Για δεκαετίες, η Ευρώπη υπήρξε βασικός εταίρος της Αφρικής, παρέχοντας αναπτυξιακή βοήθεια. Όμως πολλοί λένε ότι το μοντέλο αυτό δεν συμβαδίζει με την μεταβαλλόμενη παγκόσμια πραγματικότητα
Η Ευρώπη μετατοπίζεται από τα παραδοσιακά μοντέλα βοήθειας σε συμπράξεις με την Αφρική, καθώς ο ανταγωνισμός με την Κίνα, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνεται και ο πόλεμος στο Ιράν διαταράσσει τον ενεργειακό εφοδιασμό της Μέσης Ανατολής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για τους Αφρικανούς ηγέτες, αυτό δημιουργεί ευκαιρίες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, σύμφωνα με τον πρώην πρόεδρο του Μαλάουι, Λαζάρους Τσακουέρα.
«Καθώς αναπτύσσεστε, αυτό που ήταν κατάλληλο για το σκοπό σας χθες μπορεί να μην είναι κατάλληλο για το σκοπό σας σήμερα. Έτσι υπάρχει ανάγκη για συνεχή συζήτηση για να δούμε πώς θα προχωρήσουμε καλύτερα προς μια κατάσταση που θα γίνει μια win-win συμφωνία», δήλωσε ο Τσακουέρα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχουν διάφορα επίπεδα σε αυτού του είδους εταιρικής σχέσης. Για παράδειγμα, η Ευρώπη συναλλάσσεται μεταξύ της πολύ περισσότερο από ό,τι οι αφρικανικές χώρες σε ολόκληρη την ήπειρο.
«Λέμε ότι η οικονομική ολοκλήρωση στην ήπειρο πρέπει να προωθηθεί με διμερείς συμφωνίες με έθνη εκτός της ηπείρου μας», δήλωσε ο Τσακουέρα.
«Είτε μιλάμε για το ελεύθερο εμπόριο στην ήπειρο, πρέπει να βρούμε τρόπους να διευκολύνουμε την ταχύτερη εφαρμογή τέτοιων πραγμάτων», εξήγησε.
Η Ε.Ε. στρέφεται στην Αφρική για προμήθειες φυσικού αερίου
Εν μέσω του αυξανόμενου ανταγωνισμού με τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής λένε ότι ήταν θέμα χρόνου η Ευρώπη να αλλάξει την προσέγγισή της.
«Πιστεύω ότι πρέπει να αναθεωρήσουμε την πολιτική μας με τις αφρικανικές χώρες και να απομακρυνθούμε από την αναπτυξιακή βοήθεια, η οποία είναι ξεπερασμένη και η οποία δεν στηρίζεται στην πραγματικότητα του πεδίου», λέει ο Γιουνούς Ομάρτζι, ευρωβουλευτής (Γαλλία/Αριστερά) και αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Μιλώντας στο φόρουμ «Africa Political Outlook» στις Βρυξέλλες, ο Ομάρτζι δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει, από την πλευρά της, να αναγνωρίσει ότι έχουμε συμφέροντα στην Αφρική. «Διότι η ανάπτυξη και η ευημερία στην αφρικανική ήπειρο καθορίζει την ανάπτυξη και την ευημερία στην Ευρώπη».
«Άρα έχουμε συμφέροντα στην Αφρική και οι αφρικανικές χώρες έχουν συμφέροντα και έχουν να κερδίσουν από τη συνεργασία τους με την Ευρώπη», πρόσθεσε.
Ένας από τους τομείς ενδιαφέροντος είναι το ενεργειακό τοπίο της Ευρώπης, το οποίο έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Καθώς ο πόλεμος με το Ιράν και ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη διαταράσσουν τις εναλλακτικές διαδρομές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η σημασία της Αφρικής στην παγκόσμια αγορά ενέργειας έχει αυξηθεί λόγω της γεωγραφικής της εγγύτητας και των σχετικά ασφαλών ναυτιλιακών οδών.
Για την αντικατάσταση των χαμένων προμηθειών, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε στενότερη ενεργειακή συνεργασία με την Αλγερία για την αύξηση των προμηθειών φυσικού αερίου στη χώρα της. Σύμφωνα με τη Μελόνι, περισσότερο από το 30% των αναγκών της Ιταλίας σε φυσικό αέριο καλύπτεται από την Αλγερία.
Η Νιγηρία συνεχίζει να αποτελεί σημαντικό προμηθευτή της νότιας Ευρώπης, καθώς πάνω από το ήμισυ των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου της Πορτογαλίας προέρχεται από τη Νιγηρία.
Οι αναλυτές πιστεύουν ότι αυτή η εμβάθυνση των ενεργειακών δεσμών μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα τις επενδυτικές ροές. Ωστόσο, οι βασικές προκλήσεις για το εμπόριο παραμένουν. Δεν είναι άλλες από τις υποδομές και την ασφάλεια.
Η Ε.Ε. επιτυγχάνει συμφωνίες στη Δυτική Αφρική
Τον Μάρτιο, η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής επισκέφθηκε τα δυτικοαφρικανικά κράτη της Νιγηρίας και της Γκάνας, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό ορόσημο στη στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ των δύο περιοχών.
Στη Νιγηρία, η Κάλας υπέγραψε συμφωνία επανεισδοχής για τη μετανάστευση και ανακοίνωσε δέσμη μέτρων στήριξης ύψους 288 εκατ. ευρώ που καλύπτει την υγειονομική περίθαλψη, τη γεωργία, τη χρηματοδότηση, τη μετανάστευση, το κλίμα και τις ψηφιακές δημόσιες υποδομές.
Ενώ στην Γκάνα, η Κάλας υπέγραψε την πρώτη εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας ΕΕ-Γκάνας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τη θαλάσσια ασφάλεια στον Κόλπο της Γουινέας.
«Αυτή η εταιρική σχέση μας επιτρέπει να συνεργαστούμε στενότερα σε τομείς που έχουν σημασία για την ασφάλεια των πολιτών μας, τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Γκάνα», δήλωσε η Κάλας, περιγράφοντας τη συμφωνία ως την πρώτη του είδους της μεταξύ της ΕΕ και μιας αφρικανικής χώρας.
Οι επισκέψεις και η συμφωνία ασφαλείας έρχονται σε μια περίοδο αποδυνάμωσης της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στην περιοχή μετά από μια σειρά πραξικοπημάτων που ορισμένοι αναλυτές λένε ότι υποκινήθηκαν από τη ρωσική προπαγάνδα, τον αντιαποικιοκρατισμό και την αποτυχία να σταματήσει η τζιχαντιστική βία.
Τα πραξικοπήματα από το 2020 έως τις αρχές του 2026 στο Μάλι, την Μπουρκίνα Φάσο, τη Γουινέα, τη Γκαμπόν, τον Νίγηρα, τη Γουινέα-Μπισάου και τη Μαδαγασκάρη έδιωξαν τις στρατιωτικές δυνάμεις υπό γαλλική ηγεσία από το Σαχέλ, μειώνοντας την επιρροή της Γαλλίας, μιας χώρας που για καιρό θεωρούνταν η κύρια ευρωπαϊκή δύναμη στην Αφρική.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη υπήρξε βασικός εταίρος της Αφρικής, παρέχοντας αναπτυξιακή βοήθεια και διαμορφώνοντας το πλαίσιο διακυβέρνησης.
Όμως, σύμφωνα με μια νέα έκθεση της African Political Outlook με θέμα «Η κατάσταση της αφρικανικής διακυβέρνησης: Forces of the Future», η εποχή της παραδοσιακής εξωτερικής βοήθειας έχει τελειώσει.
Η Ε.Ε. παραμένει ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Αφρικής
Ο Μουκτάρ Μπαχ, πρόεδρος του ινστιτούτου «Βρυξελλών-Αφρικής», δήλωσε ότι η παγκόσμια οικονομία μετατοπίζεται προς την Αφρική, αλλά οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν αργήσει να προσαρμοστούν.
«Οι άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν στο παρελθόν. Δεν βλέπουν το μέλλον», δήλωσε.
Οι εμπορικές ανταλλαγές ΕΕ-Αφρικής το 2024 είχαν αξία 355 δισ. ευρώ, με την ΕΕ να παραμένει ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Αφρικής, ακολουθούμενη από την Κίνα, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ.
Η Ε.Ε. έχει υπογράψει έξι συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης με 15 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής και τέσσερις συμφωνίες σύνδεσης με χώρες της Βόρειας Αφρικής.
Η Ιζαμπέλ Χέρμπερτ- Κολλέτ, εμπειρογνώμονας σε θέματα κατανόησης πελατών και αγορών, δήλωσε ότι μια νέα προσέγγιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη αυτό που η ίδια αποκαλεί «τοπική αγκύλωση».
«Δεν πρόκειται μόνο για επενδύσεις. Χρειάζεται φαντασία για να βρούμε τα σωστά προϊόντα και υπηρεσίες και τελικά να διευκολύνουμε τη διαπολιτισμική ανταλλαγή», δήλωσε η Χέρμπερτ- Κολλέτ.