Οι ειδικοί προειδοποιούν: τα «βασίλεια αλμυρού νερού» στη Μέση Ανατολή κινδυνεύουν, καθώς ευάλωτες μονάδες αφαλάτωσης και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις γίνονται στόχος.
«Μαύρη βροχή» έπεσε στο Ιράν το Σαββατοκύριακο, μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα σε δεξαμενές πετρελαίου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μαζί με τα πρόδρομα συστατικά της όξινης βροχής, το διοξείδιο του θείου και το διοξείδιο του αζώτου, τα νέφη ρύπων είναι πιθανό να περιέχουν ένα κοκτέιλ υδρογονανθράκων, PM2,5 και καρκινογόνων ενώσεων, σύμφωνα με τον Γκάμπριελ ντα Σίλβα, αναπληρωτή καθηγητή χημικής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης. Βαρέα μέταλλα και ανόργανες ενώσεις από υποδομές που παγιδεύτηκαν στις εκρήξεις μπορεί επίσης να περιλαμβάνονται στο μείγμα.
Στο έδαφος, κάτοικοι αναφέρουν δυσκολία στην αναπνοή και κάψιμο στα μάτια και τον λαιμό. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι για την υγεία εκτείνονται από τον καρκίνο και τις επιπλοκές στην κύηση έως τις νευρολογικές και καρδιακές παθήσεις.
«Η ζημιά στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο Ιράν ενέχει τον κίνδυνο να μολύνει τρόφιμα, νερό και αέρα, κίνδυνοι που μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, ιδίως για τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τα άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις», προειδοποίησε ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Καθώς οι ρύποι επικάθονται στα κτίρια και διηθούνται στα υδάτινα συστήματα, μπορεί να παραμείνουν πολύ μετά την κατάσβεση των πυρκαγιών, απειλώντας τη θαλάσσια ζωή σε ένα ήδη επιβαρυμένο οικοσύστημα.
Το βρετανικό Παρατηρητήριο Σύγκρουσης και Περιβάλλοντος (πηγή στα Αγγλικά) αναφέρει ότι από την κλιμάκωση της σύγκρουσης έχει ήδη καταγράψει περισσότερα από 300 περιστατικά με πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε ολόκληρη την περιοχή.
Προειδοποιεί ότι τα επεισόδια ρύπανσης που συνδέονται με πλήγματα σε βιομηχανικούς και στρατιωτικούς στόχους θέτουν ήδη σε κίνδυνο ανθρώπους και οικοσυστήματα, τόσο με άμεσες όσο και με μακροχρόνιες επιπτώσεις.
Οι μονάδες αφαλάτωσης καθιστούν ευάλωτα τα κράτη της Μέσης Ανατολής
Η ρύπανση είναι μόνο μία από τις πολλές απειλές για τα αποθέματα νερού του Ιράν και των γειτονικών χωρών. Πλήγματα έχουν δεχθεί μονάδες αφαλάτωσης στη Μέση Ανατολή, που παράγουν πόσιμο νερό από θαλασσινό και στηρίζουν πολλές από τις μεγάλες πόλεις της περιοχής, γεγονός που τις καθιστά κομβικό σημείο ευαλωτότητας σε περιόδους πολέμου.
«Όλοι θεωρούν τη Σαουδική Αραβία και τους γείτονές της ως πετροκράτη. Εγώ όμως τους αποκαλώ βασίλεια του αλμυρού νερού», λέει ο Μάικλ Κρίστοφερ Λόου, διευθυντής του Κέντρου Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα. «Είναι υπερδυνάμεις νερού, φτιαγμένες από τον άνθρωπο και τροφοδοτούμενες από ορυκτά καύσιμα. Πρόκειται ταυτόχρονα για ένα μνημειώδες επίτευγμα του 20ού αιώνα και για μια ιδιαίτερη μορφή ευαλωτότητας».
Το Ιράν υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ δημιούργησαν «δεδικασμένο» όταν αεροπορικό πλήγμα προκάλεσε ζημιές σε ιρανική μονάδα αφαλάτωσης, μειώνοντας την παροχή νερού σε 30 χωριά.
Την Κυριακή, το Ιράν κατηγορήθηκε ότι προκάλεσε ζημιές σε μονάδα αφαλάτωσης στο Μπαχρέιν. Καθώς πολλές μονάδες αφαλάτωσης στον Κόλπο είναι φυσικά ενσωματωμένες σε ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς ως μονάδες συμπαραγωγής, οι επιθέσεις σε ηλεκτρικές υποδομές μπορεί επίσης να παρεμποδίσουν την παραγωγή νερού.
Μια «σοβαρή κρίση νερού» μπορεί να βρίσκεται προ των πυλών
Αν και το Ιράν εξαρτάται λιγότερο από την αφαλάτωση σε σχέση με τα γειτονικά κράτη, καθώς αντλεί το μεγαλύτερο μέρος του νερού του από ποτάμια, ταμιευτήρες και υπόγειους υδροφορείς, αυτά τα αποθέματα έχουν εξαντληθεί έπειτα από πέντε χρόνια ξηρασίας.
Η χώρα κινείται με ταχύ ρυθμό για να επεκτείνει τις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης στη νότια ακτογραμμή της και να διοχετεύσει μέρος του νερού στην ενδοχώρα, όμως οι περιορισμοί στις υποδομές, το ενεργειακό κόστος και οι διεθνείς κυρώσεις περιορίζουν δραστικά τη δυνατότητα κλιμάκωσης.
«Ήδη από το περασμένο καλοκαίρι συζητούσαν το ενδεχόμενο εκκένωσης της πρωτεύουσας», λέει ο Εντ Κάλιναν, συντάκτης για τη Μέση Ανατολή στο Global Water Intelligence. «Δεν τολμώ να φανταστώ πώς θα είναι το φετινό καλοκαίρι, υπό συνεχή πυρά, με μια εν εξελίξει οικονομική καταστροφή και μια σοβαρή κρίση νερού».
Διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου και ανανεώσιμη ενέργεια
Την ώρα που οι βομβαρδισμένες διυλιστήριες μονάδες και οι διαταραγμένες θαλάσσιες οδοί παραλύουν τις οικονομίες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο, η ιστορία δείχνει ότι το άμεσο αντανακλαστικό είναι η στροφή σε πιο ρυπογόνα καύσιμα.
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες στράφηκαν στον άνθρακα, ενώ άλλες πλήρωσαν υψηλότερες τιμές για αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο που μεταφέρεται δια θαλάσσης μέσω Ατλαντικού.
Με το κλείσιμο από το Ιράν των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, τα τάνκερ αναγκάζονται να κάνουν τον γύρο της Αφρικής, αυξάνοντας τις εκπομπές από τη ναυτιλία και τον κίνδυνο πετρελαιοκηλίδων κατά μήκος των ήδη επιβαρυμένων εναλλακτικών θαλάσσιων διαδρομών.
Το κλείσιμο απειλεί επίσης τις προμήθειες τροφίμων. Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά και, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται, αυξάνεται και το κόστος της γεωργικής παραγωγής και της μεταφοράς τροφίμων.
Ωστόσο, η κρίση ενισχύει παράλληλα το επιχείρημα για μεγαλύτερη αυτάρκεια σε τρόφιμα και ενέργεια σε εθνικό επίπεδο.
«Η ενέργεια από εγχώριες ανανεώσιμες πηγές δεν ήταν ποτέ φθηνότερη, πιο προσιτή ή πιο εύκολα κλιμακούμενη», λέει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. «Οι πόροι της εποχής της καθαρής ενέργειας δεν μπορούν να αποκλειστούν ή να μετατραπούν σε όπλο».
Το κλιματικό αποτύπωμα του πολέμου
Όποιες κι αν είναι οι επιλογές των χωρών στον τομέα της ενέργειας, ο ίδιος ο πόλεμος θα εκτοξεύσει τις εκπομπές.
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, που διανύει πλέον τον τέταρτο χρόνο του, έχει μέχρι στιγμής προκαλέσει εκπομπές 311 εκατομμυρίων τόνων ισοδυνάμου CO2.
Και σύμφωνα με εκθέσεις, ακόμη και πριν από την εισβολή στο Ιράν, οι ένοπλες δυνάμεις παγκοσμίως ήταν υπεύθυνες για το 5,5% (πηγή στα Αγγλικά) των ετήσιων εκπομπών που παγιδεύουν τη θερμότητα, ποσοστό μεγαλύτερο από εκείνο οποιασδήποτε χώρας, με εξαίρεση την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ινδία.
Η Νέτα Κρόφορντ, συνιδρύτρια του ερευνητικού προγράμματος Costs of War (πηγή στα Αγγλικά) στο Ινστιτούτο Watson για Διεθνείς και Δημόσιες Υποθέσεις του Πανεπιστημίου Μπράουν, αναφέρει ως ένα μόνο παράδειγμα τα μαχητικά αεροσκάφη, που καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες καυσίμων και απελευθερώνουν διοξείδιο του άνθρακα και άλλους ρύπους.
«Οι επιπτώσεις του πολέμου στις εκπομπές θα ξεπεράσουν κατά πολύ οποιαδήποτε σταδιακή μείωσή τους που θα μπορούσε να προκύψει από την αυξημένη στροφή προς την πράσινη μετάβαση», λέει.