Είναι πολύ πιθανό ο Τραμπ να παινέψει την «καλύτερη οικονομία στην ιστορία» στην ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους την Τρίτη, αλλά τα στοιχεία δείχνουν πιο περίπλοκη εικόνα
Η πιο πρόσφατη επίσημη «φωτογραφία» της οικονομίας των ΗΠΑ δημοσιοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή, την ίδια ακριβώς μέρα που το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε το μεγαλύτερο μέρος των δασμών του Τραμπ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης (BEA) έδωσε στη δημοσιότητα την προκαταρκτική του εκτίμηση για το ΑΕΠ του τέταρτου τριμήνου του περασμένου έτους, τοποθετώντας τον ετήσιο ρυθμό πραγματικής ανάπτυξης μόλις στο 1,4%, πολύ χαμηλότερα από τις προβλέψεις που συγκλίνουν γύρω στο 2,5% και αποτελώντας απότομη επιβράδυνση από το 4,4% που είχε καταγραφεί στο τρίτο τρίμηνο.
Για το σύνολο του έτους, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,2% το 2025, από 2,8% το 2024.
Τα στοιχεία έρχονται σε έντονη αντίθεση με τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ σε συνέντευξή του στο Fox Business μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, όταν είχε πει: «Είμαι δημοφιλής και τα έχω πάει καλά. Δηλαδή, πιστεύω ότι έχουμε στην πραγματικότητα τη μεγαλύτερη οικονομία που υπήρξε ποτέ στην ιστορία».
Ωστόσο, το ίδιο το BEA έσπευσε να επισημάνει μια σημαντική επιφύλαξη: το ομοσπονδιακό shutdown του Οκτωβρίου–Νοεμβρίου 2025, το μεγαλύτερης διάρκειας στην ιστορία των ΗΠΑ, αφαίρεσε, από μόνο του, κατά εκτίμηση 1% από την ανάπτυξη του τέταρτου τριμήνου.
Λίγο παραπάνω από μισή ώρα πριν δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία του BEA, ο πρόεδρος Τραμπ ανήρτησε μήνυμα στο Truth Social, δείχνοντας να γνωρίζει ότι τα οικονομικά δεδομένα θα ήταν κατώτερα του ιδανικού και ισχυριζόμενος ότι το shutdown είχε διπλάσιο αρνητικό αντίκτυπο από αυτόν που εκτιμήθηκε.
«Το shutdown των Δημοκρατικών κόστισε στις ΗΠΑ τουλάχιστον δύο μονάδες στο ΑΕΠ. Όχι άλλα shutdowns!» δήλωσε ο Τραμπ.
Το μοντέλο πρόβλεψης GDPNow της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Ατλάντα τοποθέτησε την εκτίμησή του για το πρώτο τρίμηνο του 2026 στο 3,1%, υποδηλώνοντας ότι η οικονομία των ΗΠΑ ίσως ανακάμπτει καθώς οι στρεβλώσεις που προκαλεί το shutdown υποχωρούν.
Μια ανθεκτική χρονιά, αλλά όχι εξαιρετική
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γραφείου Στατιστικών Εργασίας (BLS), η επέκταση της αγοράς εργασίας στις ΗΠΑ πέρυσι ήταν αισθητά ασθενής. Η οικονομία δημιούργησε κατά μέσο όρο μόλις 15.000 θέσεις εργασίας εκτός αγροτικού τομέα τον μήνα το 2025, έναντι 168.000 την προηγούμενη χρονιά.
Η αναθεώρηση βάσης του BLS, μαζί με την έκθεση για την απασχόληση του Ιανουαρίου 2026 που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα, αφαίρεσε συνολικά 862.000 θέσεις εργασίας που προηγουμένως αποδίδονταν στην περίοδο έως και τον Μάρτιο 2025.
Ωστόσο, ο φετινός Ιανουάριος έφερε έναν πιο αισιόδοξο αριθμό: δημιουργήθηκαν 130.000 θέσεις εργασίας, άνετα πάνω από την εκτίμηση συναίνεσης για 55.000 και ο υψηλότερος μηνιαίος αριθμός από τον Δεκέμβριο του 2024. Συνολικά, το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 4,3%.
Στο Truth Social, ο πρόεδρος Τραμπ ανήρτησε: «GREAT JOBS NUMBERS, FAR GREATER THAN EXPECTED!» και, με βάση τα δεδομένα μιας χρονιάς κατά την οποία η αγορά εργασίας είχε ουσιαστικά παγώσει, η ένδειξη του Ιανουαρίου ήταν πράγματι ενθαρρυντική.
Ένα στοιχείο που ο πρόεδρος Τραμπ ενδέχεται να αναφέρει, αλλά δύσκολα θα αναλύσει σε βάθος στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης την Τρίτη, είναι η τύχη του ομοσπονδιακού εργατικού δυναμικού.
Το BLS επιβεβαίωσε ότι από τότε που η ομοσπονδιακή απασχόληση έφτασε στο αποκορύφωμά της τον Οκτώβριο 2024, το εργατικό δυναμικό της ομοσπονδιακής κυβέρνησης έχει μειωθεί κατά 327.000 θέσεις, ή 10,9%.
Μόνο τον Ιανουάριο 2026, άλλοι 34.000 ομοσπονδιακοί υπάλληλοι βγήκαν από τις μισθολογικές καταστάσεις, καθώς εργαζόμενοι που είχαν αποδεχθεί προσφορές αναβαλλόμενης παραίτησης το 2025 αποχώρησαν επίσημα από τη δημόσια υπηρεσία.
Πρόκειται για αποτέλεσμα συνειδητής προσπάθειας της σημερινής αμερικανικής κυβέρνησης να περικόψει ομοσπονδιακές θέσεις εργασίας.
«Δεν αισθάνομαι άσχημα, γιατί τώρα βρίσκουν δουλειές στον ιδιωτικό τομέα και παίρνουν μερικές φορές τα διπλά, τα τριπλά χρήματα», έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ο πρόεδρος Τραμπ.
Ωστόσο, τα μέχρι στιγμής στοιχεία για την απασχόληση δεν στηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό.
Ο σεισμός των δασμών
Όποια αφήγηση κι αν επιλέξει ο Τραμπ για την εσωτερική οικονομία στην ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης, θα επισκιαστεί από την απόφαση 6–3 του Ανωτάτου Δικαστηρίου την περασμένη Παρασκευή σε βάρος των δασμών του.
Η απόφαση ακύρωσε εισαγωγικούς φόρους που είχαν αποφέρει έως τον Δεκέμβριο 2025 εκτιμώμενα 129 δισ. δολάρια (109 δισ. ευρώ) σε έσοδα ειδικά βάσει του νόμου IEEPA, σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας της αμερικανικής κυβέρνησης.
Επιπλέον, παραμένουν αναπάντητα τα ερωτήματα σχετικά με το αν οι εισαγωγείς δικαιούνται επιστροφές.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι τυχόν επιστροφές θα απαιτούσαν παρέμβαση των δικαστηρίων και ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν θα προχωρήσει μονομερώς.
Μέσα σε λίγες ώρες από την απόφαση, ο πρόεδρος Τραμπ επικαλέστηκε το Άρθρο 122 του Νόμου για το Εμπόριο του 1974, μια διάταξη που σπανίως χρησιμοποιείται, για να επιβάλει ενιαίο δασμό 10% στις εισαγωγές από όλες τις χώρες. Την επόμενη ημέρα, το ποσοστό αυτό αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, στο μέγιστο 15%.
Παρά ταύτα, ο δασμός τίθεται σε ισχύ αυτή την Τρίτη στο 10% και θα διαρκέσει για περίοδο 150 ημερών, έως τις 24 Ιουλίου 2026, προτού χρειαστεί έγκριση από το Κογκρέσο για να παραμείνει σε ισχύ.
Μια εκτενής λίστα εξαιρέσεων καλύπτει ενεργειακά προϊόντα, κρίσιμα ορυκτά, φαρμακευτικά προϊόντα, επιβατικά οχήματα, βιβλία και αγροτικά αγαθά, συμπεριλαμβανομένου του βοείου κρέατος και των ντοματών.
Το Council on Foreign Relations, μια αμερικανική δεξαμενή σκέψης, σημείωσε ότι χωρίς τους δασμούς βάσει IEEPA, οι καταναλωτές βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με έναν μέσο αποτελεσματικό δασμολογικό συντελεστή 9,1%, το υψηλότερο επίπεδο από το 1946, εξαιρουμένου του περασμένου έτους.
Νομικοί εκτιμούν ότι και η επίκληση του Άρθρου 122 θα βρεθεί αντιμέτωπη με δικαστικές προσφυγές, δεδομένου ότι η σχετική διάταξη σχεδιάστηκε για βραχυπρόθεσμες «έκτακτες καταστάσεις στο ισοζύγιο πληρωμών» και όχι ως ευρύ εργαλείο εμπορικής πολιτικής.
Δημοσκόπηση του Associated Press που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα, σε συνεργασία με το NORC του Πανεπιστημίου του Σικάγο, έδειξε ότι μόλις το 39% των Αμερικανών εγκρίνει τον τρέχοντα χειρισμό της οικονομίας από τον πρόεδρο Τραμπ.
Αντίθετα, το 59% δηλώνει ότι τον αποδοκιμάζει, μια απότομη αναστροφή σε σχέση με το πολιτικό πλεονέκτημα που διέθετε στο ζήτημα αυτό ενόψει των εκλογών του 2024.
Κατά την ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης, ο πρόεδρος Τραμπ πιθανότατα θα υποστηρίξει ότι η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι έχει μπροστά του μια δύσκολη μάχη για να πείσει.