Η ηλιακή ενέργεια είναι η φθηνότερη στην Αφρική: αλλαγές στα κινεζικά τιμολογιακά κίνητρα μπορεί να αυξήσουν τις τιμές.
Οι ηλιακές εγκαταστάσεις στην Αφρική αναμένεται να γίνουν ακριβότερες τον επόμενο μήνα, καθώς η Κίνα βάζει τέλος στα προγράμματα εκπτώσεων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η απόφαση της Κίνας να καταργήσει τις επιστροφές φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στις εξαγωγές ηλιακών πάνελ αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Απριλίου. Στις αρχές του επόμενου έτους, η χώρα θα αρχίσει επίσης να αποσύρει σταδιακά τα κίνητρα για την παραγωγή εξοπλισμού αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες.
Αυτό ενδέχεται να περιπλέξει τις προσπάθειες για την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ώστε να καλυφθούν τα τεράστια κενά ηλεκτροδότησης σε όλη την Αφρική, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εισαγόμενη κινεζική τεχνολογία, αν και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο αντίκτυπος θα είναι διαχειρίσιμος.
«Είναι πιθανό να δούμε αύξηση στις τιμές των ηλιακών πάνελ στην Αφρική, επειδή τα περισσότερα εξαρτήματα προέρχονται από την Κίνα», λέει η Ουανγκάρι Μουτσίρι, αναλύτρια ενέργειας με επίκεντρο τον κλάδο της καθαρής ενέργειας στην Αφρική. «Η κατάργηση της επιστροφής θα προστεθεί στο ήδη υψηλό κόστος, ειδικά αν λάβουμε υπόψη τη ναυτιλία, τα logistics και τα υπόλοιπα εισαγωγικά τέλη.»
Η Αφρική ήδη πληρώνει σημαντικά υψηλότερες τιμές για τον ηλιακό εξοπλισμό σε σύγκριση με άλλες περιοχές, λόγω του κόστους μεταφοράς, των μικρότερων όγκων εισαγωγών και των δασμών.
Γιατί η Κίνα καταργεί τις φορολογικές εκπτώσεις στην ηλιακή ενέργεια;
Η αλλαγή πολιτικής της Κίνας αντικατοπτρίζει ευρύτερες μεταβολές, αφού ο σκληρός ανταγωνισμός μεταξύ των κινέζων κατασκευαστών ώθησε τις τιμές των φωτοβολταϊκών μονάδων έως και τα 0,06 € ανά βατ το 2025, από 0,22 € το 2022. Αυτό συνέβαλε στην παγκόσμια διάδοση της ηλιακής ενέργειας, αλλά άφησε πολλές εταιρείες με βαριές ζημιές.
Ορισμένες κινεζικές εταιρείες ενσωμάτωναν τις επιστροφές ΦΠΑ στην τιμολόγηση των εξαγωγών τους, μεταφέροντας ουσιαστικά αυτές τις επιδοτήσεις στους αγοραστές του εξωτερικού. Όμως το Πεκίνο έχει περιορίσει αυτές τις πληρωμές, καθώς επιχειρεί να συγκρατήσει την υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα και να στραφεί σε πιο προηγμένες τεχνολογίες.
Αντί για ένα απότομο σοκ στις τιμές, η απώλεια αυτών των επιστροφών πιθανότατα θα οδηγήσει σε σταδιακή άνοδο των τιμών, διαμορφώνοντας ένα πιο σταθερό παγκόσμιο κατώτατο όριο.
«Οι αλλαγές είναι σημαντικές, αλλά όχι καταστροφικές», λέει ο Τζον βαν Ζάιλεν, διευθύνων σύμβουλος της Africa Solar Industry Association.
«Ολόκληρη η πρόσφατη άνθηση της ηλιακής ενέργειας στηρίχθηκε σε τεχνητά χαμηλές κινεζικές τιμές», λέει ο βαν Ζάιλεν. «Αυτή η εποχή τελειώνει τώρα.»
«Όταν καταργείται μια δομική επιστροφή φόρου, οι εξαγωγείς συνήθως είτε απορροφούν το κόστος, είτε αυξάνουν τις τιμές, είτε μειώνουν τις εκπτώσεις», σημειώνει. «Οι αφρικανικές χώρες πιθανότατα θα το νιώσουν ως σταδιακή ανοδική μετατόπιση των τιμών, και όχι ως μία απότομη, θεαματική αύξηση.»
Η ηλιακή ενέργεια είναι η φθηνότερη πηγή ενέργειας στην Αφρική
Ακόμη και με ήπιες αυξήσεις τιμών, η ηλιακή ενέργεια αναμένεται να παραμείνει ανταγωνιστική σε μεγάλο μέρος της ηπείρου, καθώς αποτελεί τη φθηνότερη πηγή ενέργειας στην Αφρική, υπογραμμίζει η Μουτσίρι.
«Ακόμη και με υψηλότερες τιμές στα πάνελ, θα παραμείνει σημαντικά φθηνότερη από εναλλακτικές επιλογές όπως το ντίζελ», λέει.
«Το κόστος των έργων θα αυξηθεί ελαφρώς και ενδέχεται να υπάρξουν καθυστερήσεις στον προγραμματισμό κατασκευής νέων εγκαταστάσεων λόγω ελλείψεων στην εφοδιαστική αλυσίδα και αλλαγών σε συμβάσεις, καθώς και λόγω ενός κύματος προαγορών και συμφόρησης στις μεταφορές, ιδίως για χώρες που είναι ιδιαίτερα εξαρτημένες από κινεζικές εισαγωγές», αναφέρει η Σόνια Ντάνλοπ, διευθύνουσα σύμβουλος του Global Solar Council, ένωσης του κλάδου.
Η αποθήκευση σε μπαταρίες, η οποία είναι κρίσιμη για την παροχή ηλεκτρισμού μετά τη δύση του ηλίου, ίσως αντιμετωπίσει μεγαλύτερη πρόκληση, καθώς τα κίνητρα καταργούνται σταδιακά έως το 2027. Τα υψηλότερα κόστη ενδέχεται να πλήξουν περισσότερο τους μικρότερους χρήστες, εκτιμά ο βαν Ζάιλεν.
«Οι μπαταρίες είναι πιο κρίσιμες από τα πάνελ για την Αφρική»
«Οι μπαταρίες είναι πιο σημαντικές από τα πάνελ για την Αφρική, επειδή η αποθήκευση είναι αυτή που καθιστά την ηλιακή ενέργεια αξιόπιστη για χρήστες εκτός δικτύου και για εφεδρική τροφοδοσία», λέει.
Ο Μπέιζιλ Άμπια, συνιδρυτής της νιγηριανής ερευνητικής εταιρείας ενέργειας Truva Intelligence, επισημαίνει ότι «οι μπαταρίες ήταν διαχρονικά ακριβές και πολλές ηλιακές εγκαταστάσεις στην Αφρική κατασκευάστηκαν χωρίς αυτές».
«Μόνο πρόσφατα αρχίσαμε να βλέπουμε περισσότερα συστήματα που συνδυάζουν την ηλιακή ενέργεια με αποθήκευση σε μπαταρίες», σημειώνει ο Άμπια.
Ο ίδιος αναφέρει ότι ακόμη και χωρίς επιστροφές φόρου, τα φωτοβολταϊκά πάνελ παραμένουν σχετικά προσιτά. Κατά τη διάρκεια του 2024 και στις αρχές του 2025, οι τιμές των μονάδων υποχώρησαν από περίπου 0,22 € ανά βατ τα προηγούμενα χρόνια σε επίπεδα έως και 0,06 € ανά βατ.
Η ζήτηση για ηλιακή ενέργεια, η οποία πλέον καλύπτει το 3% της ηλεκτροπαραγωγής στην Αφρική, αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται όσο η αποθήκευση βελτιώνει την αξιοπιστία. Παράλληλα, η μεγάλη εξάρτηση από κινεζικό εξοπλισμό στρέφει τα βλέμματα στην περιορισμένη τοπική βιομηχανική ικανότητα.
«Η κατάργηση του ΦΠΑ θα επιβραδύνει, αλλά δεν θα αναστρέψει, την ενεργειακή μετάβαση της Αφρικής», λέει ο Άμπια. «Οι χώρες που θα αξιοποιήσουν αυτή τη συγκυρία για να επιταχύνουν την τοπική παραγωγή θα βγουν ενισχυμένες. Όσες δεν το κάνουν θα παραμείνουν εκτεθειμένες στην επόμενη προσαρμογή της βιομηχανικής πολιτικής του Πεκίνου.»