Συμπληρώνονται δύο μήνες από τη στρατιωτική επέμβαση του Τραμπ σε μια άλλη χώρα: τη Βενεζουέλα. Χωρίς τον Μαδούρο, αλλά με τον τσαβισμό να είναι ακόμη παρών στο πρόσωπο της Ντέλσι Ροντρίγκεζ, οι Βενεζουελάνοι είναι επιφυλακτικοί για το μέλλον μιας χώρας για την οποία ζητούν δημοκρατία.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 3ης Ιανουαρίου 2026, ο Νικολάς Μαδούρο κοιμόταν με τη σύζυγό του Cilia Flores στο Fuerte Tiuna, μια από τις πιο σημαντικές και ασφαλείς στρατιωτικές βάσεις της Βενεζουέλας. Ήταν επίσης μία από τις πολλές κατοικίες μεταξύ των οποίων ο Μαδούρο είχε αποφασίσει να εναλλάσσει τις νύχτες του ύπνου του, γνωρίζοντας ότι κάτι, χωρίς να γνωρίζει ακριβώς τι, θα μπορούσε να του συμβεί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δώσει την τελική εντολή να επιτεθεί στο Καράκας και να συλλάβει τον πρόεδρο της Βενεζουέλας με τη βία, μια απόφαση που ο ηγέτης των ΗΠΑ είχε ήδη λάβει τον Νοέμβριο.
Στις 21 του ίδιου μήνα, οι δύο ηγέτες μίλησαν στο τηλέφωνο, σε μια συνομιλία που σύμφωνα με τους New York Times ήταν φιλική, αλλά στην οποία ο Τραμπ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Μαδούρο δεν επρόκειτο να εγκαταλείψει την εξουσία με τη βία.
Έτσι πήρε τον δύσκολο δρόμο, μέσω μιας επιχείρησης εκτός διεθνούς δικαίου και βαφτισμένης**"Απόλυτη Απόφαση**" που άφησε πίσω της περισσότερους από 100 νεκρούς σύμφωνα με την κυβέρνηση της Βενεζουέλας. Ο Μαδούρο συνελήφθη και τώρα κοιμάται σε φυλακή της Νέας Υόρκης, περιμένοντας να δικαστεί, μεταξύ άλλων, για ναρκο-τρομοκρατία.
Πολλοί κάτοικοι της Βενεζουέλας γιόρτασαν τη σύλληψη του δικτάτορα. Αλλά δύο μήνες αργότερα, ο τσαβισμός συνεχίζεται με την Delcy Rodríguez ως προσωρινή πρόεδρο από τις 5 Ιανουαρίου. Κατ' αρχήν, πρόκειται για μια προσωρινή θέση, η οποία σύμφωνα με το σύνταγμα της Βενεζουέλας έχει μέγιστη διάρκεια 30 ημερών, αν η μη διαθεσιμότητα του προέδρου είναι "μόνιμη". Στο τέλος αυτής της περιόδου, ο ανώτατος νόμος της χώρας ορίζει ότι πρέπει να προκηρυχθούν εκλογές.
Όμως το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας δήλωσε, ωστόσο, ότι η μη διαθεσιμότητα του Μαδούρο ήταν προσωρινή, γεγονός που επιτρέπει στον Ροντρίγκεζ να παραμείνει στην εξουσία για 90 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης σε έξι μήνες, εάν το εγκρίνει η Εθνοσυνέλευση.
Και τώρα τι γίνεται;
Το Euronews κατάφερε να μιλήσει με αρκετούς Βενεζουελάνους για το τι θα συμβεί τώρα στη χώρα. Ανάμεσά τους και ο Φρέντι Γκεβάρα, ένας πολιτικός ηγέτης της Βενεζουέλας, ο οποίος έχει φυλακιστεί επί τρία χρόνια στη Βενεζουέλα για την αντίθεσή του στον τσαβισμό.
Ο Γκεβάρα υποθέτει ότι η Ντέλσι Ροντρίγκεζ θα παραμείνει στην εξουσία "περισσότερο απ' όσο θέλουν οι Βενεζουελάνοι" και ότι η απόφαση για το πότε θα την εγκαταλείψει "θα ληφθεί ουσιαστικά από την Ουάσινγκτον".
Όμως ο πρώην αντιπρόεδρος του κοινοβουλίου της Βενεζουέλας πιστεύει ότι η τρέχουσα τάση θα πρέπει να οδηγήσει τη Βενεζουέλα προς τη δημοκρατία. Τουλάχιστον εάν πληρούνται δύο προϋποθέσεις: "Οι Ηνωμένες Πολιτείες να ασκήσουν πίεση για δημοκρατικά ανοίγματα και η αντιπολίτευση να διατηρήσει μια ενιαία ηγεσία".
Όπως και να έχει, δεν υπάρχουν εκλογές στον ορίζοντα και δεν υπάρχει επίσημο σχέδιο για τη μετάβαση στη δημοκρατία. Για τον Guillermo Tell Aveledo, καθηγητή Δικαίου και Πολιτικής στο Universidad Metropolitana de Venezuela στο Καράκας, αυτό ταιριάζει με το πώς συμβαίνουν συνήθως οι μεταβάσεις αυτού του είδους. "Καμία μετάβαση δεν έχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα", δήλωσε στο "Euronews".
"Περισσότερο από το όνομα σε ένα γραφείο, αυτό που είναι κρίσιμο είναι να παρατηρήσουμε τον μετασχηματισμό των οικονομικών δομών και των εξουσιαστών. Όσο η Ουάσινγκτον δίνει προτεραιότητα στην τάξη και τη διαρθρωτική αλλαγή έναντι της ολικής ρήξης, η εναλλαγή της επίσημης εξουσίας θα μπορούσε να περάσει σε δεύτερη μοίρα έναντι της ανάγκης για σταθεροποίηση.
Διαφορετική άποψη έχει η Ana Milagros Parra, πολιτικός επιστήμονας από τη Βενεζουέλα που ζει στην Αργεντινή και συν-συγγραφέας του podcast "A Medias", για την οποία η Βενεζουέλα "βρίσκεται ήδη σε μια μετάβαση, δεν ξέρουμε πού βαδίζει, αλλά αυτό που έχουν πει η María Corina Machado και ο Marco Rubio είναι ελεύθερες εκλογές βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα".
Αν και δεν τολμά να προβλέψει μια ημερομηνία για μια εκλογική διαδικασία, η Milagros Parra λέει ότι είναι "απίθανο" ο Ντέλσι Ροντρίγκες ή ο Τσαβισμός να παραμείνουν στην εξουσία για "περισσότερο από δύο ή τρία χρόνια". Αλλά προειδοποιεί: "Τους βλέπω να προσπαθούν να επιβιώσουν και μετά τη θητεία του Τραμπ".
Πρώτα χαρά, μετά αβεβαιότητα
Ακριβώς επειδή δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα, πολλοί απλοί πολίτες της Βενεζουέλας έχουν περάσει από την αρχική χαρά στη γενική αβεβαιότητα.
Αυτή είναι η περίπτωση του Μαουρίσιο Φιγκερόα, 28 ετών, εξόριστου στη Χιλή: "Έζησα αυτούς τους δύο μήνες με αβεβαιότητα, αλλά και με μια μικρή αισιοδοξία, επειδή τουλάχιστον συμβαίνουν πράγματα που δεν έχουμε ξαναζήσει".
"Είναι μια πολύ περίεργη κατάσταση όπου η μορφή του προέδρου απομακρύνεται αλλά το ίδιο σύστημα εξουσίας παραμένει, οπότε δεν είναι καθόλου σαφές τι θα αλλάξει", λέει ο Manuel Rodríguez, 42 ετών, μηχανικός από τη Βενεζουέλα και κάτοικος Βελγίου από το 2006.
Ωστόσο, κάτι φαίνεται να αλλάζει στη Βενεζουέλα. Από τότε που η κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανακοίνωσε την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων στις 8 Ιανουαρίου, περισσότεροι από 500 άνθρωποι έχουν αποφυλακιστεί, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Foro Penal της Βενεζουέλας, η οποία σημειώνει επίσης ότι εξακολουθούν να υπάρχουν 568 άνθρωποι στη φυλακή για πολιτικούς λόγους.
Η Foro Penal επέκρινε επίσης τον πρόσφατα εγκεκριμένο νόμο περί αμνηστίας, τον οποίο χιλιάδες άνθρωποι έχουν ήδη προσπαθήσει να εκμεταλλευτούν, αλλά ο οποίος, σύμφωνα με τη ΜΚΟ, υπολείπεται παρά το γεγονός ότι είχε την ευνοϊκή ψήφο των μελών της αντιπολίτευσης στη Νομοθετική Συνέλευση της Βενεζουέλας, στην οποία κυριαρχούν οι τσαβίστες.
Στο οικονομικό μέτωπο, υπάρχει "μέτρια αισιοδοξία".
Στο οικονομικό μέτωπο, η αναζωογόνηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας στη χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο θεωρείται ως ευκαιρία για την επανεκκίνηση μιας οικονομίας που βρισκόταν στο χάος για περισσότερο από μια δεκαετία.
"Το ανώτατο όριο που επέβαλαν οι εξωτερικοί περιορισμοί έχει αρθεί, επιτρέποντας την αλλαγή των επενδυτικών προσδοκιών", λέει ο καθηγητής Tell Aveledo.
Αυτή η προσδοκία είναι που του επιτρέπει να λέει ότι είναι "συγκρατημένα αισιόδοξος" για τις οικονομικές προοπτικές της χώρας. Ωστόσο, προσθέτει ότι "η ανάκαμψη θα είναι εύθραυστη και ασύμμετρη όσο παραμένουν οι ελλείψεις στις υποδομές, τις υπηρεσίες και, κυρίως, τη διακυβέρνηση".
Ο Guevara Cortez πιστεύει επίσης ότι η οικονομία θα είναι καλύτερη στο τέλος του έτους από ό,τι είναι τώρα, αλλά επιμένει επίσης ότι πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις: "Χρειαζόμαστε εκλογές, ασφάλεια δικαίου και σταθερότητα".
Προς το παρόν, οι εκκλήσεις για εκλογές από τους εκπροσώπους της αμερικανικής κυβέρνησης είναι μάλλον δειλές. Η κυβέρνηση Τραμπ επικεντρώνεται προς το παρόν στην επιχειρηματική δραστηριότητα, και αυτός ήταν ο κύριος λόγος για την πρώτη πρόσφατη επίσκεψη στη Βενεζουέλα από υψηλόβαθμο αξιωματούχο των ΗΠΑ εδώ και τρεις δεκαετίες.
Σε αυτό το ταξίδι, ο Κρις Ράιτ, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, περπάτησε με τον Ντέλσι Ροντρίγκεζ στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Βενεζουέλας σε φιλικό τόνο, στον οποίο, όπως μετέδωσε το "CNN", ο Μαδούρο αναφέρθηκε ελάχιστα.
Η συνάντηση έκλεισε με την υπόσχεση για επένδυση 100 εκατομμυρίων δολαρίων (περίπου 86 εκατομμύρια ευρώ) στη Βενεζουέλα και με τον Ράιτ να δηλώνει"ζήτω η Βενεζουέλα και ζήτω οι Ηνωμένες Πολιτείες (πηγή στα Ισπανικά)", κάτι αδιανόητο πριν από λίγους μήνες.
Πέρα από το πώς θα επενδυθούν αυτά τα χρήματα, η Ana Milagros Parra λέει ότι το σημαντικό όσον αφορά την οικονομία της χώρας είναι να γνωρίζουμε "πότε θα ληφθούν αποφάσεις ώστε να επωφεληθεί ο πληθυσμός της Βενεζουέλας, και αυτό προϋποθέτει μια διαρθρωτική αλλαγή στους θεσμούς και το δημοκρατικό άνοιγμα".
Πηγαίνετε σπίτι σας για τα Χριστούγεννα;
Το ερώτημα που θέτουν τώρα πολλοί Βενεζουελάνοι, ιδίως τα οκτώ περίπου εκατομμύρια που ζουν στην εξορία, είναι αν αυτή η πιθανή οικονομική βελτίωση θα είναι αρκετή για να τους κάνει να σκεφτούν να επιστρέψουν στη Βενεζουέλα. "Μέχρι το τέλος του 2026, θα μπορούσαμε να δούμε θύλακες εκσυγχρονισμού και κάποια υλική σταθεροποίηση", υποστηρίζει ο καθηγητής Tell Aveledo.
"Δεν έχω κανένα λόγο να επιστρέψω, επειδή έλειπα για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά σίγουρα θα υπάρξουν άνθρωποι που θα αποφασίσουν να επιστρέψουν αν δουν μια βελτίωση", λέει ο Manuel Rodríguez. Για άλλους, ωστόσο, απαιτείται πρόοδος πέραν της οικονομικής.
"Γνωρίζω αρκετούς ανθρώπους που θέλουν να επιστρέψουν, αλλά πολλοί δεν θα κάνουν το τελικό βήμα μέχρι να γίνουν εκλογές και να υπάρξει δημοκρατική κυβέρνηση", λέει ο Mauricio Figueroa.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Marta Hurtado, εκπρόσωπος του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αναφέρει ότι η Βενεζουέλα πρέπει "να αρχίσει να εφαρμόζει μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν το κράτος δικαίου, αποκαθιστούν τη δημοκρατική διακυβέρνηση και σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα".
Ο Χουρτάδο επισημαίνει ότι η διαδικασία αυτή θα βοηθήσει "στην ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής". Λέει επίσης ότι είναι "απαραίτητο να δημιουργηθούν μηχανισμοί αναζήτησης της αλήθειας και αποζημίωσης και να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για τον τερματισμό της ατιμωρησίας".
Το τελευταίο ζητά και ο Guevara Cortez: "Δεν πρέπει να υπάρξει εκδίκηση, αλλά δικαιοσύνη. Χρειαζόμαστε μια συμφωνία ώστε να μην επαναληφθούν τα εγκλήματα κατά του πληθυσμού της Βενεζουέλας και να μπορούν να επιλυθούν οι πολιτικές διαφορές με τα εργαλεία της δημοκρατίας, χωρίς να διώκεται κανείς επειδή σκέφτεται διαφορετικά".
"Ας μας επιτραπεί να είμαστε ελεύθεροι και να ζήσουμε ειρηνικά".
Η Milagros Parra λέει ότι είναι σαφές ότι η δημοκρατία θα έρθει στη Βενεζουέλα μόνο μέσω "αμερικανικής πίεσης και πίεσης από την κοινωνία των πολιτών της Βενεζουέλας". Σε καμία περίπτωση μέσω του Τσαβισμού, ο οποίος "δεν έχει τη βούληση να εκδημοκρατιστεί γιατί δεν είναι δημοκράτες", λέει, καταλήγοντας ότι "δεν θέλουν να καταργήσουν το κατασταλτικό πλαίσιο".
"Είναι καιρός να κάνουν τη δουλειά τους και να εργαστούν για τη χώρα αντί για το δικό τους όφελος", απαντά ο Manuel Rodríguez, κάτοικος Βενεζουέλας στις Βρυξέλλες, όταν τον ρωτούν τι θα ζητούσε τόσο από τη σημερινή κυβέρνηση της Βενεζουέλας όσο και από την πολιτική αντιπολίτευση .
Στην ίδια ερώτηση, ο Mauricio Figueroa απαντά από το Σαντιάγο της Χιλής: "Να μας επιτρέψουν να είμαστε ελεύθεροι, να ζήσουμε ειρηνικά και να ανοικοδομήσουμε τη χώρα μας. Και στην αντιπολίτευση, να μην τους θολώνουν η εξουσία και η φιλοδοξία, να αφήσουν πίσω τους τον ατομικισμό και να σκεφτούν το συλλογικό".