Η Ισπανία επένδυσε τα τελευταία έξι χρόνια σε μεγάλο βαθμό στην αιολική και ηλιακή ενέργεια, με αποτέλεσμα να έχει μερικές από τις φθηνότερες τιμές ενέργειας στην Ευρώπη.
Ο πόλεμος με το Ιράν βύθισε τον κόσμο σε μια ενεργειακή κρίση εν μία νυκτί. Το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ και η μείωση των εξαγωγών ενέργειας από τη Μέση Ανατολή έχουν προκαλέσει φόβους για υψηλότερους λογαριασμούς για τα ήδη επιβαρυμένα νοικοκυριά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όμως μια ευρωπαϊκή χώρα είναι σε καλή θέση να αντιμετωπίσει αυτούς τους κλυδωνισμούς χάρη στις επενδύσεις της στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Από το 2019, η Ισπανία έχει διπλασιάσει την αιολική και ηλιακή της ισχύ, προσθέτοντας πάνω από 40 GW - περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ, εκτός από τη Γερμανία, της οποίας η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι διπλάσια από την ισπανική.
Ως αποτέλεσμα, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας της Ισπανίας επηρεάζεται πολύ λιγότερο από το διαρκώς μεταβαλλόμενο κόστος του φυσικού αερίου, το οποίο αυξήθηκε κατά 55% την επομένη της έναρξης του πολέμου στο Ιράν και συνεχίζει να αυξάνεται.
"Η ανάπτυξη της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας στην Ισπανία έχει μειώσει την επιρροή των ακριβών ορυκτών γεννητριών στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 75 τοις εκατό από το 2019. Αυτή η μείωση στις ώρες όπου η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας ήταν συνδεδεμένη με το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο ήταν ταχύτερη από ό,τι σε άλλες χώρες που εξαρτώνται από το φυσικό αέριο, όπως η Ιταλία και η Γερμανία", σύμφωνα με έκθεση της δεξαμενής σκέψης για την ενέργεια Ember, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Οκτώβριο.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αφήνει τις χώρες επικίνδυνα εκτεθειμένες.
"Η αναταραχή που βιώνουμε σήμερα στη Μέση Ανατολή καθιστά προφανές ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα που είναι σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένο με τα ορυκτά καύσιμα - όπου ο εφοδιασμός είναι συγκεντρωμένος σε λίγες περιοχές και κάθε σύγκρουση κινδυνεύει να στείλει κύματα κλονισμού στην παγκόσμια οικονομία", λέει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Οι λογαριασμοί ενέργειας της Ισπανίας είναι από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη
Σύμφωνα με την έκθεση της Ember, μεταξύ 2020 και 2024 η Ισπανία "μείωσε το λογαριασμό εισαγωγών στον τομέα της ενέργειας περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ". Αυτό το πέτυχε με την προσθήκη νέων ηλιακών και αιολικών πάρκων, τα οποία "απέφυγαν 26 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα εισαγωγών φυσικού αερίου που κόστισαν 13,5 δισεκατομμύρια ευρώ".
Η Ισπανία δεν χρησιμοποίησε καθόλου ενέργεια από άνθρακα τον Αύγουστο του 2025. Πολύ μακριά από μόλις 10 χρόνια πριν, όταν ο άνθρακας αντιπροσώπευε το ένα τέταρτο της ισπανικής ενέργειας.
Η στροφή της προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ήταν μια μεγάλη νίκη για τους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών. Το 2019, πριν από την αιολική και ηλιακή επανάσταση της Ισπανίας, είχε μερικές από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Τώρα έχει μερικές από τις φθηνότερες.
"Η Ισπανία ξεκίνησε [το 2026] με μερικές από τις φθηνότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, μια τάση που συνεχίστηκε την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου", λέει ο Chris Rosslowe, συντάκτης της έκθεσης Ember.
Αυτό που εξακολουθεί να χρειάζεται η Ισπανία, όπως και μεγάλο μέρος της Ευρώπης, είναι περισσότερη χωρητικότητα αποθήκευσης ενέργειας - ο στόλος αποθήκευσης μπαταριών 120 MW είναι μόλις ο 13ος μεγαλύτερος στην Ευρώπη.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι εφάπαξ, σταθερό κόστος
Με τις κυβερνήσεις να δέχονται συνεχείς πιέσεις για μείωση του χρέους και των φόρων, η παραγωγή ενέργειας πρέπει να κοστίζει όσο το δυνατόν λιγότερο.
Σε αντίθεση με τις ανεμογεννήτριες και τα ηλιακά πάνελ, τα οποία οι χώρες αγοράζουν και εγκαθιστούν μία φορά, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο πρέπει να αγοράζονται συνεχώς, με τις τιμές να υπόκεινται σε απρόβλεπτα σοκ, όπως ο πόλεμος.
Ορισμένοι έχουν αναρωτηθεί αν ο πόλεμος του Τραμπ κατά του Ιράν θα μπορούσε άθελά του να ωθήσει την Ευρώπη προς την κινεζικής κατασκευής τεχνολογία καθαρής ενέργειας. Ο ειδικός σε θέματα ενεργειακής χρηματοδότησης Gerard Reid επισημαίνει ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν χαμηλότερο μακροπρόθεσμο κόστος από τα ορυκτά καύσιμα.
"Θα προτιμούσα να εξαρτώμαι από την Κίνα για την εισαγωγή ηλιακών πάνελ και μπαταριών, παρά, για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που έρχονται από τον Κόλπο, και θα σας πω γιατί: επειδή αν αγοράσω αυτό το ηλιακό πάνελ, αυτή την μπαταρία, αυτή την ανεμογεννήτρια, αυτόν τον μετασχηματιστή, το αγοράζω μία φορά κάθε 25 χρόνια. Δεν χρειάζεται να το αγοράζω κάθε μέρα".
Μια νέα έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) που δημοσιεύθηκε στις 11 Μαρτίου από την Επιτροπή Κλιματικής Αλλαγής του Ηνωμένου Βασιλείου ενισχύει αυτό το σημείο: το συνολικό κόστος της επίτευξης του καθαρού μηδενός μέχρι το 2050 είναι πιθανό να μην είναι μεγαλύτερο από το κόστος ενός μεμονωμένου σοκ στις τιμές των ορυκτών καυσίμων - όπως αυτό που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Μοντελοποιώντας μια παρόμοια κρίση που θα χτυπούσε το 2040, διαπίστωσε ότι αν το Ηνωμένο Βασίλειο βρισκόταν στην πορεία προς το καθαρό μηδέν, θα έβλεπε τους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών να αυξάνονται μόλις κατά 4%, σε σύγκριση με 59% χωρίς δράση για το κλίμα.
Θα μπορούσε ο πόλεμος με το Ιράν να προκαλέσει στροφή προς την καθαρή ενέργεια;
Η Caroline Baxter, διευθύντρια του Converging Risks Lab στο Council on Strategic Risks στην Ουάσινγκτον, λέει ότι "δεν θα εκπλαγεί" αν υπάρξει κάποια στροφή προς την πράσινη ενέργεια λόγω της σύγκρουσης, έστω και μόνο επειδή οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα από ό,τι τα ορυκτά καύσιμα.
"Νομίζω ότι υπάρχει μια ευκαιρία, δικαίως ή αδίκως, για τις χώρες να στραφούν πραγματικά προς τα μέσα και να προσπαθήσουν να τροφοδοτήσουν τον εαυτό τους με ενέργεια με τρόπο που να αποκόψει την εξάρτησή τους από άλλα έθνη για την πηγή αυτή", λέει η Baxter, η οποία ήταν αναπληρώτρια βοηθός υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ για την εκπαίδευση και κατάρτιση των δυνάμεων από το 2021 έως το 2024 υπό την κυβέρνηση Μπάιντεν.
Η Baxter λέει ότι αν έχει δίκιο και αν "ο καθένας το κάνει στην αυλή του", θα περιορίσει τη μελλοντική κλιματική αλλαγή "χωρίς τις ακανθώδεις διπλωματικές διαπραγματεύσεις και τις χαρούμενες χειρονομίες και τις μηχανορραφίες πίσω από κλειστές πόρτες" των διεθνών διασκέψεων για το κλίμα.
Η περσινή σύνοδος κορυφής του ΟΗΕ COP30 για το κλίμα ολοκληρώθηκε χωρίς να δεσμευτεί για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.
Ο πόλεμος θα οδηγήσει στην εγκατάσταση περισσότερων ηλιακών συλλεκτών και αντλιών θερμότητας τους επόμενους μήνες, λέει η ενεργειακή αναλύτρια Ana Maria Jaller-Makarewicz, του IEEFA Europe.
Εδώ είναι που οι απλοί άνθρωποι μπορούν να παίξουν το ρόλο τους για να μειώσουν όχι μόνο τους δικούς τους λογαριασμούς ενέργειας αλλά και να μειώσουν την εξάρτηση της χώρας τους από τα ορυκτά καύσιμα. Όπως λέει ο Marin Gillot της Strategic Perspectives, "κάθε αντλία θερμότητας, ηλεκτρικό όχημα, ανεμογεννήτρια ή ηλιακός συλλέκτης που αναπτύσσεται σημαίνει λιγότερα μόρια εισαγόμενου φυσικού αερίου".