«Η αποχώρηση των ασφαλιστικών» είναι το πιο σαφές σημάδι ότι τα ακραία, απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενα ξεφεύγουν από κάθε έλεγχο, λέει ειδικός.
Το επικίνδυνο κύμα καύσωνα που σπάει τα ρεκόρ του Μαρτίου σε ολόκληρο το νοτιοδυτικό τμήμα των ΗΠΑ δεν είναι απλώς ακόμη ένα ακραίο καιρικό επεισόδιο. Είναι το πιο πρόσφατο δείγμα της ολοένα και πιο ακραίας συμπεριφοράς του καιρού, που εμφανίζεται όλο και συχνότερα καθώς η υπερθέρμανση της Γης εντείνεται.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ειδικοί προειδοποιούν ότι πρωτοφανή και θανατηφόρα ακραία καιρικά φαινόμενα, που εκδηλώνονται σε ασυνήθιστες χρονικές στιγμές και σε απρόσμενες περιοχές, θέτουν σε κίνδυνο ολοένα περισσότερους ανθρώπους. Για παράδειγμα, το νοτιοδυτικό τμήμα των ΗΠΑ έχει μάθει να αντιμετωπίζει θανατηφόρους καύσωνες, όχι όμως μήνες νωρίτερα από το συνηθισμένο. Στις 19 Μαρτίου, στην έρημο της Αριζόνα, ο υδράργυρος έφτασε τους 43,3 βαθμούς Κελσίου, τιμή που συνέτριψε το υψηλότερο θερμοκρασιακό ρεκόρ Μαρτίου που έχει καταγραφεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την Πέμπτη, περιοχές στην Αριζόνα και τη νότια Καλιφόρνια κατέγραψαν προκαταρκτικές τιμές 43 βαθμών Κελσίου, που θα συνιστούν την θερμότερη ημέρα Μαρτίου που έχει σημειωθεί ποτέ στις ΗΠΑ.
«Έτσι μοιάζει η κλιματική αλλαγή σε πραγματικό χρόνο: τα άκρα να ξεπερνούν τα όρια που κάποτε θεωρούσαμε δυνατά», λέει ο κλιματολόγος του Πανεπιστημίου της Βικτόρια Άντριου Γουίβερ. «Ό,τι κάποτε ήταν πρωτοφανές γεγονός, πλέον αποτελεί επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό ενός πλανήτη που θερμαίνεται».
«Σχεδόν αδύνατο χωρίς την κλιματική αλλαγή»
Η ζέστη του Μαρτίου θα ήταν πρακτικά αδύνατη χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιοποιήθηκε στις 20 Μαρτίου από την οργάνωση World Weather Attribution (πηγή στα Αγγλικά), μια διεθνή ομάδα επιστημόνων που μελετά τα αίτια των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Περισσότεροι από δώδεκα επιστήμονες, μετεωρολόγοι και ειδικοί στη διαχείριση καταστροφών που μίλησαν στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Associated Press κατατάσσουν το κύμα καύσωνα του Μαρτίου σε μια υπερ-ακραία κατηγορία, μαζί με γεγονότα όπως το κύμα καύσωνα στον Βορειοδυτικό Ειρηνικό το 2021, οι πλημμύρες του 2022 στο Πακιστάν και οι φονικοί τυφώνες Χιλέν, Χάρβεϊ και Σάντι.
Η έκταση των ΗΠΑ που πλήττεται από ακραία καιρικά φαινόμενα τα τελευταία πέντε χρόνια έχει διπλασιαστεί σε σχέση με πριν από 20 χρόνια, σύμφωνα με τον Δείκτη Ακραίων Κλιματικών Φαινομένων (Climate Extremes Index) της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA), ο οποίος καταγράφει διάφορα είδη ακραίου καιρού, όπως κύματα ζέστης και ψύχους, καταρρακτώδεις βροχές και ξηρασία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες καταρρίπτουν σήμερα κατά 77% περισσότερα ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών σε σχέση με τη δεκαετία του 1970 και κατά 19% περισσότερα σε σχέση με τη δεκαετία του 2010, σύμφωνα με ανάλυση του AP βασισμένη σε στοιχεία της NOAA.
Στις ΗΠΑ, ο αριθμός και το μέσο κόστος, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό, των καταστροφών από καιρικά φαινόμενα με ζημιές άνω του ενός δισ. δολαρίου τα τελευταία δύο χρόνια είναι διπλάσια σε σχέση με πριν από μία δεκαετία και σχεδόν τετραπλάσια σε σχέση με πριν από 30 χρόνια, σύμφωνα με καταγραφές της NOAA και της Climate Central, μιας μη κερδοσκοπικής ομάδας επιστημόνων και αναλυτών που ερευνούν και ενημερώνουν για την κλιματική αλλαγή.
Προσπάθεια να συμβαδίσουμε με τα άκρα – και αποτυχία
«Είναι πραγματικά δύσκολο να παρακολουθήσουμε πόσο ακραία γίνονται τα ίδια τα άκρα», λέει η επικεφαλής μετεωρολόγος της Climate Central, Μπέρνατετ Γουντς Πλάκι. «Αλλάζει τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουμε, αλλάζει τη σχέση μας με τον καιρό, βάζει περισσότερους ανθρώπους σε επικίνδυνες καταστάσεις και σε εποχές που δεν έχουμε συνηθίσει. Ναι, ωθούμε τα άκρα του καιρού σε νέα επίπεδα, σε όλες τις μορφές του».
Για τους κυβερνητικούς αξιωματούχους που καλούνται να διαχειριστούν καταστροφές, αυτό έχει εξελιχθεί σε τεράστιο πρόβλημα.
Ο Κρεγκ Φιούγκειτ, ο οποίος διηύθυνε την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών (FEMA) έως το 2017, λέει ότι έβλεπε τα ακραία φαινόμενα να πολλαπλασιάζονται.
«Λειτουργούσαμε ολοένα και περισσότερο έξω από το ιστορικό μας “εγχειρίδιο”. Οι χάρτες πλημμυρικού κινδύνου, τα μοντέλα θαλάσσιας ανόδου, τα ρεκόρ ζέστης – τα γεγονότα εμφανίζονταν διαρκώς έξω από τα όρια πάνω στα οποία είχαμε χτίσει τα συστήματά μας. Αυτό απλώς βλέπαμε», αναφέρει σε email ο Φιούγκειτ.
Και προσθέτει: «Χτίσαμε κοινότητες βασισμένοι σε περίπου 100 χρόνια παρελθοντικού καιρού και θεωρήσαμε ότι αυτό θα ήταν καλός οδηγός για το μέλλον. Αυτή η υπόθεση αρχίζει να καταρρέει. Και το πιο καθαρό σήμα δεν είναι η επιστημονική συζήτηση, αλλά οι ασφαλιστικές εταιρείες που αποχωρούν».
Τα ορυκτά καύσιμα σπρώχνουν τις θερμοκρασίες σε νέα ύψη
Οι κλιματολόγοι της World Weather Attribution πραγματοποίησαν μια ταχεία ανάλυση – η οποία δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομοτίμους – για να διαπιστώσουν αν η κλιματική αλλαγή συνέβαλε στο κύμα καύσωνα στο νοτιοδυτικό τμήμα των ΗΠΑ. Συγκρίνανε τις αναμενόμενες φετινές θερμοκρασίες με τα δεδομένα για τον Μάρτιο στην περιοχή από το 1900 και με υπολογιστικά μοντέλα ενός κόσμου με κλιματική αλλαγή. Διαπίστωσαν ότι «γεγονότα τόσο θερμά όσο του Μαρτίου 2026 θα ήταν πρακτικά αδύνατα χωρίς την κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος».
Αυτή η υπερθέρμανση, από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, πρόσθεσε σύμφωνα με την έκθεση περίπου 2,6 έως 4 βαθμούς Κελσίου στις θερμοκρασίες που βιώνονται.
«Αυτό που μπορούμε να πούμε με μεγάλη βεβαιότητα είναι ότι η ανθρωπογενής υπερθέρμανση έχει αυξήσει τις θερμοκρασίες που παρατηρούμε ως αποτέλεσμα αυτού του θόλου ζέστης και ότι τις μετατοπίζει από το επίπεδο του πολύ άβολου σε δυνητικά επικίνδυνο», λέει η Κλερ Μπαρνς, συντάκτρια της έκθεσης και ερευνήτρια της κλιματικής απόδοσης ευθύνης στο Imperial College London.
Παραδείγματα υψηλών θερμοκρασιών και ακραίου καιρού αφθονούν
Το κύμα καύσωνα στο νοτιοδυτικό τμήμα των ΗΠΑ εντάσσεται ξεκάθαρα στην κατηγορία των «γιγαντιαίων γεγονότων», με θερμοκρασίες έως και 16,7 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα κανονικά επίπεδα, λέει ο κλιματολόγος του Πανεπιστημίου Στάνφορντ Κρις Φιλντ.
Αναφέρει άλλα πέντε μέσα στα τελευταία έξι χρόνια: το κύμα καύσωνα στη Σιβηρία το 2020, το κύμα καύσωνα στον Βορειοδυτικό Ειρηνικό το 2021 που έκανε τη Βρετανική Κολομβία θερμότερη από την Κοιλάδα του Θανάτου, το καλοκαίρι του 2022 στη Βόρεια Αμερική, την Κίνα και την Ευρώπη, ένα κύμα καύσωνα το 2023 στη δυτική Μεσόγειο και ένα κύμα καύσωνα το 2023 στη Νότια Ασία με πολύ υψηλή υγρασία.
Και σε αυτά δεν περιλαμβάνεται το κύμα καύσωνα στην ανατολική Ανταρκτική το 2022, όταν οι θερμοκρασίες ήταν 45 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απόκλιση που έχει καταγραφεί, σημειώνει ο ιστορικός καιρού Κρις Μπερτ, συγγραφέας του βιβλίου «Extreme Weather».
Η επιδείνωση των ακραίων φαινομένων λόγω της κλιματικής αλλαγής δεν αφορά μόνο τις πολύ θερμές ημέρες, αλλά και φονικούς τυφώνες, ξηρασίες και καταρρακτώδεις βροχές, λένε επιστήμονες στο AP.
Καταστροφικές πλημμύρες έπληξαν τη Δυτική Αφρική το 2022 και ξανά το 2024. Το Ιράν βρίσκεται στη μέση μιας ξηρασίας που διαρκεί έξι χρόνια. Και ο φονικός τυφώνας Χαϊγιάν, που έπληξε τις Φιλιππίνες το 2013, συγκλόνισε τον κόσμο.
Η υπερκαταιγίδα Σάντι, η οποία το 2012 πλημμύρισε τη Νέα Υόρκη και τις γύρω περιοχές, είχε ανέμους έντασης τροπικής καταιγίδας που κάλυπταν περιοχή σχεδόν ίση με το ένα πέμπτο της ηπειρωτικής έκτασης των ΗΠΑ. Προκάλεσε κύματα ύψους 3,5 μέτρων σε έκταση 3,6 εκατ. τετραγωνικών χιλιομέτρων, περίπου τη μισή επιφάνεια των Ηνωμένων Πολιτειών, με ενέργεια ισοδύναμη με πέντε ατομικές βόμβες τύπου Χιροσίμα, σύμφωνα με τον μετεωρολόγο του Yale Climate Connections, Τζεφ Μάστερς.
Και δεν πρέπει να ξεχνάμε τις δασικές πυρκαγιές, που επιδεινώνονται από τη ζέστη και την ξηρασία. Έτσι, στα πρόσφατα ακραία φαινόμενα θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι πυρκαγιές Palisades και Eaton του 2025, η πιο δαπανηρή καιρική καταστροφή στις ΗΠΑ πέρυσι, όπως αναφέρει ο μετεωρολόγος και οικονομολόγος της Climate Central, Άνταμ Σμιθ.
«Λόγω της κλιματικής αλλαγής βλέπουμε περισσότερα ακραία φαινόμενα, πιο έντονα, και τόσα πολλά ρεκόρ να καταρρίπτονται», λέει η Φριντερίκε Ότο, κλιματολόγος στο Imperial College London που συντονίζει την ομάδα World Weather Attribution.