιχειρηματίες περιγράφουν σταθερή μείωση της ζήτησης για αγαθά και υπηρεσίες, αιφνίδια αύξηση του κόστους καθώς οι προμηθευτές προσαρμόζονται στη φορολογική μεταρρύθμιση και σημαντική φορολογική επιβάρυνση.
Ορισμένοι δήλωσαν ότι περιόρισαν τη δραστηριότητά τους για να συνεχίσουν να λειτουργούν, ενώ άλλοι έβαλαν λουκέτο.
Βάσει των μεταρρυθμίσεων, περισσότερες επιχειρήσεις θα πληρώσουν υψηλότερους φόρους το 2027 και το 2028, καθώς οι αλλαγές θα επηρεάσουν ακόμη και όσες έχουν χαμηλότερα εισοδήματα.