Η διακοπή ροών από κρίσιμες θαλάσσιες οδούς αυξάνει την αβεβαιότητα στις αγορές. Παράλληλα εξετάζονται παρεμβάσεις για στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και περιορισμό του κόστους.
Οι κυβερνήσεις καλούνται να προωθήσουν την τηλεργασία, να μειώσουν τα όρια ταχύτητας και να ενθαρρύνουν τη στροφή προς τα μέσα μαζικής μεταφοράς, παράλληλα με πιθανούς περιορισμούς στη χρήση αυτοκινήτων στις μεγάλες πόλεις, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, η οποία επικαλείται τη «δραματική» διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου λόγω του κλεισίματος των Στενά του Ορμούζ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας αναταράξεις στις οικονομίες και αναδεικνύοντας την ευθραυστότητα των ενεργειακών αγορών.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η τιμή θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 200 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις αποκλιμάκωσης, παρά τις πολιτικές συνομιλίες για μια πιθανή ναυτική αποστολή που θα συνοδεύει πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ, μια ιδέα που προώθησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και αργότερα ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, αλλά απορρίφθηκε πρόσφατα από τον επικεφαλής του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού Αρσένιο Ντομίνγκεζ, ο οποίος επικαλέστηκε ζητήματα ασφάλειας.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας περιγράφει την τρέχουσα διαταραχή ως το «μεγαλύτερο σοκ προσφοράς στη σύγχρονη ιστορία», που προκαλείται από την κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες έχουν ουσιαστικά κλείσει ένα κρίσιμο εμπορικό πέρασμα, το οποίο αντιστοιχεί στο 20% της παγκόσμιας παραγωγής και μεταφοράς πετρελαίου, περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και 5 εκατομμύρια βαρέλια προϊόντων πετρελαίου.
«Η επανέναρξη της διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ είναι η πιο σημαντική ενέργεια για την επιστροφή σε σταθερές ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου και για τη μείωση των πιέσεων στις αγορές και τις τιμές», προειδοποιεί η έκθεση του οργανισμού. «Στο μεταξύ, χώρες σε όλο τον κόσμο λαμβάνουν μια σειρά μέτρων για να αυξήσουν την προσφορά και να μειώσουν τις επιπτώσεις των απότομων αυξήσεων των τιμών στους καταναλωτές».
Τηλεργασία, χαμηλότερες ταχύτητες, λιγότερα αεροπορικά ταξίδια
Η τηλεργασία, οι χαμηλότερες ταχύτητες στους αυτοκινητόδρομους, η μεγαλύτερη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς, η κοινή χρήση αυτοκινήτων και η πιο αποδοτική οδήγηση μπορούν να μειώσουν γρήγορα την κατανάλωση καυσίμων, σύμφωνα με τον οργανισμό, ο οποίος ζητά από τις κυβερνήσεις να ενθαρρύνουν τέτοια μέτρα με στόχο τη μείωση της ζήτησης πετρελαίου.
Οι οδικές μεταφορές αντιπροσωπεύουν περίπου το 45% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου, αν και το ποσοστό αυτό διαφέρει σημαντικά, από περίπου το ένα τρίτο στη Νότια Κορέα έως και τα δύο τρίτα σε περιοχές της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής. Στις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες, τα επιβατικά αυτοκίνητα αποτελούν τον βασικό παράγοντα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 60% της ενεργειακής κατανάλωσης στις μεταφορές.
Ωστόσο, η στρατηγική του οργανισμού δεν περιορίζεται στις οδικές μεταφορές.
Ο οργανισμός, με έδρα το Παρίσι, προτείνει επίσης ότι η μείωση των αεροπορικών ταξιδιών, όπου υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές, θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη. Βραχυπρόθεσμα, όπως αναφέρει, οι επαγγελματικές πτήσεις θα μπορούσαν να μειωθούν κατά περίπου 40% και, εάν αυτό εφαρμοστεί ευρέως μέσω περιορισμού των επαγγελματικών ταξιδιών, θα μπορούσε να μειώσει τη ζήτηση καυσίμων αεροπορίας κατά 7% έως 15%.
Σε απάντηση στην εξελισσόμενη παγκόσμια κρίση, αρκετές χώρες έχουν επεκτείνει την τηλεργασία. Οι Φιλιππίνες και το Πακιστάν έχουν καθιερώσει τετραήμερη εργασία για τους δημόσιους υπαλλήλους, ενώ η Σρι Λάνκα έχει κλείσει δημόσιες υπηρεσίες τις Τετάρτες.
Το Λάος, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ προωθούν ενεργά την εργασία από το σπίτι. Αντίστοιχα μέτρα είχαν εφαρμοστεί και στην Ευρώπη κατά την ενεργειακή κρίση του 2022–2023, όταν οι κυβερνήσεις καλούσαν τους εργαζόμενους να παραμένουν στο σπίτι για να μειωθεί η ζήτηση πετρελαίου.
Κίνδυνοι για την προσφορά
Παρά τη διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα, αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι ο κόσμος δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην προσφορά για να σταθεροποιήσει τις αγορές. Σε μια ασταθή και αβέβαιη αγορά, ο οργανισμός προειδοποιεί ξεκάθαρα ότι ο κόσμος δεν μπορεί απλώς να αυξήσει την παραγωγή για να ξεπεράσει ένα σοκ στο πετρέλαιο, αλλά πρέπει να προσαρμοστεί σε χαμηλότερη κατανάλωση.
Αυτή είναι η έκτη φορά που τα κράτη-μέλη του οργανισμού συντονίζουν έκτακτη δράση για τη σταθεροποίηση των αγορών πετρελαίου από την ίδρυσή του το 1974. Παρόμοιες παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν το 1991, το 2005, το 2011 και δύο φορές το 2022.
Ο Γιοχάνες Ράουμπαλ, ανώτερος αναλυτής αργού πετρελαίου στην εταιρεία Kpler, δήλωσε ότι εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για άλλους δύο μήνες, οι κίνδυνοι για την προσφορά «θα αυξηθούν σημαντικά».
«Τα τελευταία φορτία πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη εξακολουθούν να φτάνουν, επομένως ο άμεσος αντίκτυπος της μείωσης των ροών δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί πλήρως», δήλωσε στο Euronews.
Αυτά τα αυξημένα κόστη θα μπορούσαν να ασκήσουν σοβαρή πίεση στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια στο χειρότερο σενάριο, οδηγώντας πιθανότατα σε μείωση της ζήτησης και αναγκαστικές περικοπές στην παραγωγή, καθώς το κόστος των πρώτων υλών καθίσταται απαγορευτικό.
«Η τρέχουσα κρίση διαμορφώνεται ως η μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά αργού πετρελαίου στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς. Η πιθανή απώλεια περίπου 10 εκατομμυρίων βαρελιών αργού και συμπυκνωμάτων από τη Μέση Ανατολή, δηλαδή περίπου το 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης, αποτελεί ένα έντονο, βραχυπρόθεσμο σοκ», δήλωσε.
Πέρα από τη ζήτηση πετρελαίου
Η τρέχουσα κρίση, σύμφωνα με τον οργανισμό, επεκτείνεται πέρα από το πετρέλαιο και περιλαμβάνει διαταραχές στις ροές φυσικού αερίου, με επιπτώσεις στην ασφάλεια της ηλεκτρικής ενέργειας και στις τιμές.
Ο οργανισμός προειδοποιεί επίσης ότι η αύξηση του κόστους ενέργειας ενδέχεται να πλήξει περισσότερο τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και καλεί τις κυβερνήσεις να παράσχουν στοχευμένη οικονομική στήριξη.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ηγέτες συναντήθηκαν σε σύνοδο κορυφής την Πέμπτη για να συζητήσουν βραχυπρόθεσμα μέτρα για τη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων εθνικών φόρων, τελών δικτύου και κόστους άνθρακα.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει «άμεσο αντίκτυπο» στην ενέργεια.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν μέχρι στιγμής επαναλάβει ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει κυρίως μια κρίση τιμών ενέργειας. Ωστόσο, για πρώτη φορά την Πέμπτη, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε στους δημοσιογράφους, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, ότι η συνεχιζόμενη κρίση «εγείρει ζητήματα για μελλοντικούς κινδύνους στην προσφορά», προσθέτοντας: «πρέπει να δράσουμε».