«Είναι εντυπωσιακό: όταν βρίσκονται μπροστά σε αυτή την αδύνατη πρόκληση, αυτά τα ζώα συνεργάζονται για να τα καταφέρουν», λέει ο Σέιν Γκέρο από το Project CETI.
Σπάνιο οπτικό υλικό με τη γέννηση ενός φυσητήρα προσφέρει στους επιστήμονες ένα παράθυρο στη συμπεριφορά αυτών των μεγάλων και δυσπρόσιτων θαλάσσιων θηλαστικών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το βίντεο, που τραβήχτηκε το 2023, δείχνει θηλυκές φάλαινες από δύο οικογενειακές γραμμές να συνεργάζονται, υποστηρίζοντας τον τοκετό στις κρίσιμες στιγμές και σηκώνοντας το νεογέννητο μικρό πάνω από την επιφάνεια του νερού. Πρόκειται για έναν βαθμό συντονισμού εξαιρετικά σπάνιο στο ζωικό βασίλειο, ιδίως σε είδη πέρα από τα πρωτεύοντα, όπως οι πίθηκοι και ο άνθρωπος.
«Η ομάδα, κυριολεκτικά, βοηθά να έρθει το μικρό στον κόσμο», αναφέρει σε email ο οικολόγος συμπεριφοράς Mauricio Cantor από το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον. Δεν συμμετείχε στη νέα έρευνα.
Οι επιστήμονες θέλουν να κατανοήσουν πώς οι φάλαινες συνεργάζονται και κοινωνικοποιούνται στη φύση, όμως είναι πολύ δύσκολο να μελετήσουν ζώα που περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους κάτω από την επιφάνεια. Τα καταγεγραμμένα περιστατικά γέννας φυσητήρων τα τελευταία 60 χρόνια είναι ελάχιστα και προέρχονται όλα είτε από προφορικές μαρτυρίες είτε από φαλαινοθηρικά πλοία.
Πριν από μερικά χρόνια, ερευνητές μελετούσαν την επικοινωνία των φαλαινών σε σκάφος ανοιχτά του καραϊβικού νησιού Ντομίνικα, όταν παρατήρησαν κάτι ασυνήθιστο. Έντεκα φάλαινες, οι περισσότερες θηλυκές, ανέβηκαν στην επιφάνεια, με τα κεφάλια στραμμένα η μία προς την άλλη, και άρχισαν να χτυπιούνται και να καταδύονται πάνω και κάτω από το νερό. Οι επιστήμονες έβγαλαν αμέσως drones και μικρόφωνα για να καταγράψουν το γεγονός.
Γέννα φάλαινας στην κάμερα: ένα ξεχωριστό γεγονός
Ολόκληρος ο τοκετός διήρκεσε περίπου 30 λεπτά. Για ώρες μετά, ζευγάρια φαλαινών κρατούσαν το μικρό πάνω από την επιφάνεια του νερού, μέχρι να μπορέσει να κολυμπήσει μόνο του.
«Ήταν πραγματικά μια ξεχωριστή στιγμή», λέει ο συν-συγγραφέας της μελέτης Ντέιβιντ Γκρούμπερ από την Πρωτοβουλία Μετάφρασης Κητωδών, ή Project CETI.
Μετά την παρατήρηση της γέννας, οι επιστήμονες ανέπτυξαν λογισμικό για να αναλύσουν με ακρίβεια τι είχε συμβεί. Κατέγραψαν εικόνες και ήχους σε δύο μελέτες που δημοσιεύθηκαν στις 26 Μαρτίου 2026 στα περιοδικά Scientific Reports και Science (πηγή στα Αγγλικά).
Αυτό που εντυπωσίασε τους ερευνητές ήταν πόσες μητέρες, αδελφές και κόρες φάλαινες ενώθηκαν για να στηρίξουν το νέο μικρό, ακόμη και ζώα που δεν είχαν συγγενική σχέση. Οι φυσητήρες ζουν σε δεμένες, μητριαρχικές κοινωνίες και οι νέες παρατηρήσεις δείχνουν ότι αυτές οι δυναμικές διατηρούνται και στις πιο κρίσιμες και ευάλωτες στιγμές της ζωής τους.
«Είναι εντυπωσιακό να σκεφτεί κανείς πώς, μπροστά σε μια φαινομενικά αδύνατη πρόκληση, αυτά τα ζώα συσπειρώνονται για να τα καταφέρουν», λέει ο συν-συγγραφέας της μελέτης Σέιν Γκέρο, επίσης από το Project CETI.
Κρυφές «συνομιλίες» φαλαινών: νέα στοιχεία
Οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης ότι οι φάλαινες παρήγαγαν διαφορετικούς ήχους στις κρίσιμες φάσεις της γέννας, μεταξύ των οποίων πιο αργές και παρατεταμένες ακολουθίες κλικ. Αυτοί οι ήχοι ενδέχεται να βοηθούν στην επικοινωνία, επιτρέποντας στα ζώα να συγχρονίζονται κατά τη διάρκεια του τοκετού.
Τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για πολλά νέα ερωτήματα. Πώς σχηματίστηκε αρχικά η ομάδα των φαλαινών; Πώς ήξεραν ότι έπρεπε να συγκεντρωθούν;
Δεν είναι σαφές πότε οι επιστήμονες θα μπορέσουν να δώσουν απαντήσεις, ιδίως όταν το οπτικό υλικό είναι τόσο σπάνιο και δύσκολο να καταγραφεί. Ωστόσο, τα νέα ευρήματα μας δίνουν, έστω και μερικώς, μια εικόνα για τις κρυφές «συνομιλίες» των φαλαινών.
«Νομίζω ότι είναι συναρπαστικό να σκεφτόμαστε την κοινωνική ζωή αυτών των ζώων», λέει η βιολόγος Σούζαν Παρκς από το Πανεπιστήμιο Σίρακιουζ, η οποία δεν συμμετείχε στις νέες μελέτες.