Από το 1908, όταν το Στενό της Μεσσήνης επλήγη από σεισμό μεγέθους 7,1 βαθμών, οι γεωλόγοι σε όλο τον κόσμο διεξάγουν μελέτες για την περιοχή που δοκιμάστηκε από το σεισμικό γεγονός, όπου θα πρέπει να κατασκευαστεί η νέα γέφυρα
Με έναν εμπειρογνώμονα από το Ingv, το Εθνικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας, διευκρινίσαμε ορισμένες πτυχές μιας πρόσφατης μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Tectonophysics και δημοσιεύθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, για την οποία το ίδιο το Ingv μίλησε ξανά τις τελευταίες ημέρες. (πηγή στα Ιταλικά)Η έρευνα που διεξήχθη από μια ομάδα επιστημόνων, όχι μόνο Ιταλών αλλά και Ευρωπαίων, προσφέρει μια σαφέστερη και πληρέστερη εικόνα της γεωλογικής δομής του στενού της Μεσσήνης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τόσο το INGV όσο και το CNR, το οποίο συμμετείχε στο πρόγραμμα, έχουν αναφερθεί στα συμπεράσματα της μελέτης αυτής, η οποία, ενσωματώνοντας σεισμολογικά και θαλάσσια σεισμικά δεδομένα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, εξετάζει μια από τις "πιο πολύπλοκες περιοχές της Μεσογείου".
Στις 28 Δεκεμβρίου 1908, η περιοχήεπλήγη από σεισμό μεγέθους 7,1 βαθμών που σκότωσε περισσότερους από 75.000 ανθρώπους. Και είναι ακριβώς από τότε που γεωλόγοι από όλο τον κόσμο άρχισαν να διεξάγουν μελέτες στην περιοχή που επλήγη από το σεισμικό γεγονός.
"Η κατανόηση της γεωμετρίας και της συμπεριφοράς των ρηγμάτων κάτω από τα Στενά της Μεσσήνης", τονίζει η ομάδα των μελετητών, "δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή άσκηση: είναι θεμελιώδους σημασίας για τη βελτίωση της εκτίμησης της σεισμικής επικινδυνότητας σε μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες και ευάλωτες περιοχές της Ιταλίας.
Οι νέες έρευνες που αποκτήθηκαν στον πυθμένα της θάλασσας επαλήθευσαν την παρουσία πολυάριθμων ιχνών που, σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, "επιβεβαιώνουν ότι ο φλοιός της γης κάτω από τα Στενά κάθε άλλο παρά σταθερός είναι".
Η έρευνα ανέλυσε περισσότερους από 2.400 σεισμούς που καταγράφηκαν μεταξύ 1990 και 2019, οι οποίοι επανατοποθετήθηκαν με τη χρήση τεχνικών ακριβείας, μαζί με δεδομένα που καταγράφηκαν από συστήματα παρακολούθησης που τοποθετήθηκαν στον πυθμένα.
Ο Πορθμός της Μεσσήνης, σημείωσαν οι ειδικοί, βρίσκεται σε σημείο συνάντησης δύο μεγάλων πλακών (οι άκαμπτες πλάκες στις οποίες χωρίζεται το εξωτερικό τμήμα της Γης): της αφρικανικής πλάκας , η οποία ωθείται προς βορρά, και της ευρασιατικής πλάκας, "η οποία αντιστέκεται και ολισθαίνει πάνω της".
Ο Πορθμός λοιπόν, κατέληξαν οι ερευνητές, "δεν είναι μόνο ένα σύνορο μεταξύ δύο ιταλικών περιοχών, αλλά και το δυναμικό όριο μεταξύ δύο συνεχώς συγκρουόμενων χερσαίων πλακών. Κάτω από αυτά τα νερά κρύβεται ένα ενεργό σύστημα ρηγμάτων που αφηγείται μια ιστορία χιλιόχρονων κινήσεων, αλλά και ένα σεισμικό μέλλον που πρέπει να συνεχίσουμε να μελετάμε προσεκτικά".
Ενώ αναμένουμε την έκβαση της "botta e risposta" μεταξύ του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της κυβέρνησης, στην προκειμένη περίπτωση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, που καλείται να απαντήσει στα αιτήματα συμμόρφωσης των λογιστικών δικαστών, από πλευράς σχεδιασμού, υπάρχουν αρκετά παραδείγματα γεφυρών που έχουν κατασκευαστεί σε σεισμικές περιοχές ή πάνω από ενεργά ρήγματα.
Η Καλιφόρνια, η Τουρκία και η Ιαπωνία είναι ορισμένες περιπτώσεις. Οι μηχανικοί έχουν συνηθίσει να ανταποκρίνονται σε αυτά τα σενάρια υπολογίζοντας τον μέγιστο γεωλογικό κίνδυνο σε μια συγκεκριμένη περιοχή.
Στον ιστότοπο της εταιρείας Stretto di Messina Spa (πηγή στα Ιταλικά), δηλαδή της δημόσιας εταιρείας που ανέθεσε το έργο, διαβάζουμε ότι "η Ponte sullo Stretto έχει σχεδιαστεί για να αντέξει, με ένα ασφαλές περιθώριο, τον ισχυρότερο σεισμό που μπορεί να αναμένεται στην περιοχή των Στενών, δηλαδή ένα γεγονός παρόμοιο με τον σεισμό της Messina του 1908, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί από μελέτες που έχουν δημοσιευθεί στα πιο έγκυρα περιοδικά του τομέα, ως ένα εξαιρετικά σπάνιο γεγονός του οποίου η πιθανότητα εμφάνισης θα παραμείνει πολύ χαμηλή για αρκετούς αιώνες (η περίοδος επαναφοράς έχει πράγματι προσδιοριστεί σε 1500-2000 χρόνια)".
"Σε περίπτωση που η Γέφυρα χτυπηθεί από έναν τόσο σπάνιο σεισμό, δεν θα υποστεί καμία ζημιά, καθώς οι κατασκευές της έχουν σχεδιαστεί ώστε να παραμένουν στο ελαστικό πεδίο, διατηρώντας περαιτέρω περιθώρια αντοχής ακόμη και πέραν του αναμενόμενου ορίου", συνεχίζει το σχόλιο της εταιρείας.
Ζητήσαμε από τον Gianluca Valensise, διευθυντή ερευνών της Ingv, να μας εξηγήσει περισσότερα για τη φύση και τη σημασία αυτών των πρόσφατων σεισμολογικών και σεισμικών ερευνών στην περιοχή.
Τι προσθέτει αυτή η μελέτη σε σχέση με την προηγούμενη σε σημασία;
"Ο Πορθμός της Μεσσήνης αποτελούσε ανέκαθεν αντικείμενο μελέτης πολλών εθνικών και διεθνών ερευνητών, οπότε είναι φυσιολογικό κάθε δύο, τρεις, τέσσερις μήνες να δημοσιεύεται ένα άρθρο για την περιοχή αυτή που να θίγει διάφορες πτυχές του Πορθμού", σχολιάζει ο Valensise.
"Η εν λόγω μελέτη εμφανίστηκε γύρω στα μέσα Νοεμβρίου. Υπήρχε συζήτηση γι' αυτήν, ακόμη και μόλις βγήκε, στον σημερινό κόσμο του ερευνητικού μας πεδίου είναι δύσκολο να ανακαλύψεις νέα πράγματα", λέει ο ειδικός και προσθέτει: "Το άρθρο, λοιπόν, εξετάζει μια πτυχή που ήταν ελάχιστα γνωστή, ελάχιστα μελετημένη, επίσης επειδή η σημερινή τεχνολογία διευκολύνει την πραγματοποίηση ορισμένων παρατηρήσεων, με αποτελέσματα που δεν ανατρέπουν τις προηγούμενες γνώσεις, αλλά σίγουρα τις κάνουν πιο στέρεες.
Τι εννοούν οι ειδικοί όταν λένε ότι "ο φλοιός της γης κάτω από το στενό κάθε άλλο παρά σταθερός είναι";
Σύμφωνα με τον Valensise, στην περιοχή όπου υπάρχει ενεργή, πολύ ενεργή τεκτονική. "Δεν είναι η μόνη στην Ιταλία, αν σκεφτούμε όλους τους σεισμούς που έχουν συμβεί στην κεντρική Ιταλία τα τελευταία χρόνια. Καταλαβαίνουμε αμέσως ότι υπάρχουν πολλές ενεργές και ενεργές ασταθείς ζώνες", υπενθυμίζει ο ειδικός.
"Μπορούμε να επιδοθούμε σε επίθετα, αλλά εν ολίγοις, το βασικό χαρακτηριστικό αυτών των ζωνών είναι ότι πρόκειται για ζώνες σε ενεργό τεκτονικό σχηματισμό", συνεχίζει να εξηγεί ο εμπειρογνώμονας, "έτσι υπάρχει μια επέκταση σε εξέλιξη, μια συμπίεση ανάλογα με τον τόπο, και αυτή η παραμόρφωση εκτονώνεται στη συνέχεια σε ρήγματα, τα οποία με τη σειρά τους προκαλούν σεισμούς.
'Ο Πορθμός της Μεσσήνης είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη περιοχή, κανείς δεν το αρνήθηκε ποτέ αυτό, το γνωρίζαμε πάντα, οπότε ούτε εδώ ανακαλύπτουμε κάτι καινούργιο', λέει ξεκάθαρα ο Valensise.
Πώς επηρεάζει αυτό την κατασκευή της γέφυρας;
"Υπάρχουν μηχανικοί που έχουν συμβιβαστεί με αυτό το θέμα. Δεν είμαστε στο έτος μηδέν με αυτή την έννοια, στο τελικό σχέδιο υπάρχουν εκατοντάδες σελίδες για αυτό. Υπάρχουν πολύ σύνθετες αναλύσεις για σεισμολογικά θέματα", σχολιάζει ο μελετητής και καταλήγει: "Το 1908 είναι πάντα στο παρασκήνιο γιατί είναι μια ζωντανή αναφορά, δεν το είδαμε, αλλά γνωρίζουμε καλά αυτό το γεγονός. Ο μελετητής θα το σκεφτεί δέκα φορές πριν κάνει έναν σχεδιασμό που παρουσιάζει ελλείψεις".